Σε έναν κόσμο που ολοένα και περισσότερο μας μαθαίνει να κοιτάμε ο καθένας τον εαυτό του, υπάρχουν ακόμη μικρές εστίες όπου η συλλογικότητα επιμένει. Που αντιλαμβάνονται την εκπαίδευση ως πολιτική διαδικασία, όπου κανείς δεν μαθαίνει μόνος του και κανείς δεν διδάσκει αφ’ υψηλού.
Σ’ έναν κόσμο που όλο και περισσότερο αποκλείει, περιθωριοποιεί και κατακερματίζει τις κοινότητες, τα αλληλέγγυα σχολεία δημιουργούν ρωγμές ελπίδας και αντίστασης. Δεν είναι απλώς χώροι μάθησης. Είναι κοινότητες φροντίδας, ελευθερίας και συλλογικής έκφρασης. Γεννήθηκαν από την ανάγκη και μεγαλώνουν μέσα από τη δύναμη της συνύπαρξης.
Σε έναν κόσμο που ολοένα και περισσότερο μας μαθαίνει να κοιτάμε ο καθένας τον εαυτό του, υπάρχουν ακόμη μικρές εστίες όπου η συλλογικότητα επιμένει. Που αντιλαμβάνονται την εκπαίδευση ως πολιτική διαδικασία, όπου κανείς δεν μαθαίνει μόνος του και κανείς δεν διδάσκει αφ’ υψηλού.
Εδώ, το σχολείο είναι ένας ζωντανός οργανισμός, που αναπνέει μέσα από τις σχέσεις των ανθρώπων του και μεταμορφώνει την καθημερινότητα σε εμπειρία. Σε ένα τέτοιο σχολείο, η μάθηση δεν τελειώνει στο κουδούνι, ούτε περιορίζεται στην ύλη. Και δεν πρόκειται για κάποια ουτοπία, αλλά για μια πραγματικότητα, στην οποία η δύναμη της κοινότητας, δεν είναι σύνθημα, αλλά πράξη.
Στην καρδιά μιας εποχής που η κοινωνία συχνά παγώνει μέσα στον ατομικισμό και την οικονομική αγωνία, τρία πρόσωπα – ο Χρήστος, η Ειρήνη και η Μαρινίκη – μας άνοιξαν μια χαραμάδα φωτός. Μας μίλησαν για έναν τόπο όπου η εκπαίδευση ξαναβρίσκει το βαθιά ανθρώπινο νόημά της. Ένα σχολείο αλληλεγγύης, ένα κύτταρο δημοκρατίας, συνύπαρξης και κοινωνικής ενδυνάμωσης. Μας μιλούν για τη Μεσοποταμία και το αλληλέγγυο σχολείο.
Ο Χρήστος, μεστός, με φωνή που κουβαλάει εμπειρία και συλλογικό αγώνα, μας ξεναγεί στο ξεκίνημα. «Το αλληλέγγυο σχολείο είναι μια κοινότητα αλληλοεμπλοκής». Αυτό που περιγράφει δεν είναι απλώς ένα δίκτυο εκπαιδευτικής αλληλοβοήθειας. Είναι μια πολυεπίπεδη δομή, ζωντανή, όπου ο μαθητής γίνεται συντονιστής, η δασκάλα υπήρξε μαθήτρια, και η γνώση κυκλοφορεί ελεύθερα, με έναν σχεδόν αναρχικό, αλλά βαθιά ανθρώπινο ρυθμό.
Ξεκίνησε μέσα από τη φλόγα των πλατειών το 2011, σε μια συγκυρία κατάρρευσης, όχι μόνο οικονομικής, αλλά και αξιακής. Μέσα από τη «τράπεζα χρόνου», μια εναλλακτική μορφή ανταλλακτικής οικονομίας, γεννήθηκε η ιδέα των πρώτων μαθημάτων, που αργότερα άνθισε στο αλληλέγγυο σχολείο της Μεσοποταμίας.
«Η Μεσοποταμία υπάρχει από το 2003 ως συλλογικότητα. Το σχολείο ξεκίνησε το 2012 – 2013. Το 2011, επειδή υπήρχε και όλη αυτή η πολιτική κατάσταση στη χώρα, με τις πλατείες και τα κινήματα που αναπτύχθηκαν τότε, κάποιοι άνθρωποι ήρθαμε εδώ τότε, πλαισιώνοντας τους παλαιότερους, και φτιάξαμε μια “επιτροπή για την κρίση”, όπως λέγαμε τότε.
Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας, ένα από τα πρώτα πράγματα που έγιναν ήταν η “τράπεζα χρόνου”, δηλαδή ένα δίκτυο ανταλλαγής υπηρεσιών χωρίς τη διαμεσολάβηση χρήματος. Ένα δίκτυο αλληλοβοήθειας.
Στο πλαίσιο αυτής της “τράπεζας χρόνου”, ξεκινήσαμε κάποια μαθήματα. Τα λέγαμε τα μαθήματα της “τράπεζας χρόνου”. Ήμασταν κάποιοι εκπαιδευτικοί και είπαμε να φτιάξουμε ένα τμήμα Αγγλικών, για παιδιά τα οποία δεν είχαν τη δυνατότητα να πάνε σε φροντιστήριο.
Την επόμενη χρονιά, όμως, μπήκε η ιδέα του να φτιαχτεί ένα αλληλέγγυο σχολείο, το οποίο θα προσπαθούσε να καλύψει ανάγκες πραγματικές, φροντιστηριακές, ξενόγλωσσες, για άτομα τα οποία θέλουν να δώσουν πανελλήνιες εξετάσεις ή να μάθουν ελληνικά μετανάστες και πρόσφυγες, με την προϋπόθεση ότι οι άνθρωποι οι οποίοι θα έρχονται, είτε είναι γονείς, είτε είναι ανήλικα άτομα, θα εγγράφονται στο δίκτυο της “τράπεζας χρόνου”, για να δηλώνουν και τα ίδια που μπορούν να προσφέρουν και να εμπλέκονται.
Αυτή είναι ακόμα και τώρα η προϋπόθεση εγγραφής, όταν ξεκινάμε τις εγγραφές. Στην πορεία, αυτό το πράγμα μεγάλωσε πάρα πολύ το σχολείο. Φέτος έχουμε πάνω από 70 τμήματα, 300 παιδιά, ενήλικες και ανήλικα άτομα. 45 είναι οι συναδέλφισσες και οι συνάδελφοι εκπαιδευτικοί», μας εξηγεί ο Χρήστος.
Πρόκειται για έναν κόσμο που ξεπερνά τους αριθμούς. Μια οργανική, ελεύθερη, πολύχρωμη τάξη, που στέκεται κόντρα στην εμπορευματοποίηση της παιδείας και ενάντια στην ταξική αποστέρηση.
Εδώ δεν υπάρχουν βαθμοί, δεν υπάρχουν τιμωρίες, δεν υπάρχει φόβος. Υπάρχει συμμετοχή, ισότητα, εμπιστοσύνη. Υπάρχει παιδεία, όχι απλά εκπαίδευση.
«Γίνονται συνελεύσεις μία φορά το τρίμηνο, μικτές, δηλαδή μαζί με γονείς, εκπαιδευτικούς και μαθητές, στο πλαίσιο της συναίνεσης και όχι της ψήφου, στο πλαίσιο της αξιολόγησης με έναν τρόπο συμμετοχικό και όχι με έναν τεχνοκρατικό τρόπο και στο κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο που διέπει τη Μεσοποταμία, το οποίο είναι ένα πλαίσιο συμπερίληψης, το οποίο θέλει να αναδεικνύει κοινωνικά δικαιώματα, αντιρασιστικά θέματα, θέματα τα οποία έχουν να κάνουν με έμφυλα ζητήματα, με ζητήματα σεξουαλικού προσανατολισμου».
Έχει υπάρξει κάποια ιδιαίτερη εμπειρία ή στιγμή που θεωρείται καθοριστική στην πορεία του σχολείου όσο διάστημα βρίσκεστε εδώ;
Η φωνή της Ειρήνης, μαθήτριας αλλά και οργανωτικού μέλους, φέρνει τρυφερότητα και προσωπικό βίωμα. Μας μιλά για παρουσιάσεις βιβλίων που φωτίζουν νέες σκέψεις, για καλοκαιρινές γιορτές γεμάτες μουσική, για μια συλλογικότητα που νικά τη μοναξιά της εποχής.
Η αλληλεγγύη, λέει, δεν είναι φιλανθρωπία. Είναι δύναμη μεταμορφωτική.
«Θεωρώ ότι κάθε εκδήλωση στον χώρο μας είναι και μια ξεχωριστή εμπειρία. Οι παρουσίες βιβλίων είναι μια από αυτές. Έπειτα, έχουμε πολύ ωραίες βραδιές, κάνουμε κάθε χρόνο την καλοκαιρινή μας γιορτή, μετά το πέρασμα των μαθημάτων, με ζωντανή μουσική.
Αυτό που με χαροποιεί και μου κάνει και μεγάλη εντύπωση ταυτόχρονα είναι ότι παρ’ όσα προβλήματα υπάρχουν γενικότερα στην εποχή μας, όλοι εδώ γίνομαστε μία, όχι απλά παρέα, αλλά οικογένεια και αυτό είναι κάτι μαγικό.
Έτσι, έστω και για λίγες ώρες, ξεχνάμε τα πάντα, ζούμε αυτή τη στιγμή και είμαστε πάντα πρόθυμοι να το επαναλάβουμε. Αυτό είναι κάτι που εμένα, τουλάχιστον, με χαροποιεί, γιατί όπου και να κοιτάξεις γύρω σου, βλέπεις και ακούς, δυσοίωνα και στενάχωρα πράγματα».
Και δεν σταματά εδώ. Σε πρόσφατη ημερίδα, η φλόγα της Μεσοποταμίας άγγιξε κι άλλες γειτονιές.
«Στην ημερίδα που κάναμε πρόσφατα, είδα ότι κάποιοι ενδιαφέρθηκαν, έτσι ώστε να κάνουν αυτό που κάνει η Μεσοποταμία αυτή τη στιγμή και στους δικούς τους Δήμους. Ήρθε μία κυρία από το Καματερό και έκανε πάρα πολλές ερωτήσεις σχετικά με το έργο του δικού μας σχολείου.
Μάλιστα ζήτησε αν μπορεί κάποια στιγμή να βρεθεί με κάποιον αρμόδιο, έτσι ώστε να της δώσουν συμβουλές και κατευθύνσεις, για να μπορέσει να πραγματοποιηθεί κάτι αντίστοιχο και στη δική της γειτονιά. Σίγουρα και για τη γειτονιά του Καματερού θα είναι μια βοήθεια για οικογένειες που δεν έχουν δυνατότητα, αλλά θέλουν τα παιδιά τους να μάθουν και να προχωρήσουν».
Η Μαρινίκη, εκπαιδευτικός με πορεία στα κινήματα και τις συλλογικότητες, προσδίδει στο λόγο της βάθος και πυξίδα. Από τις πρώτες πρωτοβουλίες το 2012, μέχρι σήμερα, υποστηρίζει πως το νόημα της ύπαρξης τέτοιων σχολείων δεν είναι μόνο η κάλυψη αναγκών. Είναι η δημιουργία κοινότητας.
«Όταν ήμουν τελειόφοιτη φοιτήτρια, είχα εμπειρία διδασκαλίας και ένιωθα κοντά σε αυτή τη δυσκολία που υπήρχε σε οικογένειες να καλύψουν τα φροντιστήρια των παιδιών. Μάλιστα, όταν το παιδί έβλεπαν ότι δεν είχε διάθεση να προχωρήσει στο σχολείο, το σταματούσαν. Οπότε ήδη από την πρώτη περίοδο της κρίσης έψαξα ομάδες καθηγητών που ήθελαν να δημιουργήσουν κάτι για να υποστηρίξουν τις ανάγκες των παιδιών.
Είχα εμπλακεί και στη δημιουργία ένος αλληλέγγυου σχολείου που είχε ξεκινήσει τότε στο Κερατσίνι και το 2015 ξεκινήσαμε τη συζήτηση με τη Μεσοποταμία. Έτσι βρέθηκα κι εγώ εδώ πέρα. Ουσιαστικά θέλαμε να συζητήσουμε πέρα από την κάλυψη της ανάγκης, τι άλλα χαρακτηριστικά κάνουν αυτά τα εγχειρήματα ξεχωριστά και γιατί έχει νόημα να συνεχίσουν να υπάρχουν, έχοντας ως δεδομένο ότι θέλουμε να στηρίξουμε το δημόσιο σχολείο.
Έτσι, μέσα από τη συζήτηση που κάναμε και με άλλες δομές, καταλήξαμε ότι αυτό που κάνει τα αλληλεγγύη σχολεία ξεχωριστά – και το αλληλεγγύη σχολείο της Μεσοποταμίας ειδικότερα, που είναι ένα πετυχημένο παράδειγμα – είναι ότι θέλουμε να φτιάξουμε κοινότητες, οι οποίες – πέρα από την κάλυψη της ανάγκης – να δημιουργούν και ένα χώρο στο οποίο τα άτομα να εξασκούνται στη συμμετοχή και οι έφηβοι μαθητές και μαθήτριες να εξασκούνται στο να υποστηρίζουν τη γνώμη τους με επιχειρήματα και να σέβονται τη γνώμη του άλλου, δημιουργώντας έτσι κοινότητες δίπλα στο δημόσιο σχολείο, που ενθαρρύνουν την κοινωνική ενδυνάμωση και εμπλουτίζουν τα μαθήματα με βάση τις ξεχωριστές ανάγκες που έχει μια τοπική κοινότητα».
Βέβαια, παρότι τα αλληλέγγυα σχολεία πάνε δίπλα-δίπλα με το δημόσιο, υπάρχει μια ειδοποιός διαφορά που τους προσδίδει έναν ακόμα πιο δημοκρατικό τόνο στις διαδικασίες τους. Ένα βασικό λοιπόν σημείο διαφοροποίησης σε σχέση με το δημόσιο σχολείο αφορά τον τρόπο με τον οποίο τα αλληλέγγυα σχολεία αντιλαμβάνονται και καλλιεργούν τη συμμετοχή των μαθητών.
Ο Χρήστος επισημαίνει πως η ετήσια εκλογή του 15μελούς συμβουλίου, μέσω μιας τυπικής, μυστικής και αντιπροσωπευτικής ψηφοφορίας, περισσότερο διδάσκει στα παιδιά τη διαδικασία των εκλογών, παρά τα ουσιαστικά χαρακτηριστικά της δημοκρατίας.
«Θέλουμε να επηρεάσουμε το δημόσιο σχολείο στο πώς παίρνουν αποφάσεις οι μαθητές εκεί. Οι μαθητές στο σχολείο ψηφίζουν κάθε χρόνο ένα 15μελές συμβούλιο. Το κάνουν με τον τρόπο που ψηφίζουμε σε εκλογές ανά 4 χρόνια, δηλαδή μυστικά, αντιπροσωπευτικά και αναθετικά. Αυτό εμείς το βλέπουμε ως μία εμπέδωση κυριαρχίας στο να μαθαίνουν τα παιδιά πώς ψηφίζουμε. Δηλαδή μαθαίνουν την εκλογική διαδικασία, δεν μαθαίνουμε τη δημοκρατία. Εμείς παλεύουμε – και δεν είναι εύκολο – με τις συνελεύσεις, με τα κίνητρα που δίνουμε στα άτομα, να προωθούμε αυτήν την κουλτούρα της δημοκρατίας».
Τι σημαίνει για εσάς εκπαίδευση ως πολιτική πράξη;
Ενώ η Μαρινίκη μας ανέφερε πως το σχολείο ακολουθεί το αναλυτικό πρόγραμμα του Υπουργείου Παιδείας, ειδικά όταν διδάσκει σε μαθητές που θέλουν να δώσουν Πανελλήνιες εξετάσεις, τονίζει ότι η «πολιτική πράξη» βρίσκεται αλλού. Στον τρόπο σχέσης, στον τρόπο συνύπαρξης.
«Καταρχάς πολιτική είναι η συλλογική – κοινωνική ευθύνη για την εκπαίδευση και την παιδεία, η οποία είναι η αφετηρία για τη δημιουργία τέτοιων δομών. Από την αρχή είπαμε ότι θέλουμε να διευρύνουμε την έννοια του δημόσιου έξω από το κρατικό, με την έννοια μιας ευρύτερης συλλογικής συμμετοχής.
Η εκπαίδευση έχει πάντα πολιτική διάσταση. Εμείς δεν επεμβαίνουμε στο περιεχόμενο των μαθημάτων, δηλαδή ακολουθούμε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του υπουργείου Παιδείας. Οπότε, κατά αυτή την έννοια, δεν παρεμβαίνουμε πολιτικά με την έννοια περιεχομένου. Ωστόσο, παρεμβαίνουμε στο θέμα των σχέσεων και στο πώς αντιλαμβανόμαστε την εκπαίδευση, όχι με την έννοια της πειθαρχίας, αλλά με την έννοια της ενδυνάμωσης των ανθρώπων μέσα σε αυτή τη διαδικασία και τη σχέση».
Σχετικά με την εκπαιδευτική διαδικασία, ο Χρήστος προσθέτει πως ακόμη ένας λόγος για τον οποίο τα αλληλέγγυα σχολεία ακολουθούν το πρόγραμμα του υπουργείου Παιδείας είναι γιατί χρειάζεται να καλυφθούν πραγματικές ανάγκες.
«Στο αμιγώς παιδαγωγικό κομμάτι, ακολουθούμε το πρόγραμμα γιατί θέλουμε να καλύπτουν πραγματικές ανάγκες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι συμφωνούμε με αυτό. Θα θέλουμε έναν κόσμο που δεν θα χρειάζεται να πληρώσει για να πάρεις ένα δίπλωμα αγγλικών, ή να μην έχουμε αυτό το ανταγωνιστικό σύστημα στις πανελλήνιες εξετάσεις, που πιέζει και τραυματίζει τα παιδιά. Είναι άδικο.
Αλλά πρέπει να καλύψουμε τις ανάγκες αυτού του κόσμου αυτή τη στιγμή. Όμως, το γεγονός ότι δεν έχουμε βαθμούς, το γεγονός ότι υπάρχει αυτή η ελευθερία, το γεγονός ότι τα παιδιά και τα ενήλικα άτομα βλέπουν αυτήν την εναλλαγή ρόλων, είναι πάρα πολύ χρήσιμο και είναι πολύ πολιτικο και πολύ μετασχηματιστικό».
«Το να στηρίζεις άτομα που δεν έχουν ίσες δυνατότητες είναι πολιτική πράξη»
Ο Χρήστος επιστρέφει για να δώσει το πιο αιχμηρό, ίσως, πολιτικό σχόλιο.
«Το να στηρίζεις άτομα τα οποία δεν έχουν ίσες δυνατότητες πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ή στην απόκριση μιας πιστοποίησης είναι μια πολιτική πράξη, ειδικότερα σήμερα. Η τάση που υπάρχει σήμερα, από την κατάσταση που κυβερνά τον τόπο, ωθεί αυτά τα παιδιά προς μια γρήγορη εξειδίκευση. Δηλαδή προς μια τεχνική εκπαίδευση που ουσιαστικά δεν είναι τεχνική εκπαίδευση.
Την τεχνική εκπαίδευση, σαφώς και την θέλουμε, αλλά την θέλουμε μέσα σε όρους πανεπιστημίου. Την θέλουμε με τις ίδιες δυνατότητες κοινωνικοποίησης, μόρφωσης, συνδεδεμένη με την εκπαίδευση και την εργασία.
Αυτό που βλέπουμε αυτή τη στιγμή είναι ότι τα παιδιά σπρώχνονται σε μια γρήγορη δουλειά. Οι γονείς, δυστυχώς, πολλών παιδιών έχουν πειστεί ότι δεν έχει νόημα η παραπάνω μόρφωση και έχει περισσότερη σημασία να μπορουν να βγάζουν κάποια χρήματα γρήγορα για να μπορέσουν να ζήσουν. Άρα, ειδικά στις μέρες μας, είναι σημαντικό να προσπαθούμε να πείσουμε αυτά τα άτομα ότι δεν έχουν σημασία μόνο τα χρήματα, ότι δεν χρειάζεται να πληρώσουν ένα πακέτο πανελληνίων σε κάποιο φροντιστήριο, αλλά υπάρχει και άλλος τρόπος για να περάσεις στο πανεπιστήμιο.
Το πανεπιστήμιο δεν είναι μόνο το πτυχίο. Είναι η κοινωνικοποίηση, είναι η πολιτική συνείδηση, είναι οι νέες δυνατότητες και οι νέοι ορίζοντες, οι επιλογές».
Η φωνή του δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας. Η εκπαίδευση, όταν υπηρετεί το κοινό καλό, είναι πράξη αντίστασης. Είναι ένας τρόπος να μιλήσεις τη γλώσσα της ισότητας, σε έναν κόσμο που όλο και περισσότερο απαιτεί υπακοή και σιωπή.
Στο τέλος της συζήτησης, η Μαρινίκη και η Ειρήνη συμφωνούν. Η αλληλεγγύη δεν είναι μια «καλή πράξη». Είναι στάση ζωής. Είναι η βάση πάνω στην οποία χτίζεται η εμπιστοσύνη, η αυτοεκτίμηση, η γνώση.
«Η αλληλεγγύη είναι αυτό που μπορεί να γίνει μια κινητήριος δύναμη έτσι ώστε να καλυφθούν πολλές ανάγκες – και δεν μιλάω μόνο από άποψη οικονομικής δυσχέριας. Πραγματικά πιστεύω ότι ένας τέτοιος χώρος βοηθάει τους μαθητές, ανεξαρτήτου ηλικίας, – γιατί όλοι έχουμε δικαίωμα στη μάθηση – να κοινωνικοποιούνται. Έχω παρατηρήσει μαθητές και παιδιά κυρίως, τα οποία έχουν μια συστολή γενικότερα σαν χαρακτήρες, εδώ να αισθάνονται αυτή την ελευθερία και να είναι σίγουροι ότι αυτό που θα πουν ούτε θα το χλευάσουν ούτε θα πάρει έναν κακό βαθμό τιμωρητικά» μας λέει η Ειρήνη.
«Είναι ιδιαίτερη εμπειρία να διδάσκεις στο αλληλέγγυο σχολείο όσον αφορά στη συνεργασία με τους συναδέλφους γύρω από αυτά που αντιμετωπίζουμε μέσα σε μία τάξη, που μπορούμε να συνεργαζόμαστε, να τα συζητάμε και έχουν να κάνουν όχι μόνο με μαθησιακά αλλά ευρύτερα θέματα που μπορείς να παρατηρήσεις μέσα από τη σχέση με τους μαθητές μέσα στην τάξη. Είναι ιδιαίτερο και το κλίμα μέσα στη τάξη και μπορούμε μέσα από αυτό να μαθαίνουμε και το πώς γενικά λειτουργεί μία σχέση αλληλεγγύης.
Τα όρια είναι κάπως συγκεκριμένα μέσα στον μάθημα, ειδικά όταν έχουμε να κάνουμε με πανελλήνιες. Ωστόσο, είναι κάπως ξεχωριστή εμπειρία πώς εναλλάσσονται οι ρόλοι μέσα στον χώρο και πώς μπορούν οι σχέσεις να είναι διαφορετικές μέσα στο μάθημα, σε μια γιορτή ή σε μια εκδήλωση και φυσικά είναι πολύ σημαντική εμπειρία το με πόσους διαφορετικούς τρόπους μπορούμε να πλαισιώσουμε την τάξη – και δεν είναι το μάθημα καθαρά, αλλά γενικότερα την υποστήριξη που μπορεί να έχουμε να δώσουμε σε έναν μαθητή» συμπληρώνει η Μαρινίκη.
Το αλληλέγγυο σχολείο της Μεσοποταμίας δεν είναι απλώς μια απάντηση στην κρίση. Είναι μια πρόταση ζωής. Ένα πολιτισμικό και πολιτικό αντίβαρο σε έναν κόσμο που διαρκώς ωθεί στην ατομικότητα. Άλλωστε, όπως μας λέει ο Χρήστος «Η εκπαίδευση παράγει ιδεολογία, είναι ιδεολογικός μηχανισμός. Πρέπει να σε συμφιλιώσει με ένα πλαίσιο εξουσίας, συγκεκριμένης διοίκησης και τρόπου εξουσίας».
Όμως, εκεί που η κοινωνία ραγίζει, αυτοί ράβουν με νήμα τη γνώση, την ισότητα, την τρυφερότητα. Σε ένα τέτοιο σχολείο, μαθαίνεις ξανά όχι μόνο την Ιστορία, αλλά και πώς να τη φτιάχνεις.
Καθώς κλείνουμε αυτή την αφήγηση, νιώθουμε ότι αυτό το εγχείρημα δεν είναι απλώς ένα σχολείο. Είναι μια ανάσα αντίστασης, μια κραυγή ανθρωπιάς μέσα στην κρίση, ένας τόπος όπου οι σχέσεις γίνονται πολιτική πράξη.
Το αλληλέγγυο σχολείο δεν αποτελεί απλώς έναν εναλλακτικό τρόπο μάθησης. Αποτελεί ένα πολιτικό και κοινωνικό στοίχημα. Αποτελεί μια καθημερινή προσπάθεια να ξανασκεφτούμε τι σημαίνει παιδεία, τι σημαίνει κοινότητα, τι σημαίνει δημοκρατία.
Δεν αρκείται στη μετάδοση γνώσεων, αλλά καλλιεργεί σχέσεις, εμπιστοσύνη, συλλογικότητα. Δεν αναπαράγει τον κόσμο όπως είναι, αλλά οραματίζεται τον κόσμο όπως θα μπορούσε να είναι. Πιο δίκαιο, πιο ανθρώπινο, πιο ελεύθερο. Και αυτό το όραμα το χτίζουν βήμα βήμα, μαζί με τα παιδιά, τους γονείς και όλους όσοι πιστεύουν ότι η εκπαίδευση μπορεί να είναι πράξη αντίστασης και δημιουργίας.
Αν μάθαμε κάτι από τον Χρήστο, τη Μαρινίκη και την Ειρήνη, είναι ότι η παιδεία, όταν γεννιέται από αλληλεγγύη, γίνεται πολυφωνική, ρομαντική και βαθιά μετασχηματιστική. Και, ίσως, αυτό ακριβώς να είναι το πιο πολιτικό μάθημα απ’ όλα.
Φωτορεπορτάζ: Μαρία Γαλάτη
