Κάθε φορά που πιστεύω ότι τα έχω κάνει όλα, το Untold γελάει ακούγοντάς με. Για να περάσουμε στο προκείμενο, ήμουν σήμερα, Τετάρτη 04/02/26, με τη διπλή ιδιότητα του συντάκτη και του επιζώντα στα γραφεία της ΕΣΗΕΑ, όπου δόθηκε συνέντευξη Τύπου πάνω στο κεφάλαιο της πυρασφάλειας των τρένων της Hellenic Train. Θα ήθελα πολύ το θέμα να αφορούσε την πυρασφάλεια το βράδυ της σύγκρουσης, αλλά γίνεται πλέον όλο και πιο ξεκάθαρο ότι μιλάμε για την πυρασφάλεια μέχρι και τη σήμερον ημέρα.

Ομιλητές ήταν ο Αντώνης Ψαρόπουλος, πατέρας της δολοφονημένης Μάρθης, καθώς και δικηγόρος ορισμένων επιζώντων και δύο μέλη της ΕΔΑΠΟ (Επιτροπή Διερεύνησης Ανεξάρτητων Πραγματογνωμόνων Οικογενειών), οι Κώστας Λακαφώσης και Φαίδων Καραϊωσηφίδης. Μια μικρή παρέμβαση έγινε από την Ελευθερία Δρίγκα, επιζήσασα του βαγονιού Β2.

Πού στάθηκε ο Ψαρόπουλος

Ο Αντώνης Ψαρόπουλος, ξεκίνησε τις δηλώσεις του με μια βασική υπενθύμιση, η οποία έδειξε και δείχνει πολλά για το ρου της υπόθεσης. Η υπόθεση έχει λεηλατηθεί από ανακρίβειες, από λάθος αναγνώσεις πολύ συγκεκριμένων και σαφών γεγονότων. Συγκεκριμένα, έδωσε, για άλλη μια φορά, να καταλάβουμε ότι ο αριθμός των 27 απανθρακωμένων θυμάτων, ουδεμία σχέση έχει με όσα θύματα κατέληξαν εξαιτίας της φωτιάς. Ο αριθμός των τελευταίων, στα χαρτιά της ΕΔΑΠΟ είναι αυτή τη στιγμή ανάμεσα στα 5 και στα 7 άτομα.

Πρώτο του μέλημα ήταν να ξεκαθαρίσει ότι το ζήτημα της πυρασφάλειας δεν ακυρώνει την πυρόσφαιρα, τα όσα προκάλεσε, και τα όσα δε θα είχαν συμβεί απουσία της. Αντίθετα, η πυρασφάλεια ενίσχυσε τον ήδη καταστρεπτικό ρόλο της πυρόσφαιρας, δεν προστάτευσε τόσο επιζώντες όσο και νεκρούς, και ευθύνεται ευθέως για άλλες εστίες φωτιάς.

Εξέφρασε ρητά τα «παράπονα του για τη δικαστική αρχή», η οποία «έχει επιδείξει απροθυμία για ελέγχους πυρασφάλειας». Σε αυτό το σημείο, πρέπει να θυμίσω ότι χρειάστηκαν απανωτά αιτήματα, απλά για να ξεκινήσει η διαδικασία τυπικών ελέγχων για την πυρασφάλεια των καθισμάτων. Η κυβέρνηση δείχνει να έκανε τα πάντα για να μείνει στην αρχή, καθώς χρειάστηκαν επίσης απανωτά αιτήματα και ερωτήσεις για να πληρωθεί ένα ευτελές ποσό, της τάξης των 3000 ευρώ (το μισό της μηνιαίας βουλευτικής αποζημίωσης θα πει κανείς), ούτως ώστε το Γερμανικό εργαστήριο RST Labs να προχωρήσει με τη διαδικασία.

Το επόμενο, λοιπόν, παράδοξο, στο οποίο αναφέρθηκε είναι το γεγονός ότι δύο μέρες μετά την κατάθεση των αποτελεσμάτων, η ανακριτική διαδικασία έκλεισε, δίχως να λάβει υπόψιν της τα συμπεράσματα των Γερμανών. Αυτά είναι, λίγο πολύ, γνωστά. Κι αν δεν σας ήταν μέχρι τώρα, καλώς ορίσατε στον κόσμο ενός ανθρώπου των Τεμπών. Συνεχίζοντας αυτό το μοτίβο, και κρίνοντας πως «η ανάκριση δεν είναι επαρκής», ο Αντώνης Ψαρόπουλος είχε καταθέσει αιτήματα για την συνέχιση της διαδικασίας στον Άρειο Πάγο. Στο κομμάτι της πυρόσφαιρας, η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου υποστήριξε ότι «είναι αναρμόδια», και όσον αφορά την πυρασφάλεια, αρνείται να δώσει τα αποτελέσματα της τωρινής πυρασφάλειας των βαγονιών της Hellenic Train.

Το τελευταίο θα το επαναλάβω, από δικό μου βίτσιο. Ο Άρειος Πάγος δε δέχεται να μοιραστεί με τους πολίτες αυτής της χώρας (και δυνάμει επιβάτες των τρένων της) τα δεδομένα για το πόσο ασφαλή είναι τα μοναδικά βαγόνια που κυκλοφορούν πάνω στις ίδιες ράγες που έστειλαν 57 ανθρώπους κάτω από το χώμα, κι άλλους τόσους στο νοσοκομείο να αναρωτιούνται για τη ζωή τους. Είναι πολύ ωραία τα ρεπορτάζ, η ανεπηρέαστη και αμερόληπτη ενημέρωση, μα είμαι στη δυσάρεστη θέση αυτή τη στιγμή να γράφω για ένα κράτος που μεροληπτεί ξεκάθαρα, γέρνοντας προς τη μεριά όπου παίζουν μπάλα οι συνεργάτες του.

Πριν ο Αντώνης Ψαρόπουλος δώσει τη σκυτάλη στους ειδικούς του τεχνικού τμήματος, δήλωσε πως τώρα περιμένει το πόρισμα της ΡΑΣ (Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων), η οποία, ύστερα από εξώδικο, ξεκίνησε την έρευνα. Ξεκαθάρισε ότι οι ευθύνες βαραίνουν τη ΡΑΣ και το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, κι αν η έρευνα δε πραγματοποιηθεί και παραδοθεί στην ολότητά της, δε θα έχει πλέον κανένα δικαίωμα να κατηγορεί τους συγγενείς ή να τους χαρακτηρίζει «υπερβολικούς».

Τα στοιχεία της ΕΔΑΠΟ

Οι Καραϊσωφίδης και Λακαφώσης ξεκίνησαν χαρτογραφώντας τις εστίες φωτιάς που αναπτύχθηκαν εκείνο το βράδυ. Οι δύο αφορούσαν την πυρόσφαιρα, εκείνες που έκαιγαν μέχρι και το κυλικείο. Η τρίτη εστία, εκείνη στο βαγόνι Β2, δηλαδή το πρώτο βαγόνι μετά το κυλικείο, είναι η πιο αδιαπραγμάτευτη ένδειξη της πλημμέλειας της πυρασφάλειας. Ξεκινώντας από τα αποτελέσματα, η μικρή φωτιά στο Β2, είναι πιθανό να οφείλεται σε κάποιο βραχυκύκλωμα. Αυτό δεν είναι κάτι που μπορεί ή είναι ανάγκη να αποφευχθεί. Αυτό που μπορούσε, και έπρεπε, να αποφευχθεί είναι ο τρόπος με τον οποίο μια τόσο μικρή εστία, μπόρεσε σιγά-σιγά να καταπιεί και να κατακάψει ένα ολόκληρο βαγόνι. Εκεί ακριβώς ήθελε να σταθεί η ομάδα στη συνέντευξή της.

Με το κουφάρι του τρένου να κείτεται (και) στο Κουλούρι, η ΕΔΑΠΟ πήρε δείγματα από δύο βαγόνια: το Β2, το οποίο και κάηκε, και το Β4, δύο βαγόνια πιο πίσω, ως σατανική σύμπτωση στο βαγόνι όπου βρισκόμουν εγώ. Τα δείγματα στα οποία έγινε η έρευνα ήταν τρία:

• Β2 κουπέ
• Β4 νέο
• Β4 παλαιό

Τα δείγματα από το Β4 χωρίστηκαν σε παλαιά και νέα, καθώς η Hellenic Train είχε αντικαταστήσει μερικές θέσεις με νέα υλικά, κάτι που ήταν πολύ ξεκάθαρο λόγω των φυσικών φθορών που είχαν τα καθίσματα που δεν είχαν αντικατασταθεί.

Οι πιστοποιήσεις πυραντοχής είναι βασισμένες στην ποσότητα ενέργειας που εκλύεται από το υλικό, όσο επιδρά πάνω του η φωτιά. Όλα τα δείγματα είναι πάνω από το όριο της πιο πρόσφατης πιστοποίησης, EN 45545-2. Το αξιοπερίεργο, για τους πιο αθώους από εσάς ίσως, είναι ότι τα «νέα» δείγματα, εκλύουν σχεδόν διπλάσια ενέργεια από τα παλιά. Τουτέστιν, αντικαταστάθηκαν παλιά καθίσματα, ήδη επικίνδυνα, με νέα ακόμα πιο επικίνδυνα. Τα δείγματα από το Β2 ήταν ακόμα χειρότερα και από τα δύο δείγματα στο Β4, φανερώνοντας πώς μπόρεσε μια τόσο μικρή φωτιά, για την οποία δε θα χρειαζόταν να ανησυχήσει κανείς επιβάτης, να «κάψει ολοσχερώς» ένα βαγόνι.

Κάπου εδώ θα κάνω άλλη μια παρένθεση, συγκεντρώνοντας κάποια από τα λεγόμενα των Λακαφώση και Ψαρόπουλου. Δεν έχει δοθεί απάντηση, από πλευράς Hellenic Train, σχετικά με τη συμμόρφωση της πυραντοχής με το ακριβώς προηγούμενο πρότυπο, UIC 654-2. Για να το πούμε πιο σωστά, έχει δοθεί απάντηση χωρίς πειραματικά αποτελέσματα. Ένα ξερό «τα βαγόνια τηρούν τις προδιαγραφές». Επίσης σχετικά με τα αποτελέσματα του καινούριου προτύπου, η Hellenic Train απάντησε «120 βαγόνια έχουμε, που να τα ελέγξουμε όλα;». Ωραίοι.

Για να κλείνουμε και αυτό το θέμα, και για να εκφράσω μια προσωπική γνώμη, σπάζοντας λίγο τους κανόνες του ρεπορτάζ. Δεν είναι λίγος ο καιρός που η γνώμη η οποία υποστηρίζει ότι οι νόμοι είναι φτιαγμένοι για τους ίδιους τους ανθρώπους που τους φτιάχνουν αποκτά σημαντικό έδαφος. Αυτή ήταν κι η δική μου άποψη σήμερα, μαθαίνοντας ότι η Hellenic Train αρκούσε να μασκαρέψει μια ανακαίνιση βαγονιού σαν επισκευή, ούτως ώστε να γλιτώσει τη συμμόρφωση με τα καινούρια πρότυπα πυρασφάλειας. Με δύο λόγια, άλλαξαν τα μισά καθίσματα ενός βαγονιού, κι απλά και μόνο επειδή η εταιρία είπε ότι επρόκειτο για επισκευή, δεν είχε την υποχρέωση τα καθίσματα που άλλαξαν να μην είναι θανατηφόρα.

Τι σημαίνει για την υπόθεση αυτό τελικά; Σημαίνει, όπως είπε ο Κώστας Λακαφώσης, ότι η φωτιά εξαπλώθηκε μέσα σε 16 λεπτά σε ένα μεγάλο μέρος του βαγονιού, αρκετά μεγάλο ούτως ώστε να απειλήσει ζωές ανθρώπων που ήταν εγκλωβισμένοι στο βαγόνι, να τραυματίσει κόσμο είτε άμεσα (με εγκαύματα), είτε έμμεσα (με κινήσεις πανικού για να ξεφύγουν απ’ αυτή). Οι καταθέσεις του χρονικού, μια εκ των οποίων και αυτή της Ελευθερίας, σε κάνουν να νιώθεις πως πνίγεσαι, πως σε τρώει ζωντανό η καρέκλα στην οποία κάθεσαι όσο τις ακούς.

Η συνέντευξη Τύπου που δόθηκε αποκάλυψε τις τεράστιες ευθύνες Ελλήνων και Ιταλών. Αποκάλυψε ότι, ακόμα και με πυρόσφαιρα, υπήρχαν ζωές που έφυγαν αδικαιολόγητα, υπήρχαν άνθρωποι που τραυματίστηκαν σωματικά και ψυχικά πολύ πιο βαριά απ’ όσο θα μπορούσε να έχει συμβεί. Αποκάλυψε ότι τα Τέμπη, αφού μας έκαψαν που μας έκαψαν, θα μας καίνε καθημερινά, χωρίς να καίνε το κράτος, τους υπεύθυνους, και το σύστημα που τα γέννησε.

Κλείνοντας

Τα τελευταία λόγια που κρατάμε από σήμερα είναι οι απαντήσεις του Αντώνη Ψαρόπουλου σε μερικές από τις ερωτήσεις. Συγκεντρώνω τα βασικά.

Η ΡΑΣ δε θα καταφέρει κάτι με την επιβολή προστίμου στη Hellenic Train. Το πρόστιμο καταβάλλεται σε έναν αρκετά μεγάλο χρονικό ορίζοντα και δε καταφέρνει κάτι σχετικά με τη -μη- ασφάλεια του ελληνικού σιδηρόδρομου. Η ΡΑΣ οφείλει να λάβει άμεσα μέτρα. Να φτάσει μέχρι και την απαγόρευση κυκλοφορίας βαγονιών, μέχρι αυτά να είναι, πιστοποιημένα, ασφαλή και σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Μιλώντας για την ασφάλεια των βαγονιών, να θυμίσω ξανά ότι οι Ιταλοί της Hellenic Train λειτουργούν επίσης στην Ισπανία, στη Γερμανία, στην Ολλανδία, και διαχειρίζονται επίσης διεθνή δρομολόγια εντός Ευρώπης. Σύμφωνα με τον Ψαρόπουλο, έχουν ερωτηθεί, δύο φορές το 2023 κι άλλη μια φορά το 2024, για την πυρασφάλεια των τρένων τους σε αυτά τα δρομολόγια. Δεν έδωσαν ποτέ απάντηση. Κι αναρωτιέμαι: εγώ θα είχα το δικαίωμα να με ρωτήσουν το οτιδήποτε κι απλά να σφυρίζω αδιάφορα χωρίς να την πληρώσω; Δε χρειάζεται απάντηση εδώ, τη γνωρίζουμε όλοι.

Κλείνοντας, σήμερα ήταν η μέρα που γνωρίστηκα με τη φωτιά που έκαιγε δίπλα μου όταν βγήκα από το τρένο. Τρία χρόνια μετά.

Φωτογραφία: Αντώνης Αντωνίου

Διαβάστε επίσης:

Όσα ξέρουμε και δεν ξέρουμε για τον Τζέφρι Έπσταϊν

1 ΧΡΟΝΟΣ THE UNTOLD μέσα από τον φακό της Μαρίας Γαλάτη – The Book

Τέμπη – Μια ανάσα πριν τη δίκη, τρία χρόνια σκέψεις