Αρχική / Θέματα / Οι καλλιτέχνες δεν είναι απόφοιτοι λυκείου – Αντισυνταγματικό το ΠΔ 85/2022

Οι καλλιτέχνες δεν είναι απόφοιτοι λυκείου – Αντισυνταγματικό το ΠΔ 85/2022

Γράφει:

Μαρία Ράντου / 1 Νοεμβρίου, 2025

Με μία απόφαση τομή, το ΣτΕ υπενθύμισε στην Πολιτεία πως η τέχνη και η εκπαίδευση δεν μπορούν να υποβαθμίζονται με διοικητικές πράξεις.

Η πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας (1941–1942/2025) αποτελεί μια βαθιά πολιτισμική και θεσμική αποκατάσταση. Το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο της χώρας έκρινε αντισυνταγματικές τις διατάξεις του ΠΔ 85/2022 που εξομοίωναν τους αποφοίτους των Ανώτερων Καλλιτεχνικών Σχολών με αποφοίτους δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Με μία απόφαση τομή, το ΣτΕ υπενθύμισε στην Πολιτεία πως η τέχνη και η εκπαίδευση δεν μπορούν να υποβαθμίζονται με διοικητικές πράξεις. Η απόφαση αυτή αποτελεί την κορύφωση ενός μακρόχρονου και εξαιρετικά επίμονου αγώνα των σπουδαστών, αποφοίτων και διδασκόντων των καλλιτεχνικών σχολών.

Για μήνες, οι νέοι καλλιτέχνες της χώρας, έχοντας στο πλευρό τους τους δασκάλους και άλλους συναδέλφους τους, βγήκαν στους δρόμους, έκλεισαν τα κρατικά θέατρα, έκαναν καταλλήψεις στις σχολές τους, διεκδικώντας το αυτονόητο. Αναγνώριση των σπουδών τους ως ανώτερης εκπαίδευσης.

Το Π.Δ. 85/2022 επιχειρούσε να τους κατατάξει στην κατηγορία Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, ακυρώνοντας ουσιαστικά πολυετείς σπουδές, εξειδικευμένη γνώση και καλλιτεχνική κατάρτιση. Η αντίδραση του καλλιτεχνικού κόσμου υπήρξε εκρηκτική και μαζική. Απεργίες, καταλήψεις σχολών, διαδηλώσεις και ένα κύμα αλληλεγγύης που ξαναθύμισε ότι ο πολιτισμός δεν είναι «επάγγελμα δεύτερης κατηγορίας».

Το ΣτΕ και η συνταγματική αποστολή του κράτους

Το ΣτΕ, με νομική σαφήνεια και θεσμικό κύρος, ξεκαθάρισε ότι η Πολιτεία δεν μπορεί να αγνοεί τη συνταγματική της υποχρέωση. Το άρθρο 16 παρ. 7 του Συντάγματος προβλέπει ρητά την ύπαρξη ανώτερων σχολών καλλιτεχνικής εκπαίδευσης και τη διάκρισή τους από τη μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Η απόφαση επισημαίνει πως οι Ανώτερες Καλλιτεχνικές Σχολές, βάσει του νόμου 1158/1981, είναι σχολές ανώτερης βαθμίδας, ενταγμένες στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η εξομοίωση των τίτλων τους με απολυτήρια Λυκείου, όπως επιχειρήθηκε μέσω του ΠΔ 85/2022, συνιστούσε ευθεία παραβίαση του Συντάγματος και προσβολή της αρχής της ισότητας και της αξιοκρατίας.

Η κυβέρνηση, τότε, επέμεινε ότι πρόκειται για «παρεξήγηση». Αντί να αναγνωρίσει εγκαίρως το πρόβλημα, επέλεξε να το διαχειριστεί επικοινωνιακά, εκδίδοντας μια Κοινή Υπουργική Απόφαση που ρύθμιζε μόνο το μισθολογικό σκέλος, αφήνοντας όμως ανέπαφη την ουσία, που δεν είναι άλλη από την αναγνώριση των σπουδών.

Η δικαστική κρίση του ΣτΕ έρχεται λοιπόν να υπενθυμίσει ότι δεν μπορεί να υπάρξει πολιτισμός χωρίς θεσμική αξιοπρέπεια, ούτε εκπαίδευση χωρίς σαφή ιεραρχία γνώσης και αξίας. Όταν το κράτος υποβαθμίζει την τέχνη, υποβαθμίζει τον ίδιο τον εαυτό του.

Η απόφαση του ΣτΕ δεν είναι απλώς μια νίκη για τους καλλιτέχνες. Είναι μια νίκη για κάθε πολίτη που πιστεύει ότι η παιδεία αποτελεί πυλώνα δημοκρατίας. Οι Ανώτερες Καλλιτεχνικές Σχολές δεν είναι τεχνικές σχολές δεύτερης κατηγορίας· είναι φυτώρια δημιουργίας, έρευνας και πολιτιστικής ταυτότητας.

Ο αγώνας των σπουδαστών και αποφοίτων απέδειξε ότι η κοινωνία μπορεί να διεκδικεί και να κερδίζει, ακόμη και απέναντι σε αποφάσεις που φαινομενικά έχουν τελεσίδικο χαρακτήρα. Το ΣτΕ απλώς επικύρωσε θεσμικά ό,τι η κοινωνία είχε ήδη αναγνωρίσει στους δρόμους.

Η Πολιτεία οφείλει τώρα να πράξει τα αυτονόητα. Να προχωρήσει σε σαφές νομοθετικό πλαίσιο για την καλλιτεχνική εκπαίδευση, να κατοχυρώσει τους τίτλους σπουδών, να δημιουργήσει διαφανή επαγγελματικά δικαιώματα.

Η τέχνη δεν ζητά προνόμια. Ζητά αναγνώριση, συνέπεια και σεβασμό. Και με την απόφαση αυτή, η Δικαιοσύνη έκανε το πρώτο βήμα για να της τα προσφέρει.