Ζούμε σε μια εποχή όπου πολλοί, εσπευσμένα κατά τη γνώμη μου, συγχέουν την πραγματική έννοια των όρων με την έννοια που έχουν αποκτήσει λόγω της λεηλασίας που δέχονται από μερίδες ανθρώπων. Ας δώσουμε μερικά παραδείγματα πριν πάμε στο παρασύνθημα.

Η έννοια της Αριστεράς δεν είναι αυτό που παρουσιάζουν τα αριστερά κόμματα, για παράδειγμα στην Ελλάδα. Αριστερά δε σημαίνει συνεργασία με το τέρας. Αριστερά σημαίνει ανατροπή του τέρατος και προοδευτικές ιδέες.

Ο φεμινισμός δεν είναι οι διεκδικήσεις των γυναικών σε ένα πατριαρχικό πλαίσιο, στο οποίο έχουν τα ίδια δικαιώματα στην κατανάλωση με έναν άντρα, και καμία βοήθεια με τις υποχρεώσεις πίσω στο σπίτι ή την υποτίμηση που εξακολουθούν να δέχονται. Φεμινισμός σημαίνει αναγνώριση των διαφορών μας και ουσιαστική δουλειά προς την ισότητα με βάση αυτές. Ίσες ευκαιρίες, ίσα δικαιώματα, ίσες υποχρεώσεις, ίσες παραχωρήσεις.

Αντίστοιχα, η παγκοσμιοποίηση, στο καπιταλιστικό πλαίσιο, είναι το γκρέμισμα των συνόρων στις αγορές. Όλος ο πλανήτης είναι ένα μεγάλο χωριό, όπου τα «αγαθά» και οι «υπηρεσίες» κινούνται ελεύθερα. Για να συμβεί αυτό, παγκοσμιοποιούνται οι συνήθειες, οι επίπλαστες ανάγκες, τα κριτήρια με βάση τα οποία ένας καταναλωτής θα πρέπει να νιώθει πλήρης και χαρούμενος. Για οποιοδήποτε άλλο ορισμό, λ.χ. την κατάργηση των συνόρων, κοιτάξτε αλλού. Τώρα που το σκέφτομαι, θα έπρεπε να κοιτάξετε κι εδώ. Γιατί παρακάτω θα αναλύσω γιατί πιστεύω ότι οι πολιτικές των συνόρων είναι η ραχοκοκαλιά της πακγοσμιοποιημένης οικονομίας.

Ας ξεκινήσουμε με τα εύκολα, που είναι και πολύ κοντά στα δεδομένα μας. Ο τουρισμός δε θα μπορούσε να είναι η ίδια βιομηχανία υπό καθεστώς ελεύθερων μετακινήσεων. Θα δώσω μόνο ένα παράδειγμα, από τον καιρό που έκανα κομπολόι την Ευρώπη, πριν μερικά χρόνια. Οι πτήσεις από Θεσσαλονίκη προς Brugges είναι ακριβές. Όμως οι πτήσεις από Θεσσαλονίκη προς Αμβέρσα όχι. Όπως επίσης και το τρένο από τη Ολλανδία στο Βέλγιο.

Θα μπορούσε ένας Ευρωπαίος πολίτης να κάνει το ίδιο, ξεκινώντας από Ελλάδα, να φτάσει στην Ιαπωνία; Πόσες βίζες πρέπει να βγάλει; Οπότε τι κάνει; Κανονίζει ένα πανάκριβο πρόγραμμα διακοπών εντός Ιαπωνίας, πληρώνεις τις πτήσεις χρυσές και λέει και ευχαριστώ.

Η προσοχή του τουρίστα επικεντρώνεται σε ένα μέρος, τα τουριστικά κράτη γίνονται κλουβιά που παγιδεύουν πορτοφόλια και γεννιέται μια βιομηχανία, που απαγορεύει σε κατοίκους να κυκλοφορούν στις γειτονιές τους, για να έχουν περισσότερο χώρο οι τουρίστες. Δεν υπερβάλλω, θυμίζω αυτό το, πολύ πραγματικό, περιστατικό:
Σαντορίνη: Δημοτικός σύμβουλος ζήτησε από κατοίκους να κλειστούν σπίτι για να έχουν… χώρο οι τουρίστες | Parallaxi Magazine

Αρκετά με το χαβαλέ. Πάμε στα σοβαρά. Ανοιχτά σύνορα θα σήμαινε ελεύθερη μετανάστευση. Φοβάμαι ότι δεν έχει κάτσει κανένας να υπολογίσει πόσο ακριβότερη ή και ανέφικτη θα ήταν συντήρηση της παγκόσμιας αγοράς, με τους ρυθμούς παραγωγής και κατανάλωσης που την χαρακτηρίζουν αυτή τη στιγμή.

Ας δούμε ξανά ένα παράδειγμα: όποιος και όποια δε γνωρίζει για την εκμετάλλευση του Κονγκό πλέον εθελοτυφλεί, αλλά θα τα ξαναπώ, τζάμπα είναι. Το Κονγκό είναι σε κατάσταση «εμφύλιου» εδώ και χρόνια. Αλλά αυτή είναι η μισή αλήθεια. Η πραγματικότητα είναι λίγο πιο σύνθετη. Ο «εμφύλιος» αυτός, αφενός συντηρείται με την προμήθεια όπλων στις πλευρές που μάχονται, και αφετέρου είναι μια συνθήκη που βολεύει τρομερά τις εταιρίες τεχνολογίας. Με έναν τρόπο που δε μπορούν πλέον να κρύψουν, εταιρίες όπως η Apple συντηρούν την εμπόλεμη κατάσταση, γιατί τους κάνει πολύ πιο προσβάσιμη την απόσπαση σπάνιων γαιών. Τα εξηγούμε ένα ένα.

Σπάνιες γαίες είναι χημικά στοιχεία (προφανώς σπάνια) με πολύ συγκεκριμένες χημικές, μαγνητικές και ηλεκτρικές ιδιότητες, χωρίς τα οποία βασικά κομμάτια της τεχνολογίας που χρησιμοποιούμε καθημερινά δε θα μπορούσαν να υφίστανται. Εκτός από σπάνιες, είναι και πανάκριβες στην εξόρυξη. Εκτός κι αν τα ορυχεία από τα οποία τις αποσπά μια εταιρία λειτουργούν υπό καθεστώτα σαν του Κονγκό.

Τι καθεστώτα; Τα ορυχεία ανήκουν σε ή περιφρουρούνται από στρατιωτικές ομάδες, που συνεργάζονται άμεσα με κυβερνήσεις-μαριονέτες ή τις ίδιες τις εταιρίες. Δίκτυα από τέτοιες ομάδες, που βρίσκονται σε συνεχείς αντιπαραθέσεις, και μεσάζοντες τροφοδοτούν τις μεγάλες εταιρίες της παγκόσμιας αγοράς. Η ασταθής κατάσταση στο Κονγκό δίνει στις εταιρίες το δικαίωμα να υποστηρίξουν ότι δε γνωρίζουν την πηγή των γαιών που χρησιμοποιούν, όσο φθηνά κι αν το αγοράσουν.

Οι εργάτες σε αυτά τα ορυχεία, όπως και σε άλλα τόσα κάτεργα ανά τον κόσμο, έχουν στην πραγματικότητα δύο επιλογές. Θάνατο ή δουλειά για ψίχουλα, με τους ίδιους και τις οικογένειές τους πολλές φορές να βρίσκονται υπό απειλή. Και ρωτάω, σε αυτό το σημείο: αν τα σύνορα γίνονταν, σε μια νύχτα, ένα αστείο που κάναμε για μερικά χρόνια, ποιος θα μπορούσε να εμποδίσει τη μαζική φυγή των εργατών; Και μετά απ’ αυτή τη φυγή, πως θα μπορούσε η Apple να αγοράσει στην ξεφτίλα όλους τους τόνους κοβαλτίου που χρειάζεται επί καθημερινής βάσης;

Αυτό τι σημαίνει; Χωρίς σύνορα, δεν έχεις φθηνά -ή νεκρά ή παιδικά- εργατικά χέρια. Το εμπόριο σε παγκόσμιο επίπεδο πεθαίνει, γιατί μπορούν να ανταποκριθούν στις τιμές όσων παρέχεις μόνο οι πιο πλούσιοι των πιο πλούσιων κρατών. Παρεμπιπτόντως, αυτή είναι και η αλήθεια. Δεν έχουμε ανάγκη όσα έχουμε. Κι αν τα πληρώναμε στις τιμές που τους αναλογούν ίσως και να το παίρναμε χαμπάρι. Αλλά οι τιμές, κατά βάση, ανεβαίνουν κατακόρυφα μόνο στα είδη ανάγκης. Αναρωτιέμαι γιατί.

Το ένα φέρνει το άλλο. Χωρίς τους δύο κρίκους της αλυσίδας, τα φθηνά χέρια και τα τεχνητά φθηνά αγαθά, σπάει η αλυσίδα της τεχνητής αφθονίας του ανεπτυγμένου κόσμου. Ίσως είναι ο καλύτερος τρόπος το κομμάτι αυτό του κόσμου να καταλάβει πώς και πόσο έχει βιάσει τον πλανήτη και τους κατοίκους του για να ζήσει μια ζωή που δεν είχε ποτέ ανάγκη, αλλά του μάθανε να έχει ανάγκη.

Κάπου εδώ πρέπει να μαζέψω μερικές σκόρπιες σκέψεις ακόμα. Χωρίς σύνορα, καμία κυβέρνηση, κανένα δημόσιο πρόσωπο δε θα μπορέσει ποτέ να ισχυριστεί ότι ένας πεινασμένος συνάνθρωπος μας «εισβάλλει» στη γη του, στο περιχαρακωμένο αυτό κομμάτι του πλανήτη που πριν κάμποσα χρόνια αποφασίστηκε ότι ανήκει σε μια μερίδα ανθρώπων, επειδή «έτσι είναι ο κόσμος». Ή επειδή «είχαν κοινή κληρονομιά». Ή επειδή «ανταποκρίνεται στην ιστορική πραγματικότητα».

Κι αν αυτές οι οντότητες δεν έχουν πλέον να κατηγορήσουν εξωγενείς παράγοντες για το φαΐ που λείπει για άλλο ένα μεσημέρι από το τραπέζι σου, υπάρχει ο κίνδυνος να καταλάβεις ότι σε κλέβουν άνθρωποι, πράγματα, εχθροί από μέσα. Κι όταν πάρεις χαμπάρι πως ό,τι παράγεις δε φτάνει ποτέ στα χέρια σου, ως πράγμα και ως αξία, τι κάνεις;

Μάλλον τρως τον κλέφτη.

“The only true borders lie between day and night,
 between life and death, between hope and loss.”

Διαβάστε επίσης:

Είσαι αντιρατσιστής; Θα είσαι ακόμα κι αν…

Πώς ο ΕΟΠΑΕ ισοπεδώνει 40 χρόνια θεραπευτικής ιστορίας

Αντιφασιστικό Φεστιβάλ Παραστατικών Τεχνών για τα Προσφυγικά