Οι περισσότερες από τις σκέψεις μου, πλέον, γίνονται πάνω σε στιγμές της καθημερινότητας, που σε πρότερες φάσεις της ζωής μου θα ήταν εντελώς άδειες από διάθεση για ενδοσκόπηση. Τα έχουμε ξαναπεί αυτά, δε θέλω και να σε κουράζω. Κανείς δε σε ενημερώνει για το πόσο γλιστράει η κατηφόρα του εσωτερικού μονολόγου. Δημιουργεί μια κατάσταση που δε μπορείς να ορίσεις αν είναι ελεύθερη ή άκρως δεσμευτική.

Τι θέλω να πω μ’ αυτό; Είναι τρομερά απελευθερωτικό, τελικά, τόσο μικρά πράγματα να ξεκινούν τόσο παραγωγικές κουβέντες με τον εαυτό σου, είναι πολλές οι σκέψεις που κατοικούν στο κεφάλι σου και περιμένουν τη σειρά τους. Γιατί γίνεται, όμως, δεσμευτικό αυτό; Είναι επειδή δε μπορείς να διαλέξεις τη στιγμή της ημέρας, ούτε τη μέρα, που θα συμβεί αυτό. Απλά έρχεται κι ελπίζει να σε βρει ορεξάτο.

Εδώ πρέπει να κάνω μια παρένθεση, πολύ σχετική με τη συνέχεια. Υπάρχει κάτι εκτενέστερο που ετοιμάζω πάνω στη σημασία αυτού που λέμε ελεύθερο χρόνο. Ο ελεύθερος χρόνος, για να θεωρηθεί πραγματικά ελεύθερος, κι όχι κενός χρόνος, χρειάζεται έστω και λίγο καθαρό μυαλό, λίγη ξεγνοιασιά. Ήμουν 25 χρονών γομάρι όταν το ανακάλυψα. Νομίζω ότι απλά μια γεύση του μπόρεσα να πάρω, κι αυτό γιατί, ίσως για πρώτη φορά, οι συγκυρίες δούλεψαν υπέρ μου. Δεν έχει τόση σημασία αυτό, αλλά είναι μια καλή εισαγωγή στο θέμα μας.

Τον περασμένο χειμώνα, λοιπόν, «έχασα τη δουλειά μου», όπως μας αρέσει να λέμε. Λίγο περίεργο δεν είναι που πρέπει να χρυσώνουμε το χάπι για τα πάντα πλέον; Όλα πρέπει να έχουν μια πιο στρογγυλεμένη, πιο περιγραφική, λιγότερο άμεση γλώσσα. Το βάζω στη λίστα των δοκιμίων μου και προχωράω. Δούλευα ενώ σπούδαζα ή, για να είμαστε πιο ακριβείς κατέληξα να σπουδάζω ενώ δουλεύω. Την έπιασα σχετικά μικρός τη δουλειά, μιλώντας για τη full-time απασχόληση, αλλιώς πάντα έκανα κάτι στα κενά μου.

Η κατάσταση με τη δουλειά είχε δημιουργήσει μια ανάγκη να κάνω συνέχεια «κάτι». Όταν δε δούλευα να διαβάζω για τη σχολή, όταν δε διάβαζα για τη σχολή να διαβάζω κανά βιβλίο για να «μαθαίνω κάτι τουλάχιστον», κι ούτω καθεξής. Ό,τι έκανα με φίλους και σχέσεις έπρεπε να το έχω «κερδίσει», να έχω δουλέψει λίγο παραπάνω, να έχω κοιμηθεί λίγο λιγότερο, και πάει λέγοντας. Ήταν ένας κύκλος από τον οποίο δε μπορούσα να ξεφύγω. Μέχρι που αναλαμβάνω μια διπλωματική, την οποία αφού απολύομαι, αποφασίζω να τελειώσω με τη μία, ούτως ώστε να ξαναπιάσω οσονούπω δουλειά.

Αυτό το κείμενο με βρίσκει σε αυτή την κατάσταση, να με πιέζω να τελειώσω τα πάντα στην ώρα τους, γιατί η ζωή προχωράει και τα λοιπά και τα λοιπά. Έχουν περάσει δύο σελίδες πάνω από το σημειωματάριο μου, και μάλλον κάπου εδώ είναι μια καλή στιγμή να περάσουμε στη συζήτηση που είχα με τον εαυτό μου.

Μακάρι να μπορούσα να σου δώσω να καταλάβεις, όμως, πόσο βάρος παίρνει από τους ώμους μου να ξερνάω μονολόγους πάνω σε φύλλα χαρτί. Τώρα, γιατί την πληρώνει ο καθένας που αποφασίζει να με διαβάσει; Βρείτε τα μεταξύ σας. Είπα λοιπόν στον εαυτό μου «αν αργήσεις αυτή τη βδομάδα, θα σε καταλάβουν ότι έχεις κουραστεί, δεν έχεις κάτσει και καθόλου».

Ναι, πώς; Δεν τους ξέρω τους ανθρώπους αυτούς με τους οποίους δουλεύω, κι ούτε και χρειάζεται. Δεν έχουν ούτε εκείνοι την υποχρέωση να με γνωρίσουν σαν άνθρωπο. Κι επειδή δεν έχουν αυτή την υποχρέωση, αντίστοιχα δεν έχουν την υποχρέωση να σκεφτούν γιατί και πώς εγώ άργησα ή θα αργήσω ένα πράγμα με συγκεκριμένη διορία. Αυτή η μικρή συνειδητοποίηση, αν μπορώ να την πω έτσι, μου έδωσε να καταλάβω ένα κομμάτι για τα συναισθήματα του μέσου ανθρώπου.

Είμαι σίγουρος, κι αν κάνω λάθος δεν κάνω λάθος (όσο πιο ψύχραιμα γίνεται) πως οι περισσότεροι από εμάς θέλουμε να κάνουμε αυτό που γενικά ορίζουμε ως «το σωστό». Θα θέλαμε να κάνουμε καλές πράξεις και, λίγο πιο γενικά αν και ίσως όχι το ίδιο καθολικά, να ακολουθήσουμε έναν τρόπο ζωής που μας φαίνεται ανθρώπινος. Ο τοίχος που συναντάμε είναι αυτό που οι ρεαλιστές (δηλαδή οι πεσιμιστές) αποκαλούν την «πραγματικότητα».

Το πραγματεύομαι πολύ, ίσως υπέρ το δέον, αλλά για μένα είναι η αρχή και το τέλος της τάξης των πραγμάτων: είμαστε ατομιστές, γιατί μαθαίνουμε να είμαστε ατομιστές. Όταν προσπαθούμε να μην είμαστε, βλέπουμε ότι μπορεί και να μην ακολουθήσει κανείς, απογοητευόμαστε, γυρνάμε πίσω στην ασφάλεια των παλιών μας συνηθειών. Αυτό είναι το δίπολο της πράξης και της προσδοκίας.

Αν δε μου είχε γυρίσει η βίδα, γιατί η βίδα γύρισε και δεν ισιώνει πλέον, όταν θα έφτανα στη θέση όσων με επιβλέπουν, δε θα έδινα σημασία στις προσωπικές συνθήκες και συγκυρίες κανενός, γιατί «εγώ θα γίνω ο μαλάκας;». Τέτοιους μαλάκες, σε όλα τα πόστα, ο κόσμος τους χρειάζεται για να σπάσουν την αλυσίδα των βιωμάτων και των πεπραγμένων. Αποφάσισα να έχω την επιμονή και τον «παραλογισμό» να φέρομαι όπως νιώθω ότι πρέπει να φερθώ, κι όχι όπως μου φέρεται «ο κόσμος».

Αναγνωρίζω ότι πολλές φορές αυτή η σκέψη μου φαίνεται απλοϊκή. Η αλήθεια είναι ότι είναι πολλά ακόμα αυτά που σκέφτομαι και θέλω να πω, αλλά δε θα σταθούν σε καμία συζήτηση «λογικών ανθρώπων». Χρειάζεται λίγη από αυτή την όμορφη τρέλα της αυταπάρνησης, της ιδέας για το «κάτι μεγαλύτερο» για να βγάλουν νόημα. Αυτή η τρέλα κάποτε ζούσε σε μια γωνία σε κάθε σπίτι, σε κάθε δρόμο, μέχρι που της κλείσανε το χώρο αυτοί που δεν τη γνώρισαν ποτέ. Αλλά η τρέλα, πάντα το βρίσκει το δρόμο της επιστροφής.

Μου θυμίζει ένα από τα αγαπημένα μου στιχάκια:

Παλεύω για τη λευτεριά και όχι μάταια

Απλά έχει σκατά μέχρι να βγούμε απ’ τα φρεάτια.

Cover Photo: Μαρία Γαλάτη

Διαβάστε επίσης:

Μαρία Παπαγεωργίου: το γάβγισμα

Η σημασία της συλλογικότητας στην ψυχική υγεία