«Το «Enter Sandman» των Metallica διάλεξε να χρησιμοποιήσει, σε έντονα συμβολικό πολιτικό μήνυμα για το αύριο της χώρας, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σε ανάρτησή του στα κοινωνικά δίκτυα. Στο βίντεο που ανάρτησε στον προσωπικό του λογαριασμό στο Instagram, ο πρωθυπουργός πλαισιώνει την παρουσία του στη Θεσσαλονίκη για το προσυνέδριο της ΝΔ και την επίσκεψή του σε πολιτιστικό χώρο, στέλνοντας μήνυμα αισιοδοξίας για τον σχεδιασμό της επόμενης δεκαετίας. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, «η Νέα Δημοκρατία σχεδιάζει το ελπιδοφόρο 2030, με μια πατρίδα ισχυρή, που έρχεται ολοένα και πιο κοντά στην Ευρώπη».

Όπως διαβάσαμε σε τέτοια -και χειρότερα- όπως το παραπάνω κείμενα σε όλα τα Μέσα χθες, ο πρωθυπουργός μας αποφάσισε να ξεκινήσει επικοινωνιακά την προεκλογική περίοδό του με ορμή και heavy metal.

Η μαύρη ιστορία ενός «εμβληματικού» κομματιού

Το «Enter Sandman» των Metallica χρησιμοποιήθηκε από τον αμερικανικό στρατό σε βασανιστήρια κρατουμένων στο Γκουαντάναμο, μέσω συνεχούς αναπαραγωγής μουσικής για στέρηση ύπνου και ψυχολογική πίεση.

Τον Ιούλιο του 2025, οι Metallica ζήτησαν από το αμερικανικό Πεντάγωνο να αφαιρέσει το τραγούδι «Enter Sandman» από βίντεο που προωθούσε την αύξηση της χρήσης στρατιωτικών drones από την κυβέρνηση Τραμπ. Στο βίντεο, ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ, φαίνεται να παρουσιάζει το σχέδιο για «απελευθέρωση της κυριαρχίας των αμερικανικών drones», ενώ ακουγόταν το τραγούδι τους.

Ωστόσο, νωρίτερα, το 2003, το BBC είχε αποκαλύψει πως κρατούμενοι εκτίθονταν σε heavy metal ώστε «να καμφθεί η αντίστασή τους», ενώ λοχίας ψυχολογικών επιχειρήσεων είχε δηλώσει ότι «αν τους βάλεις heavy metal για 24 ώρες, οι λειτουργίες του εγκεφάλου και του σώματος αρχίζουν να καταρρέουν». Στη λίστα των τραγουδιών αυτών ήταν και το «Enter Sandman».

Τζέιμς Χέτφιλντ: «Ένα μέρος μου νιώθει περήφανο επειδή επέλεξαν τους Metallica»

Όταν ο Τζέιμς Χέτφιλντ, τραγουδιστής και κιθαρίστας των Metallica, ρωτήθηκε τον Νοέμβριο του 2004 από το NPR για το γεγονός ότι η μουσική του συγκροτήματος φερόταν να χρησιμοποιείται σε ανακρίσεις κρατουμένων, η αντίδρασή του κινήθηκε ανάμεσα στην αποστασιοποίηση, την ειρωνεία και μια αμφίσημη στάση.

Όπως είπε: «Ναι, μου περνούν πολλά πράγματα από το μυαλό. Πρώτα απ’ όλα, θέλω αμέσως να το ελαφρύνω λίγο, ξέρεις, του τύπου: ε, εμείς δεν έχουμε καμία σχέση με τον πόλεμο και… όλα αυτά, και είναι σαν να μη χρειάζεται να το υπερασπιστώ. Εμείς φτιάχνουμε τη μουσική μας. Βγαίνει εκεί έξω. Ό,τι γίνεται με αυτήν, γίνεται. Δεν έχουμε κανέναν έλεγχο πάνω σε αυτό».

Αντί όμως να σταθεί με καθαρή ηθική απόσταση απέναντι στο ενδεχόμενο χρήσης της μουσικής σε ανακρίσεις, προχώρησε σε μια σύγκριση που προκάλεσε αντιδράσεις: «Τιμωρούμε τους γονείς μας, τις γυναίκες μας, τους αγαπημένους μας με αυτή τη μουσική από πάντα. Γιατί να είναι διαφορετικά για τους Ιρακινούς ή όποιοι κι αν είναι;».

Στη συνέχεια πρόσθεσε ότι αισθανόταν και μια μορφή περηφάνιας, λέγοντας πως «υπάρχει και μια περηφάνια… ότι είναι πολιτισμικά προσβλητική γι’ αυτούς – η ελευθερία». Περιέγραψε τη μουσική ως «μια μορφή έκφρασης και μια ελευθερία να εκφράζω την παραφροσύνη μου», φτάνοντας να πει: «αν δεν είναι συνηθισμένοι στην ελευθερία, χαίρομαι που είμαι μέρος αυτής της έκθεσης». Παράλληλα απέδωσε τη χρήση της μουσικής στην «αμείλικτη έντασή» της, λέγοντας ότι «αν άκουγα ένα death metal για 12 ώρες συνεχόμενα, θα τρελαινόμουν. Θα σου έλεγα ό,τι ήθελες να μάθεις».

Η έρευνα της Τζαστίν Σάροκ

Η υπόθεση πήρε μεγαλύτερη δημοσιότητα το 2008, όταν η Αμερικανίδα δημοσιογράφος και ερευνήτρια Τζαστίν Σάροκ, του περιοδικού Mother Jones, δημοσίευσε έρευνα για τη λεγόμενη «playlist βασανιστηρίων».

Η Σάροκ βασίστηκε σε διαρροές εγγράφων, αναφορές και μαρτυρίες πρώην κρατουμένων και στρατιωτικών, καταγράφοντας τραγούδια που φέρονταν να χρησιμοποιούνται σε ανακρίσεις, μεταξύ των οποίων και το «Enter Sandman».

Στο ρεπορτάζ της υποστήριξε ότι ο Χέτφιλντ και οι Metallica έδειχναν σε κάποιες δηλώσεις τους μια αμφίσημη στάση απέναντι στο γεγονός, παρουσιάζοντας ακόμη και μια μορφή ικανοποίησης για τη χρήση της μουσικής τους στον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας».

Απόσταση που δεν ήταν ποτέ πλήρης

Ο Χέτφιλντ, σε μεταγενέστερη συνέντευξή του στο γερμανικό 3SAT το 2008, είπε: «Ένα μέρος μου νιώθει περήφανο επειδή επέλεξαν τους Metallica», ενώ ταυτόχρονα προσπάθησε να αποστασιοποιηθεί: «Υπάρχει κι ένα μέρος μου που στενοχωριέται κάπως… προσπαθούμε να είμαστε όσο το δυνατόν πιο απολιτικοί».

Οι Metallica ζήτησαν από τον αμερικανικό στρατό να μην χρησιμοποιεί τη μουσική τους για ανακρίσεις στο Γκουαντάναμο, όμως η δημόσια συζήτηση είχε ήδη παγιωθεί.

Το χυδαίο χιούμορ

Ο Χέτφιλντ είχε επίσης αστειευτεί στο NPR λέγοντας:
«Φοβερό. Λοιπόν, αυτή είναι η επόμενη περιοδεία μας. Ορίστε, στο Ιράκ. Θα ήταν φοβερό».

Κατά τα λοιπά, και στον απόηχο μιας τεράστιας συναυλίας με Ζορμπά και Τρύπες, θα θυμίσουμε ό,τι τα πάντα είναι πολιτική και δεν θα δώσουμε άφεση αμαρτιών στην μπάντα που δε θέλησε ποτέ να συνδεθεί μαζί της.

Και θα επισημάνουμε ότι ο Μητσοτάκης δεν θα χρησιμοποιούσε σε ανάρτησή του τραγούδι των Dead Kennedys. Αν πάντως το σκεφτεί ποτέ, έχουμε πρόταση. Το «Kill the Poor» που γράφτηκε το 1980 προτείνει -ειρωνικά- τη χρήση μιας βόμβας νετρονίου για την εξόντωση των φτωχών. Οι στίχοι περιγράφουν μια δυστοπική πραγματικότητα όπου η «αποδοτικότητα» προτιμάται από την ανθρώπινη ζωή.

Πηγές:

NPR – Συνέντευξη Τζέιμς Χέτφιλντ (2004)
https://www.npr.org

BBC News – αναφορές για χρήση μουσικής σε ανακρίσεις (2003)
https://www.bbc.com

Mother Jones – Τζαστίν Σάροκ, “Torture Playlist” (2008)
https://www.motherjones.com

3SAT – συνέντευξη Τζέιμς Χέτφιλντ (2008)
https://www.3sat.de

Esquire – στρατιωτική μαρτυρία για χρήση μουσικής (2013)
https://www.esquire.com

Φωτογραφία: Μαρία Γαλάτη

Διαβάστε επίσης:

Global Sumud Flotilla: Στο εδώλιο του ΕΔΔΑ η Ελλάδα

Τιάγκο Άβιλα: Η θλίψη στο πίσω δωμάτιο

Μάγδα Φύσσα και Δώρα Χρυσικού – Δύο αγωνίστριες