Όπως είχε πει ο φιλόσοφος Φράνσις Μπέικον: «Η γνώση είναι δύναμη». Και αυτή η γνώση είναι προσβάσιμη μέσα από το βιβλίο: από το σχολείο και το πανεπιστήμιο μέχρι τη δημοτική βιβλιοθήκη και τον δανεισμό. Ακόμη και επί πληρωμή, τα βιβλία είναι δυνητικά διαθέσιμα σε όλους. 

Όταν όμως ένα γλωσσικό μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης εκπαιδεύεται πάνω σε συγκεκριμένα σύνολα δεδομένων, στα οποία περιλαμβάνονται και ψηφιοποιημένα βιβλία, δεν αξιοποιεί το σύνολο της ανθρώπινης γνώσης. Το υλικό που χρησιμοποιείται είναι επιλεγμένο, ενώ άλλα έργα μπορεί να απουσιάζουν. Και όταν η πρόσβαση στις δυνατότητες ενός τέτοιου μοντέλου γίνεται συνδρομητική, η επεξεργασία και η σύνθεση της γνώσης εξαρτώνται, σε έναν βαθμό, από την οικονομική δυνατότητα του χρήστη. Όσο περισσότερες είναι οι βαθμίδες συνδρομής, τόσο πιο άνιση μπορεί να γίνει η πρόσβαση. 

Κάπως έτσι, ο εκδημοκρατισμός της γνώσης συναντά ένα νέο εμπόδιο: την τεχνολογία που, ενώ υπόσχεται να διευκολύνει την πρόσβαση σε αυτήν, γίνεται και η ίδια φορέας ιδιωτικού ελέγχου και κερδοφορίας.

Στο «Φαρενάιτ 451» (η θερμοκρασία στην οποία καίγεται ένα βιβλίο), ο Ρέι Μπράντμπερι περιγράφει μια δυστοπική κοινωνία, όπου το κράτος κρίνει ποια βιβλία είναι επικίνδυνα ως φορείς αφύπνισης του κόσμου και τα απαγορεύει. Σήμερα δεν καίγονται βιβλία (ακόμα τουλάχιστον), κάποια όμως μπορεί να καταστούν έμμεσα «απαγορευμένα» σε όσους δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα. Και μπορεί να φτάσει η στιγμή που, στην προσπάθειά μας να ανατρέψουμε την κατάσταση, να συναντήσουμε λευκές σελίδες.

Κείμενο: Γιώργος Καρακασίδης

Διαβάστε επίσης:

Δύο δίκες στην Θεσσαλονίκη, δείχνουν το αναλλοίωτο πρόσωπο του κράτους

Συγκέντρωση, Τετάρτη 11 Νοέμβρη: Κανένας άνθρωπος χωρίς σπίτι, κανένα σπίτι χωρίς άνθρωπο

«11 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΚΗΣ ΤΗΣ ΧΡΥΣΗΣ ΑΥΓΗΣ: ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΤΗΣ»

The Untold, για ό,τι δεν σου λένε και ό,τι δεν σου δείχνουν