Σήμερα διεξάγονται οι φοιτητικές εκλογές. Και ενώ για κάποιους μπορεί να μοιάζει με μια εσωτερική διαδικασία των φοιτητών, για όσους παρακολουθούν τι έχει συμβεί τα τελευταία πέντε χρόνια στα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια, είναι κάτι πολύ περισσότερο.

Είναι μια πράξη αντίστασης. Μια πράξη μνήμης. Και, κυρίως, μια πράξη υπεράσπισης της δημόσιας παιδείας, η οποία βρίσκεται στο στόχαστρο μιας οργανωμένης και μακρόπνοης επίθεσης.

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας δεν έκρυψε ποτέ τις προθέσεις της. Από την πρώτη της θητεία, ξεδίπλωσε μια πολιτική που αντιμετωπίζει την ανώτατη εκπαίδευση όχι ως κοινωνικό αγαθό, αλλά ως εργαλείο της αγοράς. Η κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου ήταν το πρώτο βήμα. Ένα σύμβολο της ακαδημαϊκής ελευθερίας καταργήθηκε στο όνομα της «ασφάλειας» ανοίγοντας τον δρόμο για την αστυνομοκρατία στα πανεπιστήμια.

Την ίδια στιγμή, χιλιάδες υποψήφιοι αποκλείστηκαν από τα δημόσια πανεπιστήμια με την επιβολή της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ). Η ρύθμιση αυτή, αντί να ενισχύσει την ποιότητα σπουδών, λειτούργησε ως ταξικός φραγμός, ωθώντας μαθητές με περιορισμένους πόρους προς τα ιδιωτικά κολλέγια. Η επιλογή δεν ήταν εκπαιδευτική. Ήταν πολιτική και ταξική. Περιορισμός της πρόσβασης στο δημόσιο πανεπιστήμιο, ενίσχυση του ιδιωτικού τομέα.

Ο Νόμος 4957/2022 ήρθε να ολοκληρώσει τη μετατροπή του πανεπιστημίου σε επιχειρησιακή μονάδα. Διοικητικά όργανα όπως τα Συμβούλια Διοίκησης, χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των φοιτητών και των ακαδημαϊκών, υποκαθιστούν τις δημοκρατικές διαδικασίες.

Η σύνδεση της χρηματοδότησης με την «απόδοση», οι αξιολογήσεις με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια και η ενίσχυση αγγλόφωνων, δίγλωσσων ή και επί πληρωμή προγραμμάτων, διαμορφώνουν ένα πανεπιστήμιο δύο ταχυτήτων. Ένα για τους «άριστους» και ένα, ή και κανένα, για τους υπόλοιπους.

Αλλά το πιο καθοριστικό ίσως είναι η επιχείρηση αναθεώρησης του άρθρου 16 του Συντάγματος, που προστατεύει τον δημόσιο χαρακτήρα της ανώτατης εκπαίδευσης και απαγορεύει την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων.

Η προσπάθεια αυτή δεν αφορά μόνο τους φοιτητές. Αφορά ολόκληρη την κοινωνία. Γιατί το δημόσιο πανεπιστήμιο δεν είναι μόνο χώρος μόρφωσης. Είναι χώρος κοινωνικής κινητικότητας, ισότητας, πολιτισμού, έρευνας και ελευθερίας.

Η παιδεία, όταν γίνεται εμπόρευμα, παύει να είναι δικαίωμα. Και όταν το πανεπιστήμιο λειτουργεί με όρους αγοράς, τότε η γνώση παράγεται όχι για την κοινωνία, αλλά για τα κέρδη. Οι φοιτητές μετατρέπονται σε πελάτες και οι καθηγητές σε μάνατζερ. Η επιστήμη υποτάσσεται στις ανάγκες της «αγοράς εργασίας» και όχι στις ανάγκες της κοινωνίας.

Την ίδια ώρα, η συζήτηση περί «ασφάλειας» στα πανεπιστήμια εργαλειοποιείται με τρόπο που αποκρύπτει τις πραγματικές ανάγκες της ακαδημαϊκής κοινότητας. Εγκαταλελειμμένα κτίρια, έλλειψη βασικών υποδομών, ελλιπής φοιτητική μέριμνα.

Αντί να ενισχυθούν οι κοινωνικές υπηρεσίες και η φύλαξη με όρους δημόσιου συμφέροντος, επιστρατεύεται η καταστολή. Η Πανεπιστημιακή Αστυνομία δεν είναι απάντηση σε κανένα υπαρκτό πρόβλημα. Είναι πολιτική επιλογή ελέγχου, πειθάρχησης και φίμωσης, που στοχοποιεί το ίδιο το φοιτητικό κίνημα. Ασφάλεια σημαίνει αξιοπρέπεια, φροντίδα, δημόσιοι πόροι για τις πραγματικές ανάγκες, όχι κάμερες και κλομπ.

Και όλα αυτά συμβαίνουν σε πανεπιστήμια που καθημερινά ματώνουν από την υποχρηματοδότηση. Στέγες που στάζουν ή πέφτουν στα κεφάλια φοιτητών, αίθουσες χωρίς θέρμανση, εστίες που δεν επαρκούν και σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι βιώσιμες.

Αυτή η κατάσταση δεν είναι αποτέλεσμα αμέλειας. Είναι συνειδητή στρατηγική απαξίωσης της δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης, ώστε να καταστεί πιο «εύπεπτη» η ιδιωτικοποίηση. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο. Όποιος δεν έχει να πληρώσει, ας μείνει εκτός.

Η απάντηση, όμως, βρίσκεται στον συλλογικό αγώνα. Για πανεπιστήμια ζωντανά, δημοκρατικά, καθολικά προσβάσιμα. Για γνώση που υπηρετεί τον λαό, όχι τα συμφέροντα της αγοράς.

Οι φοιτητικές εκλογές, λοιπόν, δεν είναι τυπική υπόθεση. Είναι πολιτικό γεγονός πρώτης γραμμής. Γιατί το διακύβευμα δεν είναι απλώς ποιοι θα εκπροσωπήσουν τους φοιτητές. Είναι αν το πανεπιστήμιο θα συνεχίσει να υπάρχει ως δημόσιος, δωρεάν, ελεύθερος χώρος γνώσης.

Αύριο, χιλιάδες νέοι και νέες θα δώσουν ένα μήνυμα. Και το μήνυμα αυτό αφορά όλους μας. Η δημόσια παιδεία δεν χαρίζεται. Υπερασπίζεται.

Και ο πρώτος σταθμός της υπεράσπισης, είναι η κάλπη.

Διαβάστε επίσης:

• Όταν η αλήθεια «κόβεται», στηρίζουμε τον Χρήστο Αβραμίδη και την ανεξάρτητη δημοσιογραφία
• Η Οδύσσεια του πορίσματος Καρώνη και η μεγάλη τύχη της εισαγγελέως Αδειλίνη – Δύο -όχι και τόσο ασύνδετες- ιστορίες για τα Τέμπη
• Πώς ένα κράτος δικαίου παρακολουθεί απαθές την αρπαγή της κατοικίας ενός καρκινοπαθούς