Δεν χάνει έσοδα; Δεν χάνει ψήφους; Όχι, δεν χάνει τίποτα απ’ τα δύο…
Η συζήτηση για τη βενζίνη δεν είναι σημερινή. Ήταν η ίδια όταν άρχισε ο πόλεμος στην Ουκρανία. Απότομες αυξήσεις, σταθεροποίηση πάνω απ’ τα 2€ κι ο κόσμος γεμίζει δύσκολα. Γι’ αυτά, αν εξαιρέσουμε την ένοχα αυτόματη αύξηση (καμία λογική εφοδιασμού δεν δικαιολογεί, το πολεμικό γεγονός της Παρασκευής να ανεβάζει την τιμή στην αντλία το Σάββατο), η κυβέρνηση δεν ευθύνεται. Διεθνή προβλήματα, διεθνείς επιπτώσεις. Γεγονός.
Ωστόσο η κατάσταση είναι αυτή. Κι αυτή την κατάσταση, οι κυβερνήσεις υπάρχουν για να τη διαχειρίζονται. Μπορούν; Φυσικά μπορούν, κι αυτό δεν χρειάζεται τίποτα τρομακτικές γνώσεις για να το πει κανείς με σχετική βεβαιότητα – αρκεί μια ματιά στην απόδειξη του βενζινάδικου. Αρκετά παραπάνω απ’ το 50% του ποσού που τελικά κοστίζει το να γεμίσεις, είναι φόροι. Πληρώνεις δηλαδή, περισσότερα χρήματα στο κράτος, παρά στο ίδιο το προϊόν. Ειδικός φόρος. Και ΦΠΑ. Μαζί. Υπάρχει λοιπόν σημαντικό πεδίο μείωσης που βρίσκεται στα χέρια μας. Όχι εντελώς στα χέρια μας (υπάρχουν ευρωπαϊκές δεσμεύσεις), αλλά στα χέρια μας.Τι κάνει η κυβέρνηση; Προς το παρόν, νίπτει! Νίπτει χέρια χωρίς να σηκώνει μανίκια. Κλασικές λέξεις: fuel pass, δημοσιονομικός χώρος, αύξηση κατώτατου μισθού…
Φυσικά, ο μέσος Έλληνας που ήδη πνίγεται στο κύμα της ακρίβειας, λίγο ενδιαφέρεται γι’ αυτά. Ο πολίτης ξέρει ότι δεν μπορεί να μετακινηθεί, δεν μπορεί να εργαστεί, δεν θα μπορεί να αγοράσει τα ήδη ακριβά προϊόντα, αφού η αύξηση του καυσίμου αυξάνει και την τελική τιμή στο ράφι. Σαν να λέμε, αρμαγεδδών. Πώς γίνεται λοιπόν, μια κυβέρνηση ν’ αρνείται τα μέτρα που θα ξεφουσκώσουν τις τιμές στα καύσιμα, αλλά να προτιμά τα ημίμετρα;
Η ερώτηση έχει, στην πραγματικότητα, δύο σκέλη:
Το πρώτο σκέλος έχει μια, όχι περίπλοκη, μα κάπως εξειδικευμένη απάντηση. Ανελαστική ζήτηση. Με απλά λόγια, η βενζίνη είν’ ένα προϊόν που δεν μπορούν εύκολα να το αποφύγουν οι πολίτες. Σε αντίθεση δηλαδή με τον καφέ, που αν γίνει δυσβάσταχτος θα τον αλλάξεις με τσάι, με κακάο, ή θα κόψεις εντελώς το πρωινό σου ρόφημα, τη βενζίνη δεν μπορείς να την αντικαταστήσεις κατά το δοκούν. Το όχημά σου δεν μπορεί ν’ αλλάξει δίαιτα, αν είναι βενζινοκίνητο γεμίζει μόνο με βενζίνη, και δεν έχεις καν (συχνά) τη δυνατότητα να το… κόψεις. Η πλειοψηφία των ανθρώπων, λόγω δουλειάς, ωραρίων, προγραμματισμού, δεν έχει την άνεση ν’ αντικαταστήσει το ΙΧ του με δημόσια μέσα μεταφοράς. Άρα θα κόψει από αλλού, θα ζοριστεί, θα πιεστεί, πάντως βενζίνη θα βάλει. Κι άρα τα κρατικά έσοδα δεν είναι απλώς εξασφαλισμένα – αβγατίζουν κιόλας! Αυτός είναι κι ο λόγος που ειδικοί φόροι και υψηλοί συντελεστές μπαίνουν σε παρόμοια προϊόντα, κι όχι στον καφέ ή στα γαριδάκια.
Το δεύτερο σκέλος είναι πολύ απλούστερο και προφανές. Αν το κράτος μειώσει τον ειδικό φόρο ή, ακόμα περισσότερο, αν επιβάλει το πλαφόν στο κέρδος (προσοχή, όχι στην τιμή, στο κέρδος) και των διυλιστηρίων, αναγκάζεται να συγκρουστεί με τα ισχυρά συμφέροντα που διαχρονικά προστατεύει. Αυτό κρύβεται, άλλωστε, πίσω απ’ τη μόνιμη δικαιολογία: “η μείωση δεν θα φτάσει στους καταναλωτές”. Σε κανονικό, φιλελεύθερο (όπως αρέσει δηλαδή, υποτίθεται, στον Κυριάκο Μητσοτάκη) ανταγωνισμό, κάτι τέτοιο δεν γίνεται. Γίνεται όταν υπάρχουν στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό, κι αυτές ονομάζονται καρτέλ. Στην προκειμένη περίπτωση, ένα καρτέλ εύκολο, αφού μιλάμε έτσι κι αλλιώς για ολιγοπώλιο. Ενώ δηλαδή στην περίπτωση του ΦΠΑ των τροφίμων, ο ισχυρισμός έχει τουλάχιστον την πρόφαση πως, είναι πολύ δύσκολο να ελέγξεις όλους τους παραγωγούς κι εμπόρους που πιθανώς θα απορροφήσουν τον ΦΠΑ, εδώ αυτό καταπέφτει με αριθμητική ενός χεριού: τέσσερα διυλιστήρια έχουμε όλα κι όλα, που ανήκουν σε δύο εταιρίες. Πολύ εύκολα μπορείς να τα ελέγξεις. Αν θέλεις. Θέλεις;
Εδώ είναι το ζήτημα: δεν θέλεις. Και δεν θέλεις επειδή διαλέγεις ξανά την πλευρά σου. Διαλέγεις ξανά ποιον θα προστατέψεις και ποιον θ’ αφήσεις να πληρώσει το μάρμαρο. Κι αυτό, προφανώς, ούτε καν κοστίζει, αφού η κυβέρνηση νιώθει την πρωτοφανή στα μεταπολιτευτικά χρονικά πολυτέλεια, να βλέπει τη χώρα να καίγεται, και τα ποσοστά της να διατηρούνται. Γιατί; Γιατί, ελλείψει αντιπάλου, η αντίδραση οδηγεί σε αποχή, κι η αποχή ευνοεί τον πρώτο.
Θα παρθούν ευρωπαϊκές αποφάσεις; Θα κινηθεί συντονισμένα η Ένωση, έστω με τα γνωστά της αντανακλαστικά Ραν Ταν Πλαν; Θα στερήσει από τη Νέα Δημοκρατία τις δικαιολογίες για να μη σπάσει αυγά; Μπορεί. Όπως και να ‘χει, στην ψωροκώσταινα αυτό που πρέπει να γίνει αντιληπτό είναι τούτο: μια κυβέρνηση που αδιαφορεί για τους πολίτες και κλείνει σταθερά του μάτι στα καρτέλ, είναι μια κυβέρνηση, εκ των πραγμάτων, ολιγαρχική. Αναρωτιέμαι, τι λέει αυτό για ένα λαό που, σε συνθήκες (αν μη τι άλλο) αδιάβλητων εκλογών και μη ελεγχόμενης δημοκρατίας, συνεχίζει να την εκλεγεί; Αναρωτιέμαι. Τουλάχιστον αυτό είναι ακόμα τσάμπα…
Διαβάστε επίσης
Ν. Κοσματόπουλος: Ο άλλος Λίβανος και η «ειρήνη του νεκροταφείου»
Ειδομένη, 10 χρόνια μετά: Ο πόνος του πρόσφυγα, μέσα από τις ζωγραφιές ενός κοριτσιού
Ισραηλινή εταιρεία κατασκοπείας τινάζει στον αέρα τις εκλογές στην Σλοβενία
