Η Rihanna επαναλαμβάνει το «work» σαν προσευχή, ίσως και σαν ξόρκι. Ένας ήχος γνώριμος, υπνωτιστικός, σχεδόν εξαντλητικός. Μήπως μοιάζει με τον ρυθμό που έχει πάρει και η δική μας ζωή; Δουλειά, δουλειά, δουλειά. Όχι πάντα γιατί θέλουμε. Συνήθως γιατί πρέπει. Σχεδόν πάντα «γιατί πρέπει».

Του Φραγκούλη Καραμάνου

Στην αρχή, ο ρυθμός σε παρασύρει. Υπάρχει μια περίεργη ευφορία στο να νιώθεις παραγωγικός. Το πρόγραμμα γεμάτο, τα χέρια απασχολημένα, το κινητό να μη σταματά. Νιώθεις σημαντικός, απαραίτητος, ενεργός. Μέχρι που μια μέρα αντιλαμβάνεσαι ότι έχεις γίνει λειτουργικός αλλά… όχι ζωντανός. Δούλεψες τόσο πολύ για να σταθείς, που ξέχασες γιατί ήθελες να σταθείς εξαρχής.

Η δουλειά, αυτή η τόσο «αθώα» λέξη, εκφράζει κάτι παραπάνω από επάγγελμα. Έχει γίνει ταυτότητα, μέτρο αξίας, σύστημα επιβίωσης. Στην εποχή μας δεν σε ρωτούν πια «ποιος είσαι», αλλά «με τι ασχολείσαι». Και, χωρίς να το καταλάβουμε, μάθαμε να συστηνόμαστε με το επάγγελμά μας, όχι με την ψυχή μας. Με τίτλους, όχι με συναισθήματα. Work, work, work. 

Η εξάντληση με ωραίο περιτύλιγμα

Ζούμε σε μια κοινωνία που λατρεύει τη δουλειά σχεδόν θρησκευτικά. Επενδύουμε στην υπερπαραγωγικότητα, στη “grind culture”, στις λίστες με tasks και στις ψευδαισθήσεις επιτυχίας που γεννά η κούραση. Αν είσαι εξαντλημένος, κάτι κάνεις σωστά. Αν προλαβαίνεις να ξεκουραστείς… τότε μάλλον κάτι δεν κάνεις καλά. 

Ξεκούραση = Μη παραγωγικότητα = Ενοχή = Καύσιμο μιας κοινωνίας που δεν έμαθε να σταματά

Κι όμως, υπάρχει κάτι βαθιά θλιβερό σε αυτή τη διαρκή κίνηση χωρίς προορισμό. Μοιάζει με το τραγούδι της Rihanna: όμορφο, ρυθμικό, αλλά αν του δώσεις προσοχή, μέσα από το beat ακούγεται η κόπωση. Μια γυναίκα που λέει «το δουλεύω, προσπαθώ, αλλά δεν με ακούς». Κάπως έτσι δεν νιώθουμε κι εμείς μερικές φορές στη δουλειά; Παρόντες, αλλά αόρατοι. Κουρασμένοι, αλλά χαμογελαστοί.

Η σύγχρονη δουλειά ως σχέση

Ίσως τελικά η δουλειά να μοιάζει περισσότερο με σχέση παρά με επάγγελμα. Προσπαθείς, δίνεις, υπομένεις, ελπίζεις να αναγνωριστείς. Μένεις γιατί φοβάσαι να φύγεις. Μένεις γιατί έχεις επενδύσει. Μένεις γιατί σου είπαν ότι έτσι κάνουν οι «δυνατοί».

Και όπως σε κάθε τοξική σχέση, έρχεται μια στιγμή που κοιτάς τον εαυτό σου στον καθρέφτη και δεν τον αναγνωρίζεις. Ο χρόνος κυλά, τα απογεύματα χάνονται, το πάθος έχει γίνει καθήκον. Σου λείπει η σπίθα. Εκείνη η αίσθηση πως αυτό που κάνεις έχει νόημα πέρα από μισθό ή status.

Κι εσύ, το μικρό χαμστεράκι, συνεχίζεις να τρέχεις στη ρόδα σου. Γιατί φοβάσαι ότι αν σταματήσεις, ο κόσμος θα σταματήσει μαζί σου.

Δεν είμαστε η δουλειά μας

Όταν όμως κοιτάξεις γύρω σου, θα δεις ότι δεν είσαι μόνος. Όλοι έχουμε εκείνη τη σιωπηλή στιγμή μέσα στην ημέρα που σκεφτόμαστε: «Αυτό είναι;». Όλοι έχουμε κλάψει στο μπάνιο πριν από μια βάρδια. Έχουμε χαμογελάσει μηχανικά σε ένα Zoom meeting. Έχουμε ψελλίσει «ναι» όταν μέσα μας ουρλιάζαμε «ΟΧΙ».

Μερικές φορές, δεν χρειάζεται να αλλάξουμε δουλειά. Αρκεί να αλλάξουμε βλέμμα. Να θυμηθούμε ότι η δουλειά είναι κάτι που κάνουμε, όχι κάτι που είμαστε. Ότι έχουμε δικαίωμα στην κούραση, στην αμφιβολία, στη σιωπή. Ότι η αξία μας δεν μετριέται με τις υπερωρίες και τα μπόνους.

Ξαναδιδάσκοντας τον εαυτό μας να ζει

Η πρόκληση δεν είναι να σταματήσουμε να δουλεύουμε. Είναι να μάθουμε να δουλεύουμε χωρίς να χανόμαστε. Να βάζουμε όρια, να αναπνέουμε, να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να μην είναι παραγωγικός κάθε μέρα. Να θυμόμαστε ότι δεν φτιάχτηκε ο κόσμος για να λειτουργεί μόνο γύρω από deadlines και spreadsheets.

Κάποια στιγμή, η φωνή της Rihanna στο τραγούδι χαμηλώνει. Δεν τραγουδά καθαρά, μοιάζει να ψιθυρίζει. Εκεί βρίσκεται η αλήθεια: μέσα στην κόπωση, όταν πέφτουν οι τόνοι και η ανθρωπιά βρίσκει κουράγιο.

Ίσως η πραγματική επανάσταση να είναι να μη δουλεύουμε συνέχεια, αλλά κυρίως να πάψουμε να «δουλεύουμε» τον εαυτό μας. Να μαθαίνουμε να υπάρχουμε. Να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να σταματά χωρίς ενοχή.

Γιατί αν δεν σταματήσουμε εμείς, το σώμα μας, το μυαλό μας, η ψυχή μας θα το κάνουν για εμάς. Και τότε, ίσως το μόνο που θα ακούμε θα είναι εκείνο το ρεφρέν, μονότονο και λιγάκι απελπισμένο:

«Work, work, work, work, work, work…»

Μέχρι να μη ξαναμπώ σε γραφείο έχοντας την ανάγκη να ουρλίαξω «Rihanna αγάπη μου, έλα πάρε με από δω»! 

Μέχρι να θυμηθούμε ξανά ότι η καθημερινότητα δεν είναι μόνο δουλειά.

Είναι και ζωή.

Διαβάστε επίσης

ΠΕΛΤΑ-μένα λεφτά

Κεφαλονιά: Σιωνιστικό τάγμα εφόδου επιτέθηκε σε πολίτες

Ζώντας με τον Λεξ και το κοινό του από το ’19 ως το ’25