«Η Χρυσή Αυγή αποτελεί εγκληματική οργάνωση».

Και μετά, «Γιε μου, τα κατάφερες, Παύλο μου». 

Δύο φράσεις, ειπωμένες με διαφορά λίγων λεπτών, που χαράχτηκαν στη συλλογική μας μνήμη σαν ορόσημο. Η μία, προϊόν δικαστικής κρίσης. Η άλλη, κραυγή λύτρωσης μιας μάνας που στάθηκε όρθια απέναντι στο σκοτάδι.

Καμία από τις δύο δεν θα πάψει να με συγκινεί το ίδιο. Όσα χρόνια και αν περάσουν, πάντα θα γράφω με τα μάτια βουρκωμένα.

Πέντε χρόνια μετά εκείνο το μεσημέρι της 7ης Οκτωβρίου 2020, η Ελλάδα θυμάται. Θυμάται το πλήθος που πλημμύρισε την Αλεξάνδρας φωνάζοντας «Δεν είναι αθώοι». 

Θυμάται το ρίγος που διαπέρασε τους ανθρώπους μέσα και έξω από το Εφετείο, τη στιγμή που η Δικαιοσύνη μίλησε καθαρά. Ο ναζισμός δεν είναι ιδεολογία, είναι έγκλημα. 

Ήταν η στιγμή που μια ολόκληρη κοινωνία ανάσανε. Στις 7 Οκτωβρίου 2020, η Ελλάδα βίωσε μια από τις ιστορικότερες στιγμές της. Το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Αθηνών καταδίκασε τη Χρυσή Αυγή ως εγκληματική οργάνωση. Μια οργάνωση που, για χρόνια, ντύθηκε το μανδύα του «πολιτικού κόμματος» για να σπείρει το μίσος, τη βία, τον φόβο.

Η απόφαση αυτή δεν ήρθε από μόνη της. Η καταδίκη της Χρυσής Αυγής δεν ήταν μια απλή δικαστική υπόθεση. 

Ήταν το αποτέλεσμα της επιμονής των θυμάτων, των δικηγόρων της πολιτικής αγωγής, των δημοσιογράφων που δεν σιώπησαν, και μιας κοινωνίας που, έστω και αργά, κατάλαβε ότι ο φασισμός δεν είναι μια «άλλη άποψη».

Ήταν η αναγνώριση ότι η οργάνωση λειτουργούσε με εγκληματικό σχέδιο, συντονισμό και σκοπό, ότι οι πράξεις της δεν ήταν μεμονωμένα περιστατικά, αλλά μέρος ενός συστηματικού σχεδίου βίας. Το μήνυμα προς την κοινωνία ήταν σαφές. Η βία, η τρομοκρατία και η παραβίαση των δικαιωμάτων δεν μπορούν να μένουν ατιμώρητες, ανεξαρτήτως πολιτικού μανδύα.

Ήταν μια πράξη ιστορικής αποκατάστασης. Ήταν το τέλος ενός εφιάλτη που ξεκίνησε με τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα και συνεχίστηκε με χρόνια άρνησης, αμφιβολίας, και πολιτικής ανοχής. Η απόφαση εκείνη αποκάλυψε με τον πιο επίσημο τρόπο αυτό που η κοινωνία είχε ήδη αρχίσει να συνειδητοποιεί. Πίσω από τα συνθήματα και τις «πατριωτικές» κορώνες κρυβόταν ένα οργανωμένο σχέδιο βίας και μίσους.

Όμως, αν η 7η Οκτωβρίου ήταν η μέρα που η δημοκρατία στάθηκε όρθια, η 8η Οκτωβρίου και κάθε μέρα από τότε είναι η δοκιμασία της. Γιατί ο φασισμός δεν εξαφανίζεται με μια απόφαση. Μεταμορφώνεται, αλλάζει πρόσωπα, μπαίνει στα σπίτια από χαραμάδες. Μπορεί να φορά κοστούμι, να μιλά για «ασφάλεια» και «τάξη», να ψιθυρίζει ότι «όλοι ίδιοι είναι».

Η καταδίκη της Χρυσής Αυγής δεν αφορά τα φρονήματα των κατηγορουμένων, ούτε τις πολιτικές τους ιδεολογίες, όσο αποκρουστικές κι αν είναι. Αφορούσε τις ένοχες πράξεις τους, την εγκληματική τους οργάνωση και την ετοιμότητα να ασκήσουν βία για πολιτικούς σκοπούς. Η δικαστική απόφαση δεν απάλλαξε την κοινωνία από τον φασισμό, αλλά την απάλλαξε από τη μαζική εγκληματική δράση των Ταγμάτων Εφόδου, που χωρίς την πίεση από αλληλέγγυους, δημοσιογράφους και την επίμονη νομική δουλειά θα συνέχιζαν να δρουν ανενόχλητα, υπό την κάλυψη και καθοδήγηση πολιτικών παραγόντων του νεοναζιστικού μορφώματος.

Πέντε χρόνια μετά, οι δομές που γεννούν το μίσος παραμένουν ζωντανές. O ρατσισμός, η κοινωνική ανασφάλεια, η περιφρόνηση προς τους θεσμούς, η εύκολη απαξίωση της δημοκρατίας. 

Η μάχη δεν τελείωσε, γιατί η δημοκρατία δεν είναι δεδομένη. Χρειάζεται φροντίδα, συμμετοχή, μνήμη. Η 7η Οκτωβρίου 2020 ήταν μια νίκη, αλλά όχι το τέλος. Ήταν ένα βήμα προς το φως, αποτέλεσμα χιλιάδων ανθρώπων που δεν σιώπησαν. Που δεν δέχτηκαν να ζουν με τον φόβο. 

Αν κάτι μας υπενθυμίζει αυτή η επέτειος, είναι ότι η δικαιοσύνη δεν είναι μια στιγμή, είναι μια στάση ζωής. Και πως, τελικά, τον φασισμό δεν τον σταματούν οι νόμοι. Τον σταματούν οι άνθρωποι. Εκείνοι που, όπως η Μάγδα Φύσσα, επιλέγουν να κοιτάξουν το τέρας στα μάτια και να πουν «Ως εδώ».

Διαβάστε επίσης:

Οι άνθρωποί μας γύρισαν – Τώρα πρέπει να τους προστατεύσουμε από την κυβέρνηση

Στήλη Άλατος: Η αλεπού και τα κρεμαστάρια

Μια τελευταία ευκαιρία