Λένε ότι κάποιες στιγμές, κάποια γεγονότα στη ζωή είναι σημαντικά όταν θυμάσαι πού ήσουν και τι έκανες όταν τα έμαθες. Η κρίση των Ιμίων, η 11η Σεπτεμβρίου, ο Οτσαλάν, το Ιράκ, ο Γρηγορόπουλος, ο Φύσσας, η Μαρφίν, το Μάτι, η Ουκρανία, η Γάζα, τα Τέμπη, η Πύλος… Οπότε, για θυμήσου: πού ήσουν πέρσι, στις 28 Φεβρουαρίου;

Αν δε θυμάσαι, μη διαβάσεις παρακάτω. Δεν έχει νόημα, τσάμπα ο κόπος (κι ο δικός μου κι ο δικός σου), δώρο άδωρο. Αν όμως θυμάσαι, αν ήσουνα κι εσύ ανάμεσα στα εκατομμύρια που βγήκανε στο δρόμο, αν φώναξες ενάντια στη συγκάλυψη, αν απαίτησες δικαιοσύνη, αν αρνήθηκες να ξεχάσεις τον αριθμό 57, αν έστω παρακολούθησες με δακρυσμένο χαμόγελο απ’ την τηλεόραση το ανθρώπινο ποτάμι να σοκάρει δημοσιογράφους και πολιτικούς, τότε ήρθ’ η ώρα για την πραγματικά σημαντική ερώτηση. Για ποιον;

Για ποιον κατέβηκες στο δρόμο; Για ποιον φώναξες; Για ποιον περπάτησες κι έκλαψες; Για την Καρυστιανού και τον Πλακιά; Για τον Ασλανίδη και τον Ψαρόπουλο; Ή για τα θύματα; Για τους γονείς και τους συγγενείς που έμειναν πίσω; Ή για τα παιδιά που σκοτώθηκαν, που κάηκαν, που εξαϋλώθηκαν; Μήπως για τους τραυματίες; Ή ίσως για όλους τους ανθρώπους που ρίσκαραν κάθε μέρα (εν αγνοία) τη ζωή τους πληρώνοντας εισιτήριο, μέχρι να κάτσει η μοιραία μπίλια σ’ εκείνα τα βαγόνια; Όσο κι αν έτσι μοιάζει, δεν έχει καθοδήγηση αυτή η ερώτηση. Δεν έχει, αφού, μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει λάθος απάντηση. Μέχρι στιγμής…

Είτε κατέβηκες για τους γονείς, τους συγγενείς, το πένθος όσων έμειναν, είτε για τους νεκρούς, τη μνήμη και τη δικαίωση των θυμάτων, τα βήματά σου μια χαρά βαδίζουν. Και μια χαρά θα βαδίσουν εκ νέου το Σάββατο, μιας που τα Τέμπη δεν μας βάψανε – μας χάραξαν! Κι άρα δε σβήνουν, ούτε με τον καιρό, ούτε απ’ τις εξελίξεις.Το παραπάνω, βέβαια, δεν είναι αξίωμα. Σηκώνει απόδειξη. Κι η απόδειξη είναι ακριβώς αυτή: να μην επιτρέψουμε στο χρόνο και στις εξελίξεις να κλείσουν την πληγή. Ακόμα κι αν έχουνε περάσει πια πάνω από χίλιες μέρες. Ακόμα κι αν σε δυσαρεστεί η πολιτική ταυτότητα της Μαρίας Καρυστιανού. Ακόμα κι αν σ’ ενοχλούν οι δηλώσεις του Νίκου Πλακιά. Ακόμα κι αν σε στενοχωρεί η συνεργασία του Πάνου Ρούτση με τη Ζωή Κωνσταντοπούλου. Ακόμα, κι ακόμα, κι ακόμα, γιατί ξέρεις, ο,τι επιλογές κι αν κάνουν, ο,τι αποφάσεις κι αν παίρνουν, όποια ταυτότητα κι αν έχουν, οι γονείς αυτοί δεν παύουν να ‘ναι γονείς. Γονείς θυμάτων. Γονείς που χάσανε παιδιά. Άνθρωποι σε πένθος. Πένθος αβάσταχτο, ακατανόητο για όποιον δεν το βίωσε.

Όχι, δεν γίνεται οι επιλογές των ζωντανών να ορίζουνε τη στάση σου για τους νεκρούς, για το έγκλημα και για το πένθος. Αν τις ορίζουν, τότε δεν κατεβαίνεις στο δρόμο ούτε για τα παιδιά, ούτε για το δράμα των γονιών τους. Κατεβαίνεις γιατί τους συμπαθείς, γιατί σ’ αρέσουν, γιατί (μέχρι αποδείξεως του εναντίου) δεν σ’ ενοχλούν. Κατεβαίνεις γιατί η Καρυστιανού είναι όμορφη κι ετοιμόλογη, γιατί ο Πλακιάς είναι σκληροτράχηλος και δυναμικός, γιατί ο Ρούτσι είν’ ευγενικός κι από την Αλβανία, γιατί η Άλμα Λάτα είναι γλυκιά και συγκινητική. Κι αν βιάστηκες ν’ αποταχθείς την ταμπέλα του ελαφρόμυαλου υποστηρικτή νοητικών κατασκευών, σου έχω νέα: αυτή είναι η καλή περίπτωση.

Το χειρότερο είναι να μην είσ’ έστω ο ελαφρόμυαλος ακόλουθος της λογικής του ριάλιτι. Να ‘σαι ο άλλος. Ο ιδεοληπτικός κι υστερόβουλος μανιχαϊστής. Ο “ή μαζί μου ή εναντίον μου”. Ο “ή μαζί σας σε όλα, ή σε τίποτα”. Αυτός που στήριζε τον αγώνα των συγγενών όσο συμφωνούσε απόλυτα κι αποκλειστικά μαζί τους. Ή μάλλον όσο νόμιζε πως εκείνοι συμφωνούσαν απόλυτα κι αποκλειστικά μαζί του. Μόνο που, σ’ ένα μαζικό δυστύχημα, όλοι συμφωνούν στο ένα: αλήθεια και δικαίωση. Όχι σε όλα. Ίσως σε τίποτα άλλο. Κι αυτό το ένα πρέπει ν’ αρκεί. Αν δεν σου αρκεί, παίζεις το παιχνίδι των ενόχων. Όποιοι κι αν είναι αυτοί.

Να το κάνω λίγο πιο εύκολο; Αν ήταν μες στο τραίνο το παιδί κάποιου που σιχαίνεσαι. Το παιδί του Γεωργιάδη, του Βελόπουλου, της Κωνσταντοπούλου, της Λατινοπούλου, του Τσίπρα ή του Κουτσούμπα. Ας πούμε ότι ήταν το παιδί εκείνου που τον ονομάζεις ανοιχτά αντίπαλο, αν όχι εχθρό. Λοιπόν; Δεν θα κατέβαινες στο δρόμο; Δεν θα στεκόσουν πλάι στο δίκιο; Δεν θα διεκδικούσες το σωστό; Κι ας χάθηκαν 57 αθώοι; Κι ας ήτανε αθώο κι εκείνο το παιδί; Κι ας είναι ακόμα τόσοι γονείς που κλαίνε και πενθούν; Κι ας είναι ο αντίπαλος, γονιός που κλαίει και πενθεί; Αν απαντάς όχι σ’ αυτό, ψάξε να δεις τι φταίει. Σε σένα ψάξε, όχι αλλού. Δες τον καθρέφτη, ρώτα τον, κι αν δεν σου απαντήσει, φτύσ’ τον!

Στο διά ταύτα: Δεν θα κατέβουμε στο δρόμο, το Σάββατο, για την αρχηγό κόμματος Καρυστιανού. Ούτε για το χρήστη του Χ, Πλακιά. Ούτε για τον πελάτη της Ζωής, Ρούτσι. Για καμιά ιδιότητα, καμία δράση, καμιά ταμπέλα πέρα από μία. Για τη μάνα Μαρία, για τον πατέρα Νίκο, για το μπαμπά Πάνο και τη μαμά Άλμα. Για το Γιώργο, την Αναστασία, τη Θώμη, τη Χρύσα, την Αναστασία, τον Αναστάση, τη Μάρθη, τη Φραντσέσκα, το Γιώργο, την Ελένη, τον Ιορδάνη, την Κλαούντια, την Αφροδίτη, την Αγάπη, την Ιφιγένεια, τον Άγγελο, το Ντένις, τον Κυπριανό, το Νικήτα, την Αναστασία, την Καλλιόπη, τη Δήμητρα, την Ελισάβετ, το Δημήτρη, το Νίκο, το Σωτήρη, την Ελπίδα, το Γιάννη, το Δημήτρη, τον Παναγιώτη, τη Σοφία-Ελένη, το Βάιο, το Δημήτρη, την Αθηνά, το Μοχάμεντ, το Σπύρο, τον Ιονέλ, τη Λένα, τη Βάγια, τον Ιωάννη, τον Ανδρέα, τη Μαρία, το Βασίλη, το Βαγγέλη, τη Βασιλική, τη Μαρία, το Γιάννη, τη Χρυσούλα, τη Μαρία, το Γιώργο, το Γιάννη, τον Παβλίνι, το Γιώργο, την Ευαγγελία, το Γιώργο, το Σπύρο και την Εριέττα. Για όλους αυτούς που έχασαν κι όλους αυτούς που χάθηκαν. Αν θες ένα μανιχαϊσμό που αξίζει να σε καθοδηγεί, ορίστε: ή με όλους είσαι, ή με κανέναν. Κι αν είσαι με κανέναν, αυτή τη φορά, σου αξίζει να ‘σαι μόνος σου.

Ώρα να μετρηθούμε, λοιπόν. Με τα θύματα ή με την πάρτη μας; Με το πένθος ή με το νακρισσισμό μας; Με το δίκαιο ή με τις ιδεοληψίες μας; Με το σωστό ή με το ένοχο; Μακάρι να ξαναβγούμε εκατομμύρια. Αυτή τη φορά θ’ αξίζει ακόμα περισσότερο…

Φωτογραφία: Μαρία Γαλάτη