Έν’ απ’ τα πιο γνωστά τσιτάτα στον κόσμο του ομαδικού αθλητισμού υποστηρίζει πως: “Όταν κερδίζεις – κερδίζουν οι παίκτες, όταν χάνεις – χάνει ο προπονητής”. Δεν είναι καμιά δυσερμήνευτη ποίηση. Ο,τι κι αν γίνεται στο γήπεδο, ο άνθρωπος που κάθεται στην άκρη του πάγκου έχει το γενικό πρόσταγμα. Δίνει τις απόλυτες διαταγές. Επιλέγει ποιος παίζει και ποιος όχι. Κι άρα έχει την απόλυτη ευθύνη της αποτυχίας. Αυτά στο ποδόσφαιρο, στο μπάσκετ, στο βόλεϊ… Στην οικονομία;
Υπόθεση εργασίας: Ναυτιλιακή συλλαμβάνεται να μεταφέρει με τα καράβια της προϊόν λαθρεμπορίου. Κατασκευαστική συλλαμβάνεται να χρησιμοποιεί επικίνδυνα μικρότερη ποσότητα δομικών υλικών στις οικοδομές. Τράπεζα συλλαμβάνεται να ξεγελά τους δανειολήπτες, ή εταιρία αναψυκτικών να χρησιμοποιεί τοξικά υλικά στο μίγμα της. Προφανώς όλ’ αυτά είναι ζητήματα του υπεύθυνου για το φορτίο, του πολιτικού μηχανικού, του διευθυντή δανείων και του χημικού τροφίμων. Ωστόσο, θα δεχόσασταν ποτέ πως δεν υπάρχει ευθύνη για τους ιδιοκτήτες; Θα δεχόσασταν ποτέ ότι δεν όφειλε να ξέρει ο CEO τι γίνεται στην ίδια του την επιχείρηση; Δεν ρωτάω τους πολίτες, πρωθυπουργέ. Εσάς ρωτάω. Λοιπόν;
Ας μη γελιόμαστε, μια θέση ευθύνης δεν ονομάζεται έτσι τυχαία. Μια θέση ευθύνης κουβαλάει καταρχάς αυτό που ορίζει τ’ όνομά της: ευθύνη! Και πάνω απ’ τον οποιοδήποτε προπονητή, πάνω απ’ τον όποιο γενικό διευθυντή, πάνω από κάθε υπεύθυνο του κάθε κράτους, η απόλυτη θέση ευθύνης είναι αυτή που βολικά, εδώ και 5 χρόνια κάθεστε. Η θέση του πρωθυπουργού. Η θέση του ανθρώπου που, εν Ελλάδι, “δεν γνωρίζει τίποτα”. Όμως αυτό δεν είναι το κύριο πρόβλημα στην κυβερνητική ρητορική. Είτε την πιστεύουμε, είτε όχι.
Μέχρι στιγμής, σύμφωνα με δικές του παραδοχές, ο Έλληνας πρωθυπουργός δεν γνώριζε αν υπάρχει πιθανότητα να “παγώσει” η Αττική Οδός από χιονόπτωση. Δεν γνώριζε αν υπάρχουν αντιπλημμυρικά έργα στη Θεσσαλία. Δεν γνώριζε ποιον (και γιατί) παρακολουθεί η ΕΥΠ. Δεν γνώριζε αν λειτουργεί η τηλεδιοίκηση των τρένων που ο ίδιος πήγαινε να εγκαινιάσει. Δεν γνώριζε αν υπάρχει ασφάλεια στον ελληνικό σιδηρόδρομο. Δεν γνώριζε το αστυνομικό πρωτόκολλο σε τόπους εγκλημάτων/δυστυχημάτων. Δεν γνώριζε καν αν ισχύουν με βεβαιότητα οι πληροφορίες που ο ίδιος, με κατηγορηματικό τρόπο και τελεσίδικο ύφος έδινε δημοσίως σε τηλεοπτική εκπομπή. Λοιπόν, εγώ (που καθόλου δεν πιστεύω ότι δεν γνώριζε), είμ’ έτοιμος να συμφωνήσω. Να το δεχτώ, για χάρη της συζήτησης, ότι όντως δεν τα γνώριζε όλ’ αυτά. Το ζήτημά μου δεν είναι αν ήξερε. Το ζήτημά μου είναι σ’ εκείνη την άλλη λέξη που βάζει ανάμεσα στο δεν και το γνωρίζω. Τη λέξη που αλλάζει πονηρά όλο το αφήγημα. Οφείλω.
Το να μη γνωρίζει ένας πρωθυπουργός τι κάνουν οι υπουργοί του, τι γίνεται στη χώρα του, αν κινδυνεύουν οι πολίτες του, είναι πιθανό. Σημαίνει απλώς ότι μιλάμε για έναν παντελώς ανίκανο πρωθυπουργό. Όμως ο κύριος Μητσοτάκης δεν θέλει ν’ απαλλαχθεί απ’ την ευθύνη λόγω ανικανότητας. Δεν του αρκεί να είναι αθώος. Θέλει να είναι κι άξιος. Να στέκεται περήφανος, αθώος μαζί κι επιτυχημένος, πάνω σε μια χώρα-κινούμενη άμμο. Λυπάμαι, πρωθυπουργέ. Ή την πίτα ή το σκύλο. Και τα δύο μαζί, δεν γίνεται. Η λαϊκή σοφία το γνωρίζει από χρόνια. Αλλά δεν τον ακούς το λαό σου.
Ένας πρωθυπουργός οφείλει να γνωρίζει. Οφείλει ακόμα κι όταν αυτό δεν είν’ εύκολο. Οφείλει ακόμα κι όταν δεν είναι δυνατό. Οφείλει να ενημερώνεται, οφείλει ν’ απαιτεί, οφείλει να χτυπάει το χέρι στο τραπέζι προκειμένου να μη χάνει ποτέ τον έλεγχο των πραγμάτων. Δύσκολο; Πολύ. Όμως αυτό είναι. Αυτό πρέπει. Του αρέσει ή όχι, αυτό οφείλει. Και παρά την προσπάθεια μιας ολόκληρης κυβέρνησης στηριγμένης στη δύναμη της επικοινωνίας, ν’ αλλάξει επικοινωνιακά τις υποχρεώσεις και τις οφειλές του πιο ισχυρού άντρα της χώρας, μερικά πράγματα είναι τόσο παράλογα που δεν μπορείς να τα στηρίξεις. Ο,τι λόγια και να χρησιμοποιείς. Ο,τι τρικ και ο,τι κόλπα. Ο πρωθυπουργός οφείλει. Αν δεν οφείλει, δεν τον χρειαζόμαστε.
Φιλική συμβουλή, λοιπόν, κι αυτή τη φορά απευθύνομαι όντως σε σένα, καλέ αναγνώστη. Την επόμενη φορά που θα πειστείς ότι ένας πρωθυπουργός “έλα μωρέ, πώς να τα ξέρει αυτά, πώς να ενημερώνεται για όλα, τι να κάνει πια κι ο Μητσοτάκης”, σκέψου την ομάδα σου να χάνει. Σκέψου την τράπεζα να σε κλέβει. Σκέψου το σπίτι σου να γκρεμίζεται. Σκέψου το αναψυκτικό να σε σκοτώνει. Κι ύστερα ξανασκέψου αν πρέπει ή όχι, το ψάρι να βρωμάει απ’ το κεφάλι…
