Σχεδόν δύο χρόνια. Από τη νύχτα που ένας επιβάτης του τρένου μας έστειλε -στο 20/20 τότε- ένα μήνυμα στο Instagram. «Έχει γίνει κάτι πολύ σοβαρό», έλεγε. Το δυστύχημα στα Τέμπη ήταν πραγματικά πολύ σοβαρό. Πολύ σοβαρότερο από δυστύχημα. Ήταν έγκλημα.
Ξεκινάω να το παρακολουθώ στενότερα όταν μια μέρα στον σταθμό Λαρίσης ακούω την αναγγελία του δρομολογίου. Η Hellenic Train έχει βάλει στις ράγες το Intercity 55 για Θεσσαλονίκη.
Στέλνω ένα μήνυμα στην ομάδα μας. «Στέκομαι μπροστά στο τρένο. Άκουσα την αναγγελία. Ξεκινάμε ντοκιμαντέρ».
Μιλάω πρώτα με τον Βαγγέλη Βλάχο, με φέρνει σε επαφή με τον Κώστα Λακαφώση. Ο δεύτερος με παίρνει από το χέρι και στη μεγάλη συγκέντρωση στο Σύνταγμα στις 13 Δεκέμβρη του 2023 μου δίνει όλη την εικόνα. Λίγες μέρες μετά μου δείχνει όλη την έρευνα. Μια έρευνα που εξελίσσεται ακόμη. Που ό,τι την αφορά μπορείτε να τα βρείτε στη σελίδα στης ΕΔΑΠΟ (Επιτροπή Διερεύνησης Ανεξάρτητων Πραγματογνωμόνων Οικογενειών). Τα στοιχεία, τις αποδείξεις, τις φωτογραφίες, τις καταγραφές. Την υπεράνθρωπη προσπάθεια να στοιχειοθετηθεί κάθε μικρή λεπτομέρεια, κάθε απειροελάχιστο στοιχείο, καθετί με τρόπο που να μην αμφισβητείται, να μην έχει κενά, αλλά κυρίως να μην επανατραυματίζει.
Μία από τις επόμενες μέρες μπαίνω στο τρένο. Κάνω τη διαδρομή μόνη μου. Ξέρω ήδη πού κάθονταν, τι φόραγαν, τι έλεγαν. Έχω τα πρόσωπά τους στο μυαλό μου. Το τρένο φτάνει στον σταθμό της Θεσσαλονίκης στις 16.20, πέντε ώρες και 52 λεπτά μετά την αναχώρησή του. Στις κυλιόμενες σκάλες για την έξοδο, έχω ήδη αποφασίσει ότι δεν θα αφήσω την ιστορία, ούτε για ένα λεπτό.
Το βράδυ περνάω 6 ώρες σε ένα καφέ με τον Αντώνη Ψαρόπουλο. Σημειώνω ασταμάτητα για να μην κλάψω. Συναντώ την Σμαρώ Οικού. Μιλάω με τους ανθρώπους των Τεμπών. Η ιστορία αρχίζει και ξετυλίγεται. Στο δεύτερο και στο τρίτο ταξίδι κάνουμε τα γυρίσματα. Μας μιλάνε οι άνθρωποι. Ο Αντώνης Ψαρόπουλος, η Σμαρώ Οικού, η Μαρία Καρυστιανού, ο Βαγγέλης Βλάχος, ο Χρήστος Βλάχος, η Μαρία Θεοδωρή, ο Θοδωρής Ελευθεριάδης, ο Νίκος Πλακιάς. Συναντιέμαι με όλους, δεκάδες γονείς, αδέλφια, επιζήσαντες, συζύγους. Στη Θεσσαλονίκη, την Αθήνα, τη Λάρισα, στην εκδήλωση που συντονίζω στο ΒΟΞ. Μιλάμε καθημερινά, μοιραζόμαστε φαγητό, καφέ, κλάματα, συναντήσεις, αστεία. Θυμό και απόγνωση. Σεβασμό και εμπιστοσύνη.
Όλα αυτά τα γράφω για να έρθω στο σήμερα. Από την πρώτη μέρα που ερευνώ το έγκλημα των Τεμπών διαχειρίζομαι πληροφορίες, υλικό -φωτογραφικό, ηχητικό και βιντεοσκοπημένο- που μου εμπιστεύονται οι πρωταγωνιστές του.
Στοιχεία για δεκάδες αποκλειστικά, στοιχεία για ασταμάτητη επίκληση στο συναίσθημα, στοιχεία για δελτία και εκπομπές, για διαρκή αναπαραγωγή, στοιχεία που κάθε δημοσιογράφος θα ήθελε να τα έχει. Και να τα βγάλει. Όχι εγώ. Όχι εμείς.
Το ηχητικό που αναπαράγεται -με ταχύτητα φωτός- τις τελευταίες ημέρες, δεν θα το έβγαζα ποτέ. Δεν θα το βγάζαμε ποτέ. Και ακόμα και να είχε τη συναίνεση των συγγενών των παιδιών που ακούγονται. Πόσο μάλλον που δεν την έχει. Και το λένε οι ίδιοι:
Ο Δημήτρης Μπέζας, πατέρας της Φραντσέσκας, της οποίας η φωνή ακούγεται στο ηχητικό γράφει σήμερα:
• «ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ ΜΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΜΑΡΤΥΡΙΟ! Με αυτά τα δύο λόγια κάνω έκκληση προς τους πάντες στο να σταματήσει η δημόσια αναπαραγωγή αυτού του πλέον «διάσημου» ηχητικού όπου ακούγεται η κόρη μας να αργοπεθαίνει. Ναι αγαπητοί μου φίλοι, η κατονομαζόμενη ως «κολλητή» έχει ονοματεπώνυμο και λέγετε Φραντσέσκα Μπέζα, η Φραντσέσκα μας λέει ..Μάρθη σ’ αγαπώ και δε μπορώ να αναπνεύσω… Μέχρι τώρα εγώ και η οικογένεια μου με τη στάση μας, δείξαμε και θα εξακολουθήσουμε να δείχνουμε μέγιστο σεβασμό απέναντι σε όλες τις οικογένειες και συγγενείς θυμάτων. ΑΠΑΙΤΟΥΜΕ σαν οικογένεια, τον αντίστοιχο σεβασμό από μερίδα εξ αυτών εκτός αν θέλουν να μας στείλουν μια ώρα αρχύτερα στο ψυχιατρείο!»
• Η Βάσω Κούλπα μητέρα του 21χρονου Τάσου Κουτσόπουλου από την Καρδίτσα γράφει σήμερα:
«Φάγανε τις σάρκες των παιδιών μας και τώρα κατασπαράζουν κι εμάς που προσπαθούμε να στηρίξουμε τα παιδιά μας που ακούνε τις φωνές και νιώθουν τον πόνο και το βίωσαν τα αδέρφια τους, τα παιδάκια μας. Όμως αυτοί που τα δημοσιοποίησαν θα έπρεπε να σκεφτούν πρώτα και δεν αναφέρομαι σε εκείνους λόγω της ιδιότητας του επαγγέλματος τους δεν υπολογίζουν τίποτα, αναφέρομαι στα άτομα που έχουμε τον ίδιο πόνο και την ίδια απώλεια στη ζωή μας. Ας σταματήσει όλη αυτή η εκμετάλλευση στα παιδιά μας, αν μπορούσαν να εκφράσουν την γνώμη τους θα σας έλεγαν το ίδιο».
Τις έρευνες που κυκλοφορούν, τις πραγματογνωμοσύνες, τις εκθέσεις, τα στοιχεία, τα έψαχνα, τα ψάχνω, θα τα ψάχνω και θα τα διασταυρώνω ακόμα και αν έρχονται από τις βασικές και έμπιστες πηγές πληροφόρησής μου.
Αρχές δεοντολογίας δημοσιογραφικού επαγγέλματος:
ΑΡΘΡΟ 1/ Παράγραφος ε
Να ερευνά προκαταβολικά, με αίσθημα ευθύνης και με επίγνωση των συνεπειών, την ακρίβεια της πληροφορίας ή της είδησης που πρόκειται να μεταδώσει.
ΑΡΘΡΟ 2/ Παράγραφοι β, ε, η
Να σέβεται την προσωπικότητα, την αξιοπρέπεια και το απαραβίαστο της ιδιωτικής ζωής του ανθρώπου και του πολίτη. Μόνο όταν το επιτάσσει το δικαίωμα της πληροφόρησης μπορεί να χρησιμοποιεί, πάντοτε με τρόπο υπεύθυνο, στοιχεία από την ιδιωτική ζωή προσώπων που ασκούν δημόσιο λειτούργημα ή έχουν στην κοινωνία ιδιαίτερη θέση και ισχύ και υπόκεινται στον κοινωνικό έλεγχο.
Να αντιμετωπίζει με διακριτικότητα και ευαισθησία τους πολίτες, όταν αυτοί βρίσκονται σε κατάσταση πένθους, ψυχικού κλονισμού και οδύνης, καθώς και αυτούς που έχουν εμφανές ψυχικό πρόβλημα, αποφεύγοντας να προβάλει την ιδιαιτερότητά τους.
Να συλλέγει και να διασταυρώνει τις πληροφορίες του και να εξασφαλίζει την τεκμηρίωσή τους (έγγραφα, φωτογραφίες, κασέτες, τηλεοπτικές εικόνες) με δημοσιογραφικά θεμιτές μεθόδους, γνωστοποιώντας πάντοτε τη δημοσιογραφική του ιδιότητα.
