Η πρώτη μου αντίδραση στην ακρόαση του Βαλς των χαμένων ονείρων, σε στίχους του Άλκη Αλκαίου και μουσική του Δημήτρη Καρρά, με τη φωνή της Μαριάνας Κατσιμίχα, περίπου ένα μήνα πριν στις Κασέτες του Μελωδία, μπορεί να περιγραφεί κάπως έτσι:

Ένα νέο τραγούδι με «αναγκάζει» να το ακούσω ολόκληρο προσεκτικά, από την πρώτη νότα μέχρι την τελευταία. Δεν μου συμβαίνει συχνά. Ο στίχος φανερώνει ποιητικό υπόβαθρο χωρίς ίχνος εκζήτησης, με έναν λόγο ουσιαστικό που μοιάζει βιωματικός. Η μουσική ηχεί φρέσκια στ’ αυτιά μου και ταυτόχρονα φιλόξενη και οικεία. Αγκαλιάζει τέλεια τους στίχους, ανασαίνει μαζί με τα νοήματα. Η νεαρή ερμηνεύτρια εννοεί την κάθε λέξη. Μόλις τότε ανακάλυπτα ποιος ήταν ο στιχουργός και ο συνθέτης και ήταν η πρώτη φορά που άκουγα τη συγκεκριμένη φωνή.

Όλα αυτά συνηγορούν σε κάτι που σχεδόν έχουμε ξεχάσει να ορίζουμε απλά – και να το εννοούμε, χωρίς συμβιβασμούς: ένα καλό τραγούδι. Ένα τραγούδι που σε παρασέρνει από την πρώτη νότα και την πρώτη λέξη στο δικό του τετράλεπτο μικροσύμπαν, στη δική του μικροατμόσφαιρα, σωπαίνοντας για λίγο τις χιλιάδες σκέψεις σου και συνομιλώντας με το συναίσθημά σου, αυτό που διαρκώς παραμερίζεις για να βγάλεις άλλη μια μέρα στη δουλειά, για να τα καταφέρεις άλλη μια μέρα ως διεκπεραιωτής ευθυνών και υποχρεώσεων.

Διάλειμμα μαγικό και σωτήριο, που μόνο η τέχνη η αληθινή μπορεί να το προσφέρει. Και καθώς παραδίνεσαι στα τέσσερα λεπτά ενός ονειρικού ταξιδιού χωρίς αντιστάσεις, μόνο στο τέλος του τραγουδιού, μόνο τότε συνειδητοποιείς τι μαγικό ήταν αυτό που σου συνέβη. Και ξαναπατάς το play από την αρχή.

Στην αφετηρία αυτής της ιστορίας βρίσκεται ο Άλκης Αλκαίος, ο σπουδαίος στιχουργός και ποιητής με το ανεξίτηλο αποτύπωμα στο τραγούδι. Μετά τον θάνατό του, πίσω του έμεινε ένα σημαντικό αρχείο κειμένων, στίχοι του που δεν είχαν δημοσιευτεί, που δεν είχαν μελοποιηθεί, που δεν βρήκαν ποτέ τον δρόμο τους προς το κοινό. Ανάμεσα σε αυτά, βρισκόταν και ένα ποίημα με έναν τίτλο ήδη φορτισμένο: Το βαλς των χαμένων ονείρων.

Ο τίτλος δεν ήταν τυχαίος. Ο ίδιος ο Αλκαίος, σύμφωνα με μαρτυρίες, φαίνεται πως τον είχε αφιερώσει στον Μάνο Χατζιδάκι, δημιουργώντας έναν άτυπο διάλογο με το εμβληματικό Βαλς των χαμένων ονείρων του, το μοναδικής ομορφιάς ορχηστρικό του συνθέτη που συμπεριλήφθηκε στην ταινία Χαμένα όνειρα του 1961. Ωστόσο, το ποίημα αυτό δεν μελοποιήθηκε όσο ο Άλκης Αλκαίος βρισκόταν εν ζωή.

Η επόμενη πράξη οδηγεί στις μέρες μας, όταν οι στίχοι φτάνουν στα χέρια του συνθέτη Δημήτρη Καρρά. Η μελοποίηση που προκύπτει, αποκαλύπτει έναν συνδυασμό μουσικής ικανότητας και καλλιτεχνικής αντίληψης από αυτούς που μας έχουν χαρίσει διαμάντια του τραγουδιού. Μουσικές που υπηρετούν τις λέξεις και τα νοήματα σαν φυσικά φαινόμενα.

Το τραγούδι βρίσκει «φωνή» μέσα από τις ερμηνείες της Μαριάνας Κατσιμίχα και του Δημήτρη Μπάκουλη. Και στις δύο εκδοχές –η ερμηνεία του Δημήτρη δίπλα στη Μαριάνα αποτυπώθηκε στα Σάουντρακς του Ελληνικού– η προσέγγιση είναι προσωπική, σχεδόν εξομολογητική. Οι φωνές δεν ανταγωνίζονται τη δύναμη των στίχων. Στέκονται εκεί για να την αναδείξουν. Αμφότεροι το καταφέρνουν εξαιρετικά.

Το Βαλς των ονείρων, όπως πλέον ονομάζεται το τραγούδι για να αποφεύγεται η σύγχυση με το αριστούργημα του Χατζιδάκι –έπειτα από αίτημα του γιου του που έγινε δεκτό από τους συντελεστές–, είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα τραγούδι που έγινε viral. Είναι η υπενθύμιση ότι η ποίηση, ακόμη και όταν παραμένει για χρόνια σιωπηλή, μπορεί να επιστρέψει και να βρει τον συνθέτη, τους ερμηνευτές, και εν τέλει το μεγάλο κοινό της.

Ένα ποίημα που περίμενε τον χρόνο του, μια μελωδία που το αγκάλιασε χρόνια μετά και δύο φωνές που στάθηκαν ικανές να το εκφράσουν. Ένα πραγματικά καλό τραγούδι, που ήρθε να πυρπολήσει την αδυσώπητη βιασύνη και την προχειρότητά μας. Με όνειρο.

Ίσως είναι καλύτερα τελικά που η λέξη «χαμένων» έφυγε δίπλα από τη λέξη «ονείρων», για ένα τέτοιο ανέλπιστο δώρο. Για ένα όνειρο που κερδίσαμε ακόμα.

Διαβάστε ακόμα

Η κυβέρνηση δεν παρεμβαίνει στη βενζίνη, αφού…

Ν. Κοσματόπουλος: Ο άλλος Λίβανος και η «ειρήνη του νεκροταφείου»

Ισραηλινή εταιρεία κατασκοπείας τινάζει στον αέρα τις εκλογές στην Σλοβενία