Στο αμφιθέατρο στην αίθουσα Κατσίγια, της Ιατρικής της Λάρισας. Πέμπτη βράδυ. Με ανθρώπους που δεν ανήκουν όλοι στις συλλογικότητες που διοργάνωσαν την εκδήλωση για την προβολή του ντοκιμαντέρ μας. Τα μάτια μου στέκονται στον Γιάννη Μάγγο. Χαμογελάει.

Στην τοποθέτησή του, λίγα λεπτά μετά συνδέει τα θύματα της κρατικής βίας, τα θύματα της εξουσίας. Ο Βασίλης του, η Χίος, η Βιολάντα, η Παλαιστίνη, τα Τέμπη. Ο Γιάννης ξέρει πια.

Σηκώνει τον γιο του στην πλάτη του, από τις 13 του Ιούνη του 2020 που εκείνος συμμετείχε στην πορεία ενάντια στην καύση σκουπιδιών από το εργοστάσιο της Lafarge-ΑΓΕΤ, στον Βόλο. Την επόμενη μέρα έξω από τα δικαστήρια ξυλοκοπήθηκε με απερίγραπτη αγριότητα και βασανίστηκε μέσα στην Αστυνομική Διεύθυνση Μαγνησίας, επειδή θέλησε να σταθεί αλληλέγγυος στους συλληφθέντες της πορείας. Υποφέροντας από σπασμένα πλευρά, ρήξη εσωτερικών οργάνων και ψυχική καταρράκωση, ο Βασίλης Μάγγος πέθανε λίγες μέρες αργότερα.

Το πρωί της προβολής, στις 5 του Φλεβάρη, ο Γιάννης και η μάνα του Βασίλη, ήταν στην Καρδίτσα όπου για πέμπτη φορά οι αστυνομικοί υπάλληλοι του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη «αρνήθηκαν» να εμφανιστούν και να καθίσουν στο εδώλιο του δικαστηρίου, προφασιζόμενοι αστείες δικαιολογίες. 

Ο Γιάννης με το πλακάτ στα χέρια δεν σταμάτησε λεπτό να φωνάζει και να αγωνίζεται. Ο Πάνος με τον ίδιο τρόπο, έφτασε μια μέρα -την 15^η Σεπτέμβρη του 2025- με μια πινακίδα στο Σύνταγμα, έκατσε μόνος σε μια καρέκλα και ξεκίνησε απεργία πείνας ζητώντας να ικανοποιηθεί το αίτημα εκταφής του παιδιού του και διενέργειας βιοχημικών και ιστολογικών εξετάσεων στη σορό του.

«Τον υποκίνησαν, τον χειραγώγησαν, τον χρησιμοποίησαν». Γελάμε. Ο Πάνος μιλάει με τρόπο που δεν αφήνει κανένα περιθώριο, παρεξήγησης της καθαρότητας της θέσης του, του τρόπου που αγωνίζεται, της συμπαγούς τσιμεντένιας θέλησης του. Αν υποθέσουμε ότι υπήρχε καμία αμφιβολία για τον άνθρωπο που κατέβηκε σε απεργία πείνας και άντεξε μέχρι τη νίκη.

Ο Πάνος μιλάει και ο κόσμος στο αμφιθέατρο στη Λάρισα, σε όλα τα μέρη που έχω βρεθεί μαζί του, γίνονται μια γροθιά. Σαν εκείνη που ύψωνε στο μπροστά από το μνημείο του άγνωστου Στρατιώτη.  

Η Χρυσούλα έχασε τη Βασιλική την αδελφή της στα Τέμπη, ο λόγος της αγέρωχος. Μιλά και αγωνίζεται ασταμάτητα, ζητά από τον κόσμο να μην τους αφήσει, να είναι εκεί τώρα που ξεκινά η δίκη στην καρδιά της Θεσσαλίας.

Και τον λόγο παίρνει ο Αντώνης. Ο δικός μας -πια- Αντώνης. Βαγόνι 4. Θέση 65. Όταν μιλά ο Αντώνης η ψυχή μου τρέμει. Εκείνος είναι επιζών, εκείνος κουβαλά τα βαριά τραύματά του και την ενοχή ότι έζησε. Εκείνος βρήκε πως να ενώσει τον αγώνα του με τον δικό τους και με τον πιο αξιοπρεπή και έντιμο τρόπο που έχω συναντήσει, να αποκτήσει τη δική του φωνή. Εκείνος είναι μόλις 26 χρονών.

Την επόμενη μέρα το πρωί περπατάμε στην πόλη, να πιούμε έναν καφέ πριν πάμε στο συνεδριακό κέντρο, μέσα στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, λίγο έξω από τη Λάρισα, που θα γίνει η δίκη. Η πόρτα ενός κομμωτηρίου ανοίγει και μια κυρία φωνάζει προς το μέρος μας: «Παιδιά, παιδιά!». Νομίζω ότι απευθύνεται σε κάποιους άλλους, όμως ο Πάνος γυρίζει και της απαντά. Ξέρει πια. «Πρόσεχε!» του λέει, «πρόσεχε!». Λίγο μετά στο γραφείο της γραμματείας του πρύτανη του πανεπιστημίου Λάρισας, η κομψή γραμματέας αναρωτιέται που τον ξέρει. «Έχετε έρθει πάλι εδώ για κάτι;». Ρωτά ευγενικά. Η διαφορά βγάζει μάτι. Ο Πάνος, ο πακετάς, ο αλβανός, ο πατέρας των Τεμπών ανήκει και αναφέρεται στην τάξη του. Και με εκείνη και λόγω εκείνης θα νικήσει.

Επίλογος

Όταν ξεκινάγαμε 2,5 χρόνια πριν, να καταγράφουμε και να ερευνούμε την υπόθεση των Τεμπών, αυτό δεν ήταν κάτι που μπορούσα να φανταστώ. Διανύοντας εκατοντάδες χιλιόμετρα τους τελευταίους μήνες, πηγαίνοντας όπου άνθρωποι -που οι καρδιές μας χτυπάνε με τον ίδιο τρόπο βάζουν ένα μικρό λιθαράκι, τη δική τους συμβολή στον άνισο αυτόν αγώνα-, μας καλούν, ταξιδεύοντας με ανθρώπους που οι δικές τους σταμάτησαν τη νύχτα της 28^ης Φλεβάρη, ξέρω πια με απόλυτη βεβαιότητα ότι κανένας αγώνας δεν πάει χαμένος, δεν μπορεί να πάει χαμένος. Επόμενος σταθμός Τρίκαλα. Το Σάββατο 14/2 με την Σμαρώ, τον Πάνο και τον Αντώνη.

Φωτογραφίες: Μαρία Γαλάτη

Διαβάστε επίσης:

Βλέπουν οι μαμάδες όνειρα;

Ενας επιζών νιώθει «πόνο βαθύ» για τη Χίο. Του επιτρέπεται;
Καρυστιανού: Όλα τα ζώα είναι ίσα, αλλά μερικά ζώα είναι πιο ίσα

«Πόνος βαθύς» για τους «παράνομους εισβολείς» που χάθηκαν