Στον λαιμό μου, εδώ και πολλούς μήνες έχω ένα μενταγιόν. Είναι το πρώτο σε όλη τη ζωή μου, που δεν βγάζω ούτε όταν κοιμάμαι. Το έχει φτιάξει η Μαριάννα και είναι η λωρίδα της Γάζας.
Το κορίτσι που φτιάχνει κοσμήματα που μιλάνε -κάποιες φορές που φωνάζουν- μιλά για τη διαδρομή της, τη δύναμη της χειροποίητης τέχνης, την πολιτική διάσταση της δημιουργίας και για το πώς ένα μενταγιόν μπορεί να γίνει πράξη μνήμης και αλληλεγγύης.
Από τις πρώτες της απόπειρες με πηλό και κεροκλωστές μέχρι τα ασήμεινα κομμάτια που φέρουν στίγμα πολιτικό και κινηματικό, η Μαριάννα Κωνσταντοπούλου αντιμετωπίζει το κόσμημα όχι ως απλό στολίδι, αλλά ως μέσο έκφρασης, διαμαρτυρίας και ελευθερίας.
Πότε και γιατί ξεκίνησες να φτιάχνεις κοσμήματα;
«Από μικρή μου άρεσε η τέχνη αλλά δεν υπήρχε η κατάλληλη καθοδήγηση από την οικογένεια και το σχολείο για να φτάσω σε αυτήν. Το να φτιάχνω κοσμήματα για εμένα είναι τρόπος έκφρασης και δημιουργίας, με βοηθάει να υπάρχω. Ειδικά στην περίοδο του covid που είχαν παγώσει τα πάντα, το να κάθομαι στον πάγκο μου και να δημιουργώ ήταν ένα από τα πράγματα που με έσωσε».
Φτιάχνεις όλα τα κοσμήματα με το χέρι;
«Ναι, όλα τα κοσμήματα φτιάχνονται με το χέρι. Κάποια είναι μοναδικά, δουλεμένα από την αρχή στο μέταλλο, ενώ άλλα ξεκινούν σε κερί και μετά αποκτούν καλούπια ώστε να χυτευθούν σε μέταλλο».
Τι σημαίνει για εσένα χειροποίητη τέχνη;
«Για εμένα η χειροποίητη τέχνη σημαίνει ψυχή. Κουβαλάει τα όνειρα, τις ελπίδες, τις ματαιώσεις αλλά και την τρομερή προσπάθεια του κάθε δημιουργού να ζήσει από την τέχνη του, πράγμα δύσκολο στην Ελλάδα. Έχει αξία γιατί μας θυμίζει το ανθρώπινο στοιχείο σε έναν κόσμο που κινείται γρήγορα και τυποποιημένα».
Πότε κατάλαβες ότι η τέχνη σου δεν μπορεί να είναι ουδέτερη;
«Κατάλαβα ότι η τέχνη μου δεν μπορεί να είναι ουδέτερη γιατί κουβαλάει την ψυχή μου. Κάποια από τα κοσμήματα που φτιάχνω δεν φοριούνται απλώς σαν διακοσμητικά, αλλά γίνονται σύμβολα που κουβαλάνε ιστορίες, μνήμες ή και μια στάση ζωής».
Ποιο είναι το πολιτικό ή κινηματικό στίγμα της δουλειάς σου;
«Το πολιτικό στίγμα της δουλειάς μου είναι ότι πολλά από τα κοσμήματά μου λειτουργούν σαν δηλώσεις ταυτότητας. Έχουν συχνά πανκ ή αντισυμβατικό ύφος, γιατί για μένα το κόσμημα δεν είναι μόνο διακοσμητικό αντικείμενο, είναι τρόπος να πεις πράγματα. Αυτή η στάση από μόνη της είναι πολιτική, γιατί μιλάει για ελευθερία, αλληλεγγύη, αγάπη, δικαιοσύνη».
Πώς εκφράζεται η αλληλεγγύη σου στον λαό της Γάζας μέσα από την τέχνη;
«Ήθελα κάτι να κάνω για όλο αυτό που συμβαίνει, γι’ αυτή τη συνεχιζόμενη γενοκτονία που συντελείται μπροστά στα μάτια μας, οπότε σκέφτηκα ότι το λιγότερο που μπορώ είναι να φτιάξω ένα Παλαιστινιακό μενταγιόν με τα χέρια μου. Μέσα από την τέχνη μου, δείχνω ότι μπορούμε να κάνουμε κάτι μικρό αλλά ουσιαστικό: να θυμόμαστε, να υποστηρίζουμε και να δίνουμε φωνή σε όσους παλεύουν καθημερινά».
Πώς απαντάς σε όσους λένε ότι η τέχνη δεν είναι πολιτική;
«Η τέχνη πάντα είχε πολιτική διάσταση. Από τα αρχαία ελληνικά δράματα μέχρι τα γκράφιτι στους δρόμους, η τέχνη δεν υπάρχει σε κενό. Αν η τέχνη δεν ήταν πολιτική, οι εξουσίες δεν θα την λογόκριναν ποτέ».
Πώς επιλέγεις τα υλικά σου; Έχουν πολιτικό φορτίο;
«Χρησιμοποιώ κυρίως ασήμι, συχνά ανακυκλωμένο, και πέτρες που με εμπνέουν. Για μένα η επιλογή υλικών είναι ταυτόχρονα αισθητική και συνειδητή».
Ποιοι άνθρωποι επιλέγουν να φορούν τα κοσμήματά σου;
«Στην αρχή ήταν φίλοι και γνωστοί με minimal γούστο που αγαπούσαν το ασήμι. Τώρα απευθύνομαι σε ανθρώπους που εκτιμούν το χειροποίητο και αντιλαμβάνονται τι σημαίνει αυτό. Υπάρχουν επίσης και κοσμήματα με καθαρά πολιτικό περιεχόμενο, που εκφράζουν ιδέες ή στάση ζωής, και αυτά βρίσκουν το αντίστοιχο κοινό τους».
Έχεις δεχτεί αρνητικές αντιδράσεις για το περιεχόμενο της δουλειάς σου;
«Μόνο μία φορά, σε ένα μπαζάρ στα Εξάρχεια, όταν μια κυρία με αμφισβήτησε για το Παλαιστινιακό μενταγιόν. Τελικά αποδείχτηκε ότι έλεγε ψέματα για την καταγωγή της. Δεν δίνω σημασία σε τέτοιες αντιδράσεις».
Πώς θα ήθελες να νιώθει κάποιος/α όταν φοράει ένα κόσμημά σου;
«Θα ήθελα να νιώθει όμορφα, γνωρίζοντας ότι φοράει ένα χειροποίητο κόσμημα που δεν είναι αντικείμενο μαζικής παραγωγής. Να αισθάνεται ότι φοράει κάτι που έχει ψυχή και χαρακτήρα».
Πιστεύεις ότι ένα κόσμημα μπορεί να λειτουργήσει σαν πράξη μνήμης ή διαμαρτυρίας;
«Σίγουρα, γιατί ακόμα κι ένα μικρό κόσμημα μπορεί να κουβαλάει ένα ολόκληρο μανιφέστο».
Αν έπρεπε να φτιάξεις ένα μόνο κόσμημα για να πεις όσα πιστεύεις, τι θα ήταν;
«Κάτι απλό αλλά ουσιαστικό. Ένα κόσμημα που θα εξέφραζε αξίες σημαντικές για μένα, όπως η αλληλεγγύη και η ενσυναίσθηση».
Φωτογραφίες: Σόλωνας Μάλκας
Διαβάστε επίσης:
Εσύ σε ποια πλευρά είσαι; Με τη Δικαιοσύνη ή με την συγκάλυψη;
Όλοι για τον έναν – Ο Πάνος Ρούτσι στην αγκαλιά μας (φωτορεπορτάζ)
Untoldgr, για ό,τι δεν σου λένε και ό,τι δεν σου δείχνουν.
