Είναι η κορύφωση της παράστασης «Τους Είδα», μια διαδρομή στις ιστορίες ανθρώπων της Αντίστασης που βασανίστηκαν, εκτελέστηκαν, αλλά δεν λύγισαν. Οι Κοινοί Θνητοί πήραν τις αληθινές μαρτυρίες και τα τελευταία τους σημειώματα και τα έφεραν στη σκηνή μαζί με τη μουσική τους.

Ο Μπάμπης Συμεωνίδης ένας από τους δύο ηθοποιούς της παράστασης. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

Τα χαρτάκια πέφτουν ένα ένα στη σκηνή

«Χαίρεται φίλοι. Εκδίκηση. Μάνα μη λυπάσαι. Χαίρε μάνα». Η παράσταση «Τους Είδα» είναι ένας ανοιχτός διάλογος με τους ανθρώπους του Αγώνα, ντυμένος με τη μουσική της μπάντας και ειπωμένος εξαιρετικά από τους δυο ηθοποιούς της, στη σκηνή του θεάτρου Τζένη Καρέζη.

Η άδεια καρέκλα στο κέντρο της σκηνικής αφήγησης. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

Τους είχαμε ξαναδεί

Σεπτέμβρης, στην Καισαριανή. Πριν από την πρώτη παρουσίασή της, είχαμε περπατήσει στο Σκοπευτήριο, είχαμε μπει στο Μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης, είχαμε σταθεί μπροστά στα τελευταία σημειώματα των εκτελεσμένων. Το ίδιο βράδυ, αντίγραφά τους βρίσκονταν μπροστά από τη σκηνή. Το φυσικό σκηνικό πλαισίωνε όλη την παράσταση. Ήσουν μέσα στον ιερό τόπο και γινόσουν μέρος της αφήγησης. Την Κυριακή 1 Νοεμβρίου, στο Θέατρο Τζένη Καρέζη, οι Κοινοί Θνητοί κέρδισαν το στοίχημα και το κατάφεραν και σε σκηνή θεάτρου.

Οι Κοινοί Θνητοί στη σκηνή. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

Η παράσταση ξεκινά και μαζί της ανοίγει μια διαδρομή στη ματωμένη δεκαετία του ’40. Αληθινές μαρτυρίες και σημειώματα ανθρώπων που γνώριζαν ότι ερχόταν η ώρα της εκτέλεσής τους περνούν από τη σκηνή. Δεν είναι ονόματα. Είναι άνθρωποι. Που έχουν οικογένειες, αγαπούν, φοβούνται, αποχαιρετούν τους δικούς τους. Αλλά δεν λυγίζουν.

Ο Βασίλης Φωτιάς στην κιθάρα και στο τραγούδι, με τον Χρήστο Παππά Κρεμμύδα στα κρουστά. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

«Τούτος ο τόπος απ’ άκρη σ’ άκρη»

Το σκοτάδι κόβεται από λίγο φως. Μια καρέκλα. Ένα σώμα. Ένα πρόσωπο που κάποιες στιγμές δεν φαίνεται καν. Πίσω, οι μουσικοί περιμένουν.

Και ακούγεται:

«Τούτος ο τόπος απ’ άκρη σ’ άκρη

έχει εκατοντάδες φυτεμένα κυπαρίσσια.

Στητά, περήφανα, γενναία.

Πότε σε ρεματιές,

πότε σε λόφους,

στέκουν αγέρωχα και μας θυμίζουν,

πως εμείς εδώ,

σ’ αυτή τη γλώσσα γης με την Μεσόγειο,

πληρώσαμε ακριβά

το μπόι που προτάξαμε στο Τέρας».

Η διαδρομή έχει αρχίσει.

Στη σκηνή του Θεάτρου Τζένη Καρέζη. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

Οι ιστορίες ειπώνονται.

Ο Μανώλης Γρεντάκης πέθανε στον Άη Στράτη αρνούμενος να υπογράψει δήλωση μετάνοιας.

Ο Χρήστος Καρβούνης ήταν γιατρός. Στο Μονοδένδρι Λακωνίας μπορούσε να αποφύγει την εκτέλεση. Δε δέχθηκε να διαχωρίσει τη μοίρα του από εκείνη των υπόλοιπων μελλοθανάτων.

Ο Χρήστος Παππάς Κρεμμύδας στα κρουστά. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

Ο Νίκος Μπαλής βασανίστηκε αλλά δεν αποκάλυψε τους συντρόφους του.

Τα ονόματα διαδέχονται το ένα το άλλο και μαζί τους εναλλάσσονται οι δύο αφηγητές στη σκηνή. Ο Γιάννης Ζαφείρης και ο Μπάμπης Συμεωνίδης δεν χρειάζονται πολλά. Ένα πανί μπορεί να κρύψει ένα πρόσωπο. Ένα ζευγάρι παπούτσια, μια καρέκλα, ένα στεφάνι, αρκούν.

Ο Γιάννης Ζαφείρης και ο Μπάμπης Συμεωνίδης σε μία από τις πιο έντονες στιγμές της παράστασης. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

Η Ηλέκτρα Αποστόλου βασανίστηκε άγρια. Οι απαντήσεις της, στις ερωτήσεις των βασανιστών της, πέρασαν στην ιστορία.

«Από πού είσαι;»

«Από την Ελλάδα».

«Πού κατοικείς;»

«Στην Ελλάδα».

«Πώς σε λένε;»

«Ελληνίδα».

Οι μαρτυρίες περνούν από τον αφηγητή στον θεατή. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

Ωστόσο η παράσταση δεν είναι θέατρο με μουσική. Η μουσική είναι η μισή της καρδιά. Γιατί πίσω από τις ιστορίες δεν βρίσκεται μια μπάντα που περιμένει τη σειρά της να παίξει, ντύνοντας μουσικά όσα βλέπουμε. Βρίσκονται οι Κοινοί Θνητοί.

Η μουσική είναι μέρος της αφήγησης. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

Η κιθάρα και η φωνή του Βασίλη Φωτιά, το rap του Μητσοφού, η τρομπέτα, το λαούτο, ο μπαγλαμάς, το ντουντούκ και η φωνή του Τάσου Μεϊμάρη, το κοντραμπάσο και η φωνή του Αντώνη Μεϊμάρη, τα κρουστά του Χρήστου Παππά Κρεμμύδα. Κάθε φορά που μπαίνουν, η μουσική γίνεται μέρος της αφήγησης και κορυφώνει την ιστορία.

Οι Κοινοί Θνητοί στη σκηνή. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

Στη μουσική διαδρομή της παράστασης ακούγονται εννέα τραγούδια: «Μπελογιάννηδες», «The Partisan», «Αφιερωμένο», «Μυαλό», «ΑΒΓΟ», «Στον τόπο», «Κόκκινα Σημάδια», «Τους Είδα» και «Και παν και παν». Όχι εννέα διαλείμματα ανάμεσα στις αφηγήσεις. Γιατί τα τραγούδια λένε την ίδια ιστορία.

Ο Βασίλης Φωτιάς. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

Ο Τάσος Μεϊμάρης στο λαούτο. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

Ο Βασίλης Φωτιάς στην κιθάρα και ο Χρήστος Παππάς Κρεμμύδας στα κρουστά. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

Κάθε ιστορία αφήνει κάτι πίσω

Υπάρχει μια κίνηση που επαναλαμβάνεται. Όταν μια ιστορία τελειώνει, κάτι μένει. Ένα ζευγάρι παπούτσια. Ένα στεφάνι με λουλούδια. Μια ελληνική σημαία. Ένα γαρίφαλο.

Παπούτσια, κόκκινα γαρίφαλα, η ελληνική σημαία και τα σημειώματα. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

Στην αρχή τα παρατηρείς ένα ένα. Μετά αρχίζουν να πληθαίνουν. Και παύουν να είναι απλώς σκηνικά αντικείμενα. Γίνονται τα ίχνη των ανθρώπων που μόλις πέρασαν από μπροστά μας.

Ένα ζευγάρι παπούτσια εργαλείο αφήγησης στα χέρια των ηθοποιών. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

Τα σημειώματα πέφτουν το ένα μετά το άλλο. Μέχρι που το μαύρο πάτωμα της σκηνής σκεπάζεται από λευκά χαρτάκια.

«Μάνα μη λυπάσαι». Τα τελευταία σημειώματα που ζωντανεύουν στην παράσταση. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

Οι αλύγιστοι

Το κέντρο της παράστασης ίσως είναι αυτό. Οι άνθρωποι που περνούν από τη σκηνή δεν γεννήθηκαν ήρωες. Δεν ήταν άνθρωποι που δεν φοβούνταν, που δεν αγαπούσαν τη ζωή ή που δεν είχαν τίποτα να χάσουν.

Η ελληνική σημαία περνά στα χέρια των ηθοποιών σε μία από τις στιγμές της παράστασης. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

Το αντίθετο. Είχαν ανθρώπους που αγαπούσαν. Οικογένειες. Φίλους. Ζωές που ήθελαν να συνεχίσουν. Όμως όταν χρειάστηκε να διαλέξουν, δε δίστασαν. Διάλεξαν. Και δεν λύγισαν.

Η απόσταση ανάμεσα στην ιστορία και στο κοινό μικραίνει. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

Λίγο πριν από το τέλος, η μουσική σταματά. Μέσα στο σκοτάδι ακούγεται μια αναγνωρίσιμη φωνή. Ο Γιάννης Ρίτσος απαγγέλλει από το «Καπνισμένο Τσουκάλι».

«Ήταν μακρύς ο δρόμος ως εδώ, δύσκολος δρόμος!
Τώρα είναι δικός σου αυτός ο δρόμος.
Τον κρατάς όπως κρατάς το χέρι του φίλου σου
και μετράς το σφυγμό του πάνω σε τούτο το σημάδι
που άφησαν οι χειροπέδες!».

Ένα μικρό κομμάτι χαρτί. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

Στη σκηνή έχουν μείνει τα παπούτσια, τα κόκκινα γαρίφαλα, η σημαία, τα αντικείμενα. Και παντού τα τελευταία σημειώματα.

Ο Μητσοφού στο μικρόφωνο και ο Αντώνης Μεϊμάρης στο κοντραμπάσο. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

Η παράσταση είναι αφιερωμένη σε όλους εκείνους «που κοίταξαν την ανθρωπότητα στα μάτια, που επέλεξαν τη θυσία για το καλό της, σε όλους εκείνους που έπεσαν όρθιοι».

Σε εκείνους και εκείνες.

Τους αλύγιστους.

Όλοι οι συντελεστές της παράστασης. Στα πόδια τους έχουν μείνει τα σημειώματα. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

«Ο καθένας μας μια ζωή χρωστάει.

Άλλοι τη δίνουν σήμερα, άλλοι θα τη δώσουν αύριο».

INFO

«Τους Είδα» | Κοινοί Θνητοί

Πού: Θέατρο Τζένη Καρέζη, κάθε Κυριακή.

Συντελεστές

Τραγούδι, Κιθάρα: Βασίλης Φωτιάς

Rap: Μητσοφού

Τρομπέτα, Λαούτο, Μπαγλαμάς, Ντουντούκ, Τραγούδι: Τάσος Μεϊμάρης

Κόντραμπάσο, Τραγούδι: Αντώνης Μεϊμάρης

Κρουστά: Χρήστος Παππάς Κρεμμύδας

Κείμενο/Έρευνα: Γιάννης Ζαφείρης, Αντώνης Μεϊμάρης, Μπάμπης Συμεωνίδης

Σκηνοθεσία/Ηθοποιοί: Γιάννης Ζαφείρης, Μπάμπης Συμεωνίδης

Ηχοληψία: Κώστας Γιαννόπουλος

Φώτα: Γιώργος Κασσάκος

Παραγωγή: Βασίλης Μητρόπουλος