Η Γάζα εισήλθε και επίσημα σε καθεστώς λιμού, όπως ανακοίνωσε την Παρασκευή το ολοκληρωμένο πλαίσιο κατάταξης ως προς την επισιτιστική ασφάλεια (IPC), φορέας που υποστηρίζεται από τον ΟΗΕ και εδρεύει στη Γενεύη.

Ο Αντόνιο Γκουτέρες δήλωσε ότι η κατάσταση είναι μια «ανθρωπογενής καταστροφή», αφού τo IPC που καταγράφει τα επίπεδα πείνας παγκοσμίως, ανέβασε την κατηγορία επισιτιστικής ανασφάλειας σε τμήματα της περιοχής στη Φάση 5, το υψηλότερο και πιο σοβαρό επίπεδο.

Το IPC αναφέρει ότι περισσότεροι από μισό εκατομμύριο άνθρωποι σε όλη τη Γάζα αντιμετωπίζουν «καταστροφικές» συνθήκες, που χαρακτηρίζονται από «λιμοκτονία, εξαθλίωση και θάνατο».

Η έκθεση κατέληξε στα συμπεράσματά της με βάση τρεις βασικούς δείκτες:

• Πείνα: Τουλάχιστον 1 στα 5 νοικοκυριά αντιμετωπίζει ακραία έλλειψη τροφίμων.
• Υποσιτισμός: Περίπου 1 στα 3 παιδιά ή και περισσότερα είναι σοβαρά υποσιτισμένα.
• Θνησιμότητα: Τουλάχιστον 2 στους 10.000 ανθρώπους πεθαίνουν καθημερινά λόγω πείνας ή συνδυασμού πείνας και ασθενειών.

Όταν δύο από αυτά τα τρία «όρια» ξεπερνιούνται, τo IPC αναγνωρίζει ότι υπάρχει λιμός. Στη Γάζα, τo IPC αναφέρει ότι όλοι οι δείκτες έχουν ξεπεραστεί. Το IPC σημειώνει ότι ο δείκτης «θνησιμότητας» δεν εμφανίζεται πλήρως στα διαθέσιμα δεδομένα λόγω κατάρρευσης των συστημάτων παρακολούθησης. Εκτιμά ότι οι περισσότεροι μη βίαιοι θάνατοι δεν καταγράφονται.

Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία και την εκτίμηση ειδικών, τo IPC, ωστόσο, κατέληξε ότι έχει ξεπεραστεί και το όριο «θνησιμότητας».

Γάζα: Το Ισραήλ αρνείται την πραγματικότητα

Η έκθεση χαρακτηρίστηκε «κατάφωρο ψέμα» από το Ισραήλ, το οποίο αρνείται ότι υπάρχει λιμός στην περιοχή. «Το Ισραήλ δεν έχει πολιτική (πρόκλησης) λιμού. Το Ισραήλ έχει πολιτική πρόληψης του λιμού», απάντησε ο Νετανιάχου, αποδίδοντας τις ελλείψεις, που δεν είναι παρά «προσωρινές» κατ’ αυτόν, στη «συστηματική κλοπή της βοήθειας» από τη Χαμάς.

Ο ΟΗΕ αναφέρει ότι το Ισραήλ συνεχίζει να περιορίζει την ποσότητα ανθρωπιστικής βοήθειας που εισέρχεται στη Γάζα, κάτι που το Ισραήλ επίσης αρνείται. Οι αρνήσεις του Ισραήλ έρχονται σε άμεση αντίθεση με όσα αναφέρουν περισσότερες από 100 ανθρωπιστικές οργανώσεις, μάρτυρες επί τόπου, πολλοί οργανισμοί του ΟΗΕ και αρκετοί σύμμαχοί του, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου.

Το IPC τονίζει ότι απαιτείται μια «άμεση και μεγάλης κλίμακας αντίδραση», διαφορετικά θα υπάρξει μια «απαράδεκτη αύξηση» των θανάτων που σχετίζονται με τον λιμό. Προβλέπει ότι από τα μέσα Αυγούστου έως το τέλος Σεπτεμβρίου, ο λιμός θα εξαπλωθεί σε όλη τη Λωρίδα της Γάζας, μέχρι τη Ντέιρ αλ-Μπάλαχ και τη Χαν Γιουνίς.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, σχεδόν το ένα τρίτο του πληθυσμού, περίπου 641.000 άνθρωποι, αναμένεται να βρεθούν αντιμέτωποι με «καταστροφικές συνθήκες» (Φάση 5 του IPC), ενώ ο αριθμός εκείνων που θα βιώσουν «κατάσταση έκτακτης ανάγκης» (Φάση 4 του IPC) αναμένεται να αυξηθεί σε 1,14 εκατομμύρια (το 58% του πληθυσμού). Η έκθεση προβλέπει επίσης ότι έως τον Ιούνιο του 2026, ο υποσιτισμός θα απειλεί τη ζωή 132.000 παιδιών κάτω των πέντε ετών.

Από την έναρξη του πολέμου, το υπουργείο Υγείας της Γάζας έχει αναφέρει ότι 271 άνθρωποι έχουν πεθάνει από υποσιτισμό, ανάμεσά τους 112 παιδιά. Μόνο τέσσερις προηγούμενοι λιμοί έχουν καταγραφεί από τον IPC από τότε που ιδρύθηκε το 2004, με τον πιο πρόσφατο να είναι στο Σουδάν το 2024.

Πώς οι πολιτικές του Ισραήλ δημιούργησαν λιμό στη Γάζα

Ο Νετανιάχου, έχει επανειλημμένα αρνηθεί ότι υπάρχει πείνα στη Γάζα και έχει υποστηρίξει ότι, όπου υπάρχει πείνα, ευθύνονται οι ανθρωπιστικοί οργανισμοί και η Χαμάς. Το Ισραήλ κατηγορεί διεθνείς οργανώσεις όπως ο ΟΗΕ ότι δεν παραλαμβάνουν την ανθρωπιστική βοήθεια που περιμένει στα σύνορα, δείχνοντας τις εκατοντάδες φορτηγά που παραμένουν ακινητοποιημένα.

Ωστόσο, αφότου ήρθα στη δημοσιότητα εικόνες παιδιών που λιμοκτονούν, πολλοί εκτιμούν ότι τα σημάδια επερχόμενου λιμού ήταν εμφανή εδώ και καιρό. Η πρόσβαση των Παλαιστινίων σε τρόφιμα έχει καταστεί εξαιρετικά δύσκολη καθ’ όλη τη διάρκεια του σχεδόν διετούς πολέμου στη Γάζα.

Το Ισραήλ είχε επιβάλει περιορισμούς στις εισαγωγές αγαθών στη Γάζα εδώ και χρόνια, οι οποίοι αυξήθηκαν δραστικά μετά την έναρξη του πολέμου. Από τον Μάρτιο του 2025, η κατάσταση επιδεινώθηκε ακόμη περισσότερο, καθώς το Ισραήλ επέβαλε τρίμηνο, σχεδόν απόλυτο, αποκλεισμό στην είσοδο αγαθών. Υπό διεθνείς πιέσεις, στα τέλη Μαΐου το Ισραήλ άρχισε να επιτρέπει ξανά περιορισμένες ποσότητες αγαθών να εισέρχονται στη Γάζα.

Παράλληλα, εισήγαγε ένα νέο σύστημα διανομής τροφίμων από μια αμφιλεγόμενη αμερικανική ομάδα, την Gaza Humanitarian Foundation (GHF), αντικαθιστώντας το προηγούμενο σύστημα διανομής του ΟΗΕ.

Η GHF εξυπηρετεί μόνο τέσσερα σημεία διανομής σε ζώνες υπό στρατιωτικό έλεγχο, όπου οι Παλαιστίνιοι αναγκάζονται να περπατούν μεγάλες αποστάσεις, διακινδυνεύοντας τη ζωή τους. Το προηγούμενο σύστημα του ΟΗΕ είχε περίπου 400 σημεία εντός των κοινοτήτων.

Η αναζήτηση τροφίμων έχει γίνει θανατηφόρα αποστολή για τους Παλαιστινίους, οι οποίοι συχνά δηλώνουν ότι πρέπει να διαλέξουν μεταξύ πείνας και θανάτου, αναφερόμενοι στους σχεδόν καθημερινούς πυροβολισμούς κατά αμάχων που προσπαθούν να προσεγγίσουν τα σημεία διανομής της GHF.

Ο ΟΗΕ έχει καταγράψει τουλάχιστον 994 θανάτους Παλαιστινίων κοντά σε αυτά τα σημεία από τα τέλη Μαΐου, από τους συνολικά 1.760 ανθρώπους που έχουν σκοτωθεί στην προσπάθειά τους να προσεγγίσουν ανθρωπιστική βοήθεια.

Ο ΟΗΕ αναφέρει ότι η πλειονότητα αυτών των ανθρώπων πυροβολήθηκαν από Ισραηλινούς στρατιώτες, κάτι που επιβεβαιώνεται από αυτόπτες μάρτυρες και ιατρικό προσωπικό στη Γάζα. Το Ισραήλ απορρίπτει επανειλημμένα αυτές τις κατηγορίες.

Παράλληλα, οι τιμές στις αγορές έχουν μειωθεί ελαφρώς, αλλά παραμένουν απαγορευτικές. Σε κάποιες περιπτώσεις, η τιμή του αλευριού έφτασε τα 85 δολάρια το κιλό. ΟΗΕ και ανθρωπιστικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι, παρ’ ότι το Ισραήλ έχει χαλαρώσει ορισμένους περιορισμούς, εξακολουθεί να βάζει σοβαρά εμπόδια στη συλλογή και διανομή της βοήθειας.

Επίσης, οι κατηγορίες του Ισραήλ ότι η Χαμάς ευθύνεται για την επισιτιστική κρίση έχουν αμφισβητηθεί. Πολλαπλές εκθέσεις, συμπεριλαμβανομένης μίας εσωτερικής της αμερικανικής κυβέρνησης, δεν βρήκαν καμία απόδειξη συστηματικής εκτροπής της βοήθειας από τη Χαμάς.

Υπάρχουν όντως εκτεταμένες λεηλασίες φορτηγών που εισέρχονται στη Γάζα, όμως, σύμφωνα με ανθρωπιστικές οργανώσεις, οι περισσότερες γίνονται από απελπισμένους Παλαιστινίους ή μικρές ομάδες που επιχειρούν να μεταπωλήσουν τα προϊόντα.

Οι οργανώσεις τονίζουν ότι για να αποτραπεί η λιμοκτονία, η Γάζα πρέπει να κατακλυστεί από βοήθεια που θα μεταφερθεί οδικώς, κάτι που μέχρι τώρα εμποδίζεται.

«Αυτό είναι λιμοκτονία σχεδιασμένη και ανθρωπογενής από την κυβέρνηση του Ισραήλ»

Αντιδρώντας στην έκθεση, ο επικεφαλής ανθρωπιστικής βοήθειας του ΟΗΕ, Τομ Φλέτσερ, δήλωσε ότι ο λιμός είναι απολύτως αποτρέψιμος, λέγοντας ότι τα τρόφιμα δεν μπορούν να φτάσουν στα παλαιστινιακά εδάφη «λόγω συστηματικών εμποδίων από το Ισραήλ».

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, δήλωσε χαρακτηριστικά πως «μόλις νομίζεις ότι δεν υπάρχουν πια λέξεις για να περιγράψουν την κόλαση που ζουν οι άνθρωποι στη Γάζα, προστίθεται μια νέα: “λιμός”». Την περιέγραψε μάλιστα ως «ανθρωπογενή καταστροφή, ηθική καταδίκη και αποτυχία της ίδιας της ανθρωπότητας».

Πρόσθεσε ότι το Ισραήλ έχει «ξεκάθαρες υποχρεώσεις σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης να διασφαλίζει την παροχή τροφίμων και ιατρικής φροντίδας στον πληθυσμό».

Ο Φιλίπ Λαζαρίνι, επικεφαλής της υπηρεσίας του ΟΗΕ για τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες (UNRWA), δήλωσε ότι «αυτό είναι λιμοκτονία σχεδιασμένη και ανθρωπογενής από την κυβέρνηση του Ισραήλ». Ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ, περιέγραψε τον λιμό ως «άμεσο αποτέλεσμα των ενεργειών της ισραηλινής κυβέρνησης», η οποία έχει «παράνομα περιορίσει» την είσοδο βοήθειας.

Ο Υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Ντέιβιντ Λάμι, χαρακτήρισε τον λιμό «ηθικό σκάνδαλο». «Η άρνηση της ισραηλινής κυβέρνησης να επιτρέψει επαρκή βοήθεια στη Γάζα προκάλεσε αυτή την ανθρωπογενή καταστροφή», έγραψε στην πλατφόρμα Χ.

Ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, δήλωσε ότι «το Ισραήλ δεν έχει πολιτική λιμοκτονίας, το Ισραήλ έχει πολιτική αποτροπής της λιμοκτονίας. Από την αρχή του πολέμου το Ισραήλ έχει επιτρέψει την είσοδο 2 εκατομμυρίων τόνων βοήθειας στη Λωρίδα της Γάζας, πάνω από έναν τόνο ανά άτομο».

Τους τελευταίους μήνες, το Ισραήλ έχει δεχθεί εκτεταμένη διεθνή καταδίκη για την κατάσταση της ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα. Τον περασμένο μήνα, μετά από εβδομάδες αυξανόμενης πίεσης, ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι έριξε ανθρωπιστική βοήθεια από αέρος στη Γάζα, μια κίνηση που επικρίθηκε τότε από ανθρωπιστικές οργανώσεις ως «αποτρόπαιος αντιπερισπασμός».

Έκτοτε πραγματοποιήθηκαν και άλλες ρίψεις βοήθειας, ωστόσο εκφράζονται προβληματισμοί για την ασφάλειά τους, καθώς υπάρχουν αναφορές ότι πολίτες χτυπήθηκαν και σκοτώθηκαν από τις πτώσεις των δεμάτων.

Εκτός από τις ρίψεις, το Ισραήλ δήλωσε ότι θα δημιουργήσει ανθρωπιστικούς διαδρόμους για κομβόι του ΟΗΕ. Ωστόσο, την Τρίτη, ο ΟΗΕ προειδοποίησε ότι η «σταγόνα βοήθειας» που εισέρχεται στη Γάζα δεν είναι αρκετή για να «αποτρέψει τον εκτεταμένο λιμό».

Η ισραηλινή στρατιωτική αρχή Cogat, υπεύθυνη για τη διαχείριση της βοήθειας, αναφέρει ότι περίπου 300 φορτηγά με βοήθεια εισέρχονται καθημερινά, ενώ ο ΟΗΕ επιμένει ότι χρειάζονται 600 φορτηγά την ημέρα.

Η έκθεση του IPC δημοσιεύεται ενώ το Ισραήλ ετοιμάζεται να ξεκινήσει νέα στρατιωτική επίθεση με στόχο την κατάληψη της Πόλης της Γάζας. Να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο ισραηλινός στρατός ελέγχει το 75% της Λωρίδας της Γάζας. Αυτή την εβδομάδα, μάλιστα, εγκρίθηκε σχέδιο επίθεσης στη μεγαλύτερη πόλη του θυλάκου και ανακοινώθηκε η επιστράτευση 60.000 εφέδρων.

Ο στρατός του Ισραήλ ξεκίνησε την εκστρατεία του στη Γάζα ως απάντηση στην επίθεση της Χαμάς στη νότια πλευρά του Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, στην οποία περίπου 1.200 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 251 άλλοι κρατήθηκαν όμηροι.

Έκτοτε, τουλάχιστον 62.122 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στη Γάζα, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της περιοχής που ελέγχεται από τη Χαμάς. Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της Γάζας έχει εκτοπιστεί πολλές φορές. Πάνω από το 90% των κατοικιών εκτιμάται ότι έχουν καταστραφεί ή υποστεί ζημιές, ενώ τα συστήματα υγείας, ύδρευσης, αποχέτευσης και υγιεινής έχουν καταρρεύσει.

Διαβάστε επίσης:

• Ξέρω τι είναι η Χαμάς, ξέρετε τι είναι η Παλαιστίνη;
• Αμοργός: «Οι φωνές μας δεν ποινικοποιούνται»
• Ένας «από τα Τέμπη» μιλάει γι’ αυτούς «από την Παλαιστίνη»