Η Γαϊδουροχώρα είναι ένας χώρος προστασίας, φροντίδας και κοινωνικοποίησης για γαϊδούρια τα οποία έχουν εργαστεί ή χρήζουν βοήθειας. Τουλάχιστον ξεκίνησε με τα γαϊδουράκια στο επίκεντρο, γιατί έκτοτε πολλά περισσότερα ζώα βρήκαν ένα σπίτι κερδίζοντας το δικαίωμα στην ύπαρξη χωρίς να είναι «εργαλεία».

Αυτή ίσως να είναι και η μεγαλύτερη συνειδητοποίηση, πως ακόμα και τα ζώα τα οποία θεωρούνται παραδοσιακά ως «ζώα εργασίας», έχουν το δικαίωμα στην συντροφικότητα, την φροντίδα, το παιχνίδι και την ξεγνοιασιά. Ουσιαστικά, το δικαίωμα στην ευζωία. Μια καλή ζωή. Η λέξη «επανένταξη» μπορεί να αποτελεί εξανθρωπισμό, όμως στην περίπτωσή μας πρόκειται για την επιστροφή των ζώων στον αγελαίο χαρακτήρα τους.

Εγκαινιάζοντας το κομμάτι των χώρων φροντίδας, προστασίας και υιοθεσίας για αδέσποτα, ζώα εργασίας και ζώα συντροφιάς, η Γαϊδουροχώρα ήταν μια αυτονόητα επιλογή, καθώς τα ιπποειδή είναι ζώα στα οποία συναντούμε λιγότερο συχνά κινήσεις προστασίας τους, λόγω των πρακτικών δυσκολιών σε ειδικές γνώσεις και τον χώρο που απαιτείται για την φροντίδα τους, αλλά και την δυσκολία υιοθεσίας.

Ένα ησυχαστήριο για γαϊδουράκια και όχι μόνο

Κάθε φορά που κάποιος προσδίδει έναν χαρακτηρισμό ζώου, σε μια κακή ανθρώπινη πράξη, πολλοί άνθρωποι σπεύδουν να υπερασπιστούν το ζώο, ενίοτε αγνοώντας το πλαίσιο (από τα γουρούνια, ζητάμε μια συγνώμη), πως δεν του αξίζει η σύγκριση με τις χειρότερες ανθρώπινες πράξεις. Αυτό δεν θα μπορούσε να αποτελεί μεγαλύτερη αλήθεια για το γαϊδούρι.

«Είσαι γαϊδούρι». Αυτή η έκφραση δεν θα μπορούσε να πέφτει περισσότερο έξω από την πραγματικότητα. Το γαϊδούρι δεν είναι «άνιωθο», για να μιλήσουμε «επιστημονικά». Δεν είναι τεμπέλικο, δεν είναι αχάριστο, δεν είναι ράθυμο.

Αντιθέτως είναι κοινωνικό, έξυπνο, ανθεκτικό και φιλικό. Αν αντιστέκεται στον εξαναγκασμό και την κακή συμπεριφορά ή βαρυγκομά από τα βάρη ή με ένα ψυγείο ή έναν ασήκωτο τουρίστα στη ράχη του σε μια ανηφόρα νησιού, αυτό είναι κάτι που έχει να κάνει με την κακοποίηση από τον άνθρωπο.

Το Untold μίλησε με έναν εκ των εμπνευστών της Γαϊδουροχώρας, τον Δημήτρη Στουπάκη (είναι και η Τατιάνα Παπαμόσχου) και όλες οι απορίες σας θα λυθούν στο φωτορεπορτάζ που ακολουθεί.

Πως ξεκινήσατε για την δημιουργία της Γαϊδουροχώρας η οποία έγινε ο χώρος που βλέπουμε σήμερα;

Πριν 13 χρόνια είχαμε την ευκαιρία να προσφέρουμε εθελοντικά τις υπηρεσίες μας σε έναν σύλλογο προστασίας ιπποειδών. Εκεί μάθαμε πολλά πράγματα για τα ζώα αυτά, γνωρίσαμε από κοντά τις συνθήκες που ίσχυαν στη χώρα μας για τα ζώα εργασίας, δυστυχώς ακόμη έτσι χαρακτηρίζονται από την ελληνική νομοθεσία, μάθαμε ποιες εγκύκλιοι προσδιόριζαν τους κανόνες ευζωίας τους, σχεδόν ανύπαρκτες μέχρι τότε και βέβαια γνωρίσαμε και γαϊδουράκια.

Όσο γοητευτικά κι αν φαίνονταν τα άλογα που φιλοξενούνταν στο σύλλογο, τα γαϊδουράκια με την ηρεμία και τη γλυκύτητά τους μας κέρδισαν. Τότε αποφασίσαμε να αποπειραθούμε το δικό μας εγχείρημα που δεν ήταν μόνο η δημιουργία ενός καταφυγίου μόνο για γαϊδούρια αλλά ταυτόχρονα κι ένα κέντρο γνωριμίας με αυτό το ζώο, ευαισθητοποίησης απέναντί του αλλά και απέναντι σε όλα τα ζώα.

Παράλληλα οραματιστήκαμε τη λειτουργία μας και σαν ένα πυλώνα ενημέρωσης και βοήθειας ιδιοκτητών τέτοιων ζώων που θα ήθελαν περισσότερες πληροφορίες ώστε να προσφέρουν στα ζώα τους μια καλύτερη και πιο ολοκληρωμένη φροντίδα και κατ΄επέκταση και ζωή. Όλοι μας οι στόχοι έχουν ευοδωθεί και όχι μόνο αυτοί.

Η λειτουργία μας 11 χρόνια τώρα μας έχει δείξει πολλές άλλες αναγκαιότητες στην ελληνική πραγματικότητα. Μαζί με άλλους φορείς προσπαθούμε και συμμετέχουμε σε διαδικασίες βελτίωσης της ζωής των γαϊδουριών στην Ελλάδα. Ενδεικτικά η αλλαγή της εγκυκλίου για τα ζώα εργασίας και η απαρέγκλιτη εφαρμογή της, η αναγκαστική δήλωση από τους ιδιοκτήτες των ζώων τους στις κατά τόπους περιφέρειες με τα απαραίτητα έγγραφα ταυτοποίησης, η τοποθέτηση micro-chip έτσι ώστε να μην μπορεί να εξαφανίσει κάποιος ένα ζώο, η δημιουργία ενός γηροκομείου για αυτά τα ζώα κλπ.

Ποιος είναι ο ρόλος των εθελοντών και τι ανάγκες καλύπτουν; Ποιοι τρόποι υπάρχουν να βοηθήσει κανείς και τι προγράμματα «τρέχετε»;

Εμείς προσπαθούμε και το καταφέρνουμε να εξασφαλίζουμε στα γαϊδουράκια που φιλοξενούμε φαγητό, στέγη, κάθε ιατροφαρμακευτική ανάγκη που προκύπτει αλλά χρειαζόμαστε κι άλλα «χέρια» ώστε να τους προσφέρουμε ενός είδους διασκέδαση.

Αυτό καλούνται να κάνουν όσοι εθελοντικά θέλουν να προσφέρουν λίγο από το χρόνο τους. Παίρνουν λοιπόν κάποια από τα ζώα και αφού έχουν οδηγήσει τα υπόλοιπα σε παρακείμενο χωράφι για βοσκή και παιχνίδι, τα οδηγούν σε κάποια μικρή ή μεγαλύτερη βόλτα. Τα οφέλη αυτής της δράσης είναι πολλαπλά. Αρχικά προσφέρουν στα ζώα επιπλέον εικόνες και προσλαμβάνουσες που διατηρούν το πνεύμα τους απασχολημένο και δραστήριο.

Επίσης, καθώς πολλά από αυτά δεν έχουν περάσει καλά στη ζωή τους και κουβαλάνε εμπειρίες από άσχημες συμπεριφοράς από τους ανθρώπους, μέσα από τη συνεργασία αυτή στη διάρκεια μια βόλτας, τους δίνεται η ευκαιρία να ξανά εμπιστευτούν τους ανθρώπους.

Αυτό είναι απαραίτητο επειδή προσπαθούμε να αποκαθιστούμε σωματικά αλλά και ψυχικά τους φιλοξενούμενους ώστε να είναι σε θέση να τα προωθήσουμε για υιοθεσία σε ενδιαφερόμενους. Σπάνια βέβαια τα ζώα που έρχονται είναι νεαρά και υγιή και αυτό αποτελεί μια δυσκολία. Οι εθελοντές εκπαιδεύονται ώστε να μπορούν να προσφέρουν στα ζώα αυτό ακριβώς που χρειάζονται.

Επίσης στη διαχείριση περιστατικών ή και καταγγελιών που βρίσκονται μακριά από την έδρα μας είναι πολύτιμο ένα δίκτυο εθελοντών ανά την επικράτεια. Και αυτό αποτελείται από εθελοντές.

Ποιες είναι οι πηγές χρηματοδότησής σας και πόσο εύκολα ή δύσκολα καλύπτετε τις ανάγκες για την διατήρηση και πολλές φορές διάσωση τόσων γαϊδουριών;

Μη έχοντας καμία χρηματοδότηση είτε κρατική είτε κοινοτική τα μόνα μας έσοδα προέρχονται από τις επισκέψεις που δεχόμαστε στο χώρο μας από σχολικές ομάδες τις καθημερινές και από ιδιωτικές τα ΣΚ.

Διαθέτουμε επίσης ένα ηλεκτρονικό κατάστημα με αναμνηστικά και χρηστικά προϊόντα οικονομικής ενίσχυσης καθώς επίσης και ένα πρόγραμμα εικονικής υιοθεσίας όπου μπορεί κάποιος με ένα μικρό συμβολικό ποσό να γίνει ανάδοχος ενός ζώου συμμετέχοντας έτσι στις ανάγκες όλων. Ευτυχώς ο κόσμος έχει εκτιμήσει τη δουλειά που κάνουμε και μας στηρίζει. Αυτό μας δίνει τη δύναμη αλλά και τη δυνατότητα να γινόμαστε όλο και πιο δραστήριοι.

Χρειάζεστε κάτι από την πολιτεία σε νομοθετικό ή έμπρακτο επίπεδο, μιας και έχετε επωμιστεί έναν ρόλο ο οποίος θα έπρεπε να είναι υπό την αιγίδα της αυτοδιοίκησης ή/και των αρμόδιων υπουργείων;
Υπάρχει κάτι που θα μπορούσε να γίνει σε νομοθετικό επίπεδο για την ευζωία των ιπποειδών;

Είναι πολλές οι περιπτώσεις που δεχόμαστε τηλεφωνήματα για γαϊδουράκια που είδε κάποιος δεμένα στη μέση του πουθενά χωρίς στοιχειώδη υποδομή και χωρίς εμφανή σημάδια επίβλεψης και φροντίδας. Η διαδικασία εμπλέκει πολλές αρχές που συνήθως όλες θέλουν να αποποιηθούν την ευθύνη εμπλοκής τους στη διαλεύκανση του περιστατικού.

Η δημοτική αρχή ισχυρίζεται ότι τα ιπποειδή δεν είναι αρμοδιότητά της, η αστυνομική αρχή μπορεί να μην έχει διαθέσιμο όχημα να προβεί ή δεν ξέρει πως να δράσει. Όλα αυτά προϋποθέτουν κάποιον που εθελοντικά θα αφιερώσει χρόνο και κόπο να κινήσει και να πιέσει τις διαδικασίες.

Κάποιες φορές και με κίνδυνο της ασφάλειάς του επειδή συνήθως ιδιοκτήτες που έχουν μια παραβατική συμπεριφορά απέναντι στο ζώο τους το θεωρούν κτήμα και αντικείμενο που τους ανήκει και μπορούν να του φέρονται όπως θέλουν, οπότε όποιος θέλει να παρέμβει για το καλό του ζώου, λογίζεται ότι παρεμβαίνει στον προσωπικό τους «χώρο» και ξεσηκώνει την αντίδρασή τους.

Αστυνομία ζώων είναι μια περίπτωση, αλλά να αφορά όλα τα ζώα, εργαζόμενα, παραγωγικά, άγρια και συντροφιάς. Μια υπηρεσία κρατική που ακολουθώντας συγκεκριμένο πρωτόκολλο θα διερευνά και διεκπεραιώνει κάθε καταγγελία ή ενημέρωση για περιστατικό κακοποιητικής συμπεριφοράς.

Βέβαια και οι ήδη υπάρχουσες υπηρεσίες, που έχουν κάποια εμπλοκή είναι υποστελεχωμένες. Επίσης στη νομοθεσία δεν υπάρχει ο όρος καταφύγιο για ζώα εργασίας ούτε και για ζώα παραγωγικά. Θα έπρεπε να απλοποιηθεί η διαδικασία ίδρυσης και λειτουργίας τέτοιων χώρων. Δεν είναι κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις. Σίγουρα τα πράγματα είναι διαφορετικά από όπως ήταν όταν ξεκινήσαμε. Πλέον η τοποθέτηση micro-chip είναι υποχρεωτική για όλους τους ιδιοκτήτες και η μη συμμόρφωση επιφέρει πρόστιμο. Η δήλωση των ζώων στην οικεία περιφέρεια είναι υποχρεωτική. Αστυνομεύεται όμως?

Έχοντας βιώσει την ξενάγησή σας και την γαλήνη που δημιουργεί στον άνθρωπο με την παρουσία του στον χώρο, τι διαφορές έχει η ξενάγηση σχολείου ή τάξεων στη Γαϊδουροχώρα και ποια είναι τα οφέλη για την μαθητική κοινότητα;

Η επαφή των παιδιών με τα ζώα αλλά και με τη φύση αποτελεί το μεγαλύτερο σχολείο για αυτά. Εμπνέει, μέσα από την εμπειρία και όχι από τη διδαχή μόνο, συναισθήματα που εύκολα ενσωματώνονται στον ψυχισμό τους. Η επαφή με τα γαϊδουράκια δε, ακριβώς επειδή είναι ζώα πολύ συναισθηματικά, κοινωνικά, περίεργα και επικοινωνιακά κερδίζουν τόσο το ενδιαφέρον των παιδιών αλλά και την αγάπη τους.

Το μέγεθός τους δεν τρομάζει, δεν προκαλεί δέος αλλά ούτε και είναι τόσο μικρό που να μη το υπολογίζεις. Επίσης κάτι πολύ σημαντικό είναι ότι τα μάτια τους βρίσκονται σε ύψος πολύ κοντινό με τα μάτια των παιδιών. Αυτό δημιουργεί μια αίσθηση ισότητας.

Επειδή τα παιδιά στις σχολικές ξεναγήσεις που εμείς τις λέμε «Πρόγραμμα γνωριμίας και φροντίδας» μαθαίνουν τα πάντα σχεδόν για τα γαϊδουράκια, τα φροντίζουν βουρτσίζοντάς τα, χαϊδεύοντας και αγκαλιάζοντάς τα, και έχουν μια πολύ έντονη εμπειρία λουσμένη με όμορφα συναισθήματα συνήθως δε θέλουν να φύγουν. Πολλά από αυτά μάλιστα επανέρχονται άλλη μέρα με τους γονείς τους.

Φιλοξενείτε κινέζικες κότες, γαλόπαπιες, χήνες, πάπιες, κουνέλια, γάτες, τρία υπέροχα με τους επισκέπτες τσοπανόσκυλα και ακόμα ένα σκυλάκο τον Ηλία.

Πως βρέθηκαν στην Γαϊδουροχώρα πως και αποφασίσατε να τους δημιουργήσετε τους χώρους τους;

Το πιο μαγικό που συμβαίνει στη Γαϊδουροχώρα και κάθε φορά, κάθε μέρα με συγκινεί είναι η αρμονική συνύπαρξη όλων αυτών των διαφορετικών ζώων. Κανένα δεν έχει αγοραστεί αλλά όλα τους βρέθηκαν σε ανάγκη και χρειαζόντουσαν ένα σπίτι. Χωρίς πολλή σκέψη τους το παρέχουμε.

Ακόμη όμως και αυτό το τόσο απλό και αυτονόητο δυσκολεύει τη νομοθεσία. Αν για παράδειγμα κάποια στιγμή έρθουν δύο κότες παραπάνω ή τρείς πάπιες θα πρέπει να βγάλουμε άδεια πτηνοτροφείου. (για 6 κότες δηλαδή).

Πόσο εύκολο είναι να εκπαιδεύσετε ιδιοκτήτες γαϊδουριών με παγιωμένες πεποιθήσεις γενεών ως προς τις σωστές πρακτικές ευζωίας, εφόσον πρόκειται για ζώα εργασίας; Πόσο συχνά σας έρχονται ζώα με εισαγγελική παραγγελία;

ΟΙ παγιωμένες πεποιθήσεις προφανώς δεν αλλάζουν εύκολα. Όταν όμως βρεθεί κάποιος σε ανάγκη για το ζώο του θα ρωτήσει τον γιατρό και θα ακολουθήσει τις οδηγίες του. Δεν είναι σωστό, μάλλον είναι άδικο να θεωρούμε ότι όποιος έχει ένα ζώο εργασίας και είτε είναι μεγάλος σε ηλικία είτε βρίσκεται σε κάποιο απομακρυσμένο χωριό απαραίτητα δε φροντίζει σωστά και επαρκώς το ζώο του.

Όποιος ακόμη δουλεύει με αυτό το ζώο, το προσέχει γιατί το έχει ανάγκη, μπορεί και επειδή το αγαπά εκτιμώντας τη συνεισφορά του στη δική του ζωή. Όποιος πάλι έχει ένα ζώο παρότι δε δουλεύει μαζί του μπορεί να το έχει για τους ίδιους λόγους αλλά και για παρέα. Έχουμε δει τέτοιες περιπτώσεις και έχουμε μάθει από αυτούς τους ανθρώπους.

Όταν όμως στις μέρες μας όλα απαξιώνονται με τρελούς ρυθμούς, είναι επόμενο να υπάρχουν και αυτοί που δεν εκτιμούν όπως θα έπρεπε ό,τι έχουν με αποτέλεσμα ούτε να το φροντίζουν. Και από αυτές τις περιπτώσεις προκύπτουν τα ζώα που έρχονται σε εμάς με εισαγγελική εντολή. Και αυτές όμως οι εντολές εκδίδονται επειδή εμείς ή κάποιος άλλος φορέας ή και ιδιώτης έτρεξε και ασχολήθηκε.

Θα έπρεπε να υπάρχει έλεγχος από πλευράς του κράτους. Για τα οχήματα που κυκλοφορούν είτε ιδιωτικής είτε δημόσιας χρήσης ή για τα taxi υπάρχει υποχρέωση ελέγχου. Για τα ζώα αρχίζει το σύστημα να τους κατοχυρώνει δικαιώματα. ΄Εχουμε δρόμο μπροστά μας για να θεωρούμε ότι βρισκόμαστε σε μια χώρα που λειτουργεί με αξίες που σέβονται όλα τα έμβια όντα.

Ποιοι είναι οι όροι σας ώστε να δώσετε κάποιο γαϊδουράκι για υιοθεσία;

Δίνοντας γαϊδουράκια για υιοθεσία σκοπός μας είναι να τους εξασφαλίσουμε μια ζωή καλύτερη από την προηγούμενή τους που θα σέβεται τη διαφορετικότητά τους, τις ιδιαίτερες ανάγκες τους και θα έχουν την κατάλληλη φροντίδα. Συνεπώς δε θα δώσουμε κάποιο ζώο για να εργαστεί. Πολύ δύσκολα θα δώσουμε ένα ζώο μόνο του. Χρειάζονται έναν όμοιό τους τουλάχιστον. Αυτή είναι η φύση τους. Είναι κοινωνικά ζώα. Δεν είναι σαν το σκύλο που του αρκεί ένας άνθρωπος για παρέα.

Επιπλέον επιτηρούμε τις συνθήκες που ζούνε στα νέα τους σπίτια με επισκέψεις και ενημερωνόμαστε για την πορεία τους από τους γιατρούς που τα παρακολουθούν. Πάντα προσπαθούμε να ταιριάζουμε το προφίλ του ανάδοχου με το κατάλληλο ζώο.

Η εμπειρία της επίσκεψης στη Γαϊδουροχώρα

Η επίσκεψη δεν είχε εξαρχής την λογική του φωτορεπορτάζ. Ήταν το αποτέλεσμα μιας ιδέας για ένα όμορφο μεσημέρι Κυριακής, στο αγρόκτημα, ανάμεσα σε ζώα όλων των ειδών και μεγεθών. Η γαλήνη που σου δημιουργεί η επαφή με τα γαϊδουράκια και τους φίλους τους δεν περιγράφεται εύκολα.

Η ξενάγηση είχε επεξηγηματικό και εκπαιδευτικό ρόλο, ενώ η επαφή με τα ζώα, το χάδι αλλά και η δική τους περιέργεια να σε γνωρίσουν, κάνει τα γαϊδουράκια αξιαγάπητα. Παίζουν με τον δικό τους τρόπο, έχουν κάθε δικαίωμα σε αυτό αντί της βαριάς εργασίας και μια επίσκεψη στον χώρο βοηθά την συντήρησή του, καθώς δεν υπάρχει καμία κρατική μέριμνα για την προστασία των ιπποειδών.

Στον χώρο φροντίδας απαντάται το ερώτημα «Τι γίνονται τα γαϊδουράκια όταν γεράσουν», όπου η απάντηση είναι πως βγαίνουν στην σύνταξη στην Γαϊδουροχώρα, με τροφή, χάδια, φροντίδα. Εντός του χώρου τα γαϊδουράκια επανεντάσσονται στον αγελαίο χαρακτήρα του είδους τους, εντάσσονται σε κοπάδι και ζουν με την αγάπη του είδους τους και των εθελοντών.

Η είσοδος είναι προσιτή για μια οικογένεια με δύο παιδιά, προσφέρεται καφές ή αναψυχτικό και διαθέτει τραπεζάκια πικ-νικ στην περίπτωση που θέλετε να σταματήσετε σε έναν φούρνο να πάρετε μια λιχουδιά. Ουσιαστικά μιλάμε για δίωρη ή τρίωρη παραμονή στον χώρο, εφόσον φάτε ένα σνακ και ασχοληθείτε με όλα τα ζώα του χώρου. Αν μάλιστα βγάλετε και καμία 200αριά φωτογραφίες όπως εμείς, μιλάμε για μια απόλυτα απολαυστική επίσκεψη και δημιουργία υπέροχων αναμνήσεων.