Ο Μίκαελ Χάνεκε έχει επιλέξει πάντα να σηκώνει το γάντι απέναντι στην καταπίεση, τη γενεαλογία της βίας, αλλά και την υποκρισία της αστικής τάξης. Ποτέ δεν διάλεγε τις εύκολες απαντήσεις και πάντα εξέταζε την συνθετότητα των κοινωνικών σχέσεων.

Η βραβευμένη με Χρυσό Φοίνικα «Λευκή Κορδέλα» του 2009 αποτελεί του magnus opus του Αυστριακού σκηνοθέτη, μια διαρκής υπενθύμιση για τις αθέατες κοινωνικές πλευρές του φασισμού και της βίας.

Η ταινία διαδραματίζεται σε ένα γερμανικό προτεσταντικό χωριό λίγο πριν τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (1913–1914). Μια σειρά βίαιων και ανεξήγητων περιστατικών συγκλονίζει την κοινότητα. Καθώς η ιστορία εξελίσσεται, οι υποψίες στρέφονται στα παιδιά του χωριού, τα οποία μεγαλώνουν μέσα σε αυστηρότητα, ενοχή και καταπίεση.

Η αφήγηση γίνεται από έναν δάσκαλο που θυμάται τα γεγονότα χρόνια αργότερα, χωρίς όμως να δίνει οριστικές απαντήσεις.

Ολόκληρη η κοινωνία και τα επιμέρους πρόσωπα μπαίνουν υπό τον αδέκαστο κινηματογραφικό φακό του, το ψυχρό του βλέμμα, στο μικροσκόπιο, για το ποιος ευθύνεται για όλα τα περιστατικά που έχουν συμβεί.

Η επιλογή να οριοθετηθεί χρονικά η περίοδος της ταινίας είναι σημαίνουσας σημασίας, καθώς προσπαθεί να δημιουργήσει το προοίμιο ενός εφιαλτικού κόσμου. Επί της ουσίας προσπαθεί να δείξει σε μικρογραφία την ιδρυτική στιγμή της βίας, ως απότοκο καταπίεσης.

Ο Χάνεκε χρησιμοποιεί ασπρόμαυρη εικόνα, στατική κάμερα και λιτή αφήγηση, προκειμένου να δημιουργήσει μια απόσταση μεταξύ του θεατή, χωρίς να δώσει καμία απάντηση, αφήνοντας τον θεατή να κρίνει μόνος του.

Ένα σχόλιο για το πώς η καταπίεση, η ενοχή και η αυταρχική ανατροφή μπορούν να διαμορφώσουν γενιές ανθρώπων έτοιμες να αποδεχτούν ή να αναπαράγουν τη συλλογική βία, προμηνύοντας έτσι τις τραγωδίες που θα ακολουθήσουν στην Ευρώπη του 20ού αιώνα.

Μία από τις πιο χαρακτηριστικές σκηνές της ταινίας είναι εκείνη στην οποία ο πάστορας δένει στα παιδιά του μια λευκή κορδέλα ως υπενθύμιση της αγνότητας και της ηθικής συμπεριφοράς που απαιτεί από αυτά. Η σκηνή παρουσιάζεται με ψυχρό και αυστηρό τρόπο, χωρίς συναισθηματικές εξάρσεις, αποκαλύπτοντας τη σκληρότητα που κρύβεται πίσω από τη φαινομενική ηθική διδασκαλία. Η κορδέλα, σύμβολο αθωότητας, μετατρέπεται σε εργαλείο ελέγχου και δημόσιας ντροπής, καθώς τα παιδιά υποχρεώνονται να φέρουν πάνω τους το σημάδι της ενοχής. Η στιγμή αυτή συμπυκνώνει το βασικό θέμα της ταινίας: την επιβολή της ηθικής μέσω φόβου και τιμωρίας, καθώς και τη σταδιακή διαμόρφωση χαρακτήρων που μαθαίνουν να κρύβουν τα συναισθήματά τους και να εκφράζουν τη βία με έμμεσους τρόπους.

Διαβάστε επίσης:

Λάρισα: Τέμπη, κρατική βία και δικαιοσύνη

Βλέπουν οι μαμάδες όνειρα;

Ενας επιζών νιώθει «πόνο βαθύ» για τη Χίο. Του επιτρέπεται;