Διαβάζω από χθες ότι ο Ρουβίκωνας έλαβε νέα δικογραφία, με νέα στοιχεία που τοποθετήθηκαν στην μεγάλη δικογραφία υπό τον αναθεωρημένο 187 και187 Α, με κατηγορίες που αφορούν τρομοκρατική οργάνωση. 

Σκέφτομαι τις δράσεις του, σκέφτομαι και τις δράσεις άλλων τρομοκρατικών οργανώσεων, και κάποιες δράσεις κάποιων κρατών (τυχαία θα αναφέρω το Ισραήλ και τις ΗΠΑ), αλλά και εκείνες κάποιων κρατικών μηχανισμών (τυχαία θα αναφέρω την αστυνομία). Δεν μπορώ να βρω τη σύνδεση. Κάτι με μπερδεύει. Προσπαθώ να καταλάβω και, ψάχνοντας, βρήκα κάποιες χρήσιμες πληροφορίες που με ξεμπέρδεψαν μεν, αλλά με προβλημάτισαν δε. 

Με ξεμπέρδεψαν γιατί μπόρεσα να καταλάβω (μάλλον) τι είναι τρομοκρατία, τρόμος, τρομοκράτης. Με προβλημάτισαν γιατί αν όλοι μας κριθούμε όπως ο Ρουβίκωνας, είμαστε πιθανότατα όλοι τρομοκράτες. 

Ιστορίες από το παρελθόν

Ο τίτλος στην κορυφή της πρώτης σελίδας της Washington Post την παραμονή των Χριστουγέννων του 2002 δεν πρόσφερε ούτε ευθυμία ούτε παρηγοριά σε μια πόλη που είχε γίνει στόχος τρομοκρατικών επιθέσεων. «Στις ΗΠΑ», έγραφε, «Ο κίνδυνος της τρομοκρατίας είναι αμείωτος: Έθνος αγωνίζεται στην επίθεση και την άμυνα, και οι αξιωματούχοι εξακολουθούν να αναμένουν νέες επιθέσεις». Η ζοφερή πρόβλεψη των ανώτερων αξιωματούχων της κυβέρνησης Μπους και των εμπειρογνωμόνων των μυστηκών υπηρεσιών και των υπηρεσιών επιβολής του νόμου αντανακλούσε την πεποίθησή τους ότι ήταν θέμα χρόνου να γίνει άλλη μια μεγάλη επίθεση με στόχο την πρωτεύουσα του έθνους, μετά από εκείνη της 11ης Σεπτεμβρίου. 

Η τάση της Αλ Κάιντα να επιστρέφει σε στόχους που οι προηγούμενες επιθέσεις δεν είχαν καταφέρει να καταστρέψουν απασχολούσε τις σκέψεις των ειδικών και ως εκ τούτου τοποθετούσαν τον Λευκό Οίκο και το Καπιτώλιο των ΗΠΑ στην κορυφή της λίστας των τρομοκρατών. Ήταν τόσο πιθανή μια τέτοια επίθεση που ένας αντιτρομοκρατικός αξιωματούχος του Λευκού Οίκου που ρωτήθηκε για το ρεπορτάζ είχε πραγματικά αρχίσει να φοβάται για την ασφάλειά του. «Θα σκοτώσουν τον Λευκό Οίκο», σημείωσε. «Πραγματικά άρχισα να αναρωτιέμαι αν θέλω να συνεχίσω να σηκώνομαι κάθε μέρα και να πηγαίνω στη δουλειά μου σε αυτό το τετράγωνο».

Εδώ αντιλαμβάνομαι τον τρόμο. Κατανοώ πως είναι να φοβάσαι σε ακραίο επίπεδο. Δεν μπορώ να σκεφτώ πως η Αλ Κάιντα μπορεί να έχει κοινά χαρακτηριστικά με τον Ρουβίκωνα. Μου φαίνεται σχεδόν αστείο. 

Μερικοί ορισμοί

Προσπαθώντας να κατευθύνω τις σκέψεις μου, αναζήτησα ορισμούς. Η τρομοκρατία είναι μια αρχαία έννοια. Χρονολογείται χιλιάδες χρόνια πριν. Η ίδια η λέξη χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στη Γαλλική Επανάσταση για να δηλώσει ένα σύστημα για την εγκαθίδρυση της τάξης κατά τη διάρκεια μιας περιόδου χάους (regime de la terreur). Πολλά έχουν αλλάξει από το 1793. Σήμερα, η λέξη έχει αρνητική χροιά και ποικίλους ορισμούς. Ο κόσμος έχει πλέον πάνω από 100 αναγνωρισμένες τρομοκρατικές ομάδες, η καθεμία με τους δικούς της στόχους, αξίες και αίσθηση του σωστού και του λάθους.

Η τρομοκρατία είναι πολύπλοκη- μπορεί να οριστεί με διάφορους τρόπους. Σύμφωνα με τον Τίτλο 22 του Κώδικα των Ηνωμένων Πολιτειών, Τμήμα 2656f)(d), το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ ορίζει την τρομοκρατία ως την «προμελετημένη, με πολιτικά κίνητρα βία που διαπράττεται εναντίον μη πολεμικών στόχων από υποεθνικές ομάδες μυστικών πρακτόρων, συνήθως με σκοπό να επηρεάσει ένα κοινό».

Το FBI λέει ότι η τρομοκρατία είναι «η παράνομη χρήση ισχύος ή βίας κατά προσώπων ή περιουσίας για τον εκφοβισμό ή τον εξαναγκασμό μιας κυβέρνησης, του άμαχου πληθυσμού ή οποιουδήποτε τμήματός του, για την προώθηση πολιτικών ή κοινωνικών στόχων». Το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ ορίζει την τρομοκρατία ως: «την παράνομη χρήση – ή την απειλή χρήσης – βίας ή άσκησης βίας κατά ατόμων ή περιουσίας για τον εξαναγκασμό ή τον εκφοβισμό κυβερνήσεων ή κοινωνιών, συχνά για την επίτευξη πολιτικών, θρησκευτικών ή ιδεολογικών στόχων».

Γιατί όμως αναφέρομαι στις ΗΠΑ; Γιατί είναι ίσως το πιο ενδεικτικό παράδειγμα «τρομοκρατικού στόχου». Οι ΗΠΑ έχουν δεχτεί περίπου 600 «τρομοκρατικά» χτυπήματα από το 1990 έως το 2011. Προσπαθώ να σκεφτώ και πάλι κάτι. Κάποιο συναφές στοιχείο. Πάλι γελοίο μου φαίνεται. Σχεδόν μπορώ να ταυτίσω τους παραπάνω ορισμούς με την 17Ν. Ο Ρουβίκωνας τι σχέση έχει; 

Ετυμολογικά, η «τρομοκρατία» προέρχεται από τη λέξη «τρόμος». Η τρομοκρατία αποσκοπεί στην πρόκληση τρόμου (ακραίου φόβου) και, όταν είναι αποτελεσματική, το πετυχαίνει. Αλλά αν κάποιος έκανε κάτι που θα μπορούσε να προκαλέσει τρόμο σε άλλους χωρίς περαιτέρω στόχο, απλά για πλάκα, νομίζω ότι δεν θα το θεωρούσαμε ως περίπτωση τρομοκρατίας. Η τρομοκρατία είναι εκφοβισμός με σκοπό: ο τρομοκράτης αποσκοπεί στο να αναγκάσει τους άλλους να κάνουν πράγματα που διαφορετικά δεν θα έκαναν. Η τρομοκρατία είναι εκφοβισμός με εξαναγκασμό. 

Σε αυτή την περίπτωση, που βρίσκεται ο Ρουβίκωνας; Μπορούν να συγκριθούν τα τρικάκια ή τα πάρτυ οικονομικής ενίσχυσης ή το περασμένο από το χέρι κράνος, στη διάρκεια μιας πορείας, με την επίθεση στους δίδυμους πύργους; Σκέφτομαι όλες τις συμβολικές δράσεις της οργάνωσης: τρικάκια, πανό, συνθήματα με σπρέι στους τοίχους. Αν ανήκαν σε άλλο πολιτικό – ιδεολογικό χώρο θα είχαν την ίδια αντιμετώπιση; Συλλογικότητες και φοιτητικές νεολαίες έχουν παρόμοια δράση. Μπορούν να θεωρηθούν τρομοκράτες; 

Μήπως έχει να κάνει με το ίδιο το κράτος;

Δεν έβγαλα άκρη με τους ορισμούς. Είναι περιεκτικοί, αλλά νιώθω ότι ίσως θα μπορούσε και μια αυταρχική κυβέρνηση που προσπαθεί με βία να επιβάλλει τον νόμο να χαρακτηριστεί ως τρομοκρατική οργάνωση. Επομένως σκέφτηκα το εξής:

Η παρουσία του Ρουβίκωνα σε μεγάλες κρίσεις είναι έντονη και σε πολλές περιπτώσεις εντονότερη και πιο άμεση από εκείνη του ίδιου του κράτους. Το κράτος φαίνεται ανεπαρκές. Και είναι ανεπαρκές. Αλλά κανείς δεν είχε αποδείξει έμπρακτα την ανεπάρκεια του έως τώρα. 

Είναι σαφές ότι και η δικογραφία είναι ανεπαρκής. Για αυτό κάθε λίγο προστίθενται νέα στοιχεία και επανακαθορίζεται, κάθε φορά που διαπιστώνεται ότι μια κατηγορία μπορεί εύκολα να καταρριφθεί ή ότι μια κατηγορία δεν χωράει στους παραπάνω ορισμούς. Δεν είναι λογικό να χρησιμοποιούμε τέτοιους χαρακτηρισμούς επειδή δεν μπορούμε να δεχτούμε ότι η πολιτική δράση εκφράζεται με τρικάκια και πανό έξω από Πρεσβείες, την στιγμή που πολλές θηλυκότητες βιώνουν τον απόλυτο τρόμο όταν περνούν μπροστά από διμοιρίες των ΜΑΤ και υφίστανται παρενόχληση που ξεπερνά συχνά το λεκτικό κομμάτι. 

Τρομοκρατία είναι η ακραία ακρίβεια. Τρομοκρατία είναι οι τιμές στο ρεύμα. Τρομοκρατία είναι η ανεργία και το brain drain. Τρομοκρατία είναι να βλέπεις το σπίτι σου να καίγεται ή να καταστρέφεται από πλημμύρες και να ξέρεις ότι το κράτος δεν θα είναι εκεί. Τρομοκρατία είναι ο ελληνικός σιδηρόδρομος. Τρομοκρατία είναι η στήριξη της γενοκτονίας στη Γάζα.

Αντί επιλόγου

«Πρέπει λοιπόν να αναρωτηθούμε, ποιος είναι ο ορισμός της λέξης «τρομοκρατία» στο λεξικό; “Η συστηματική χρήση του τρόμου, ιδίως ως μέσο εξαναγκασμού”. Αλλά τι είναι ο τρόμος; Σύμφωνα με το λεξικό που κρατάω στα χέρια μου “τρομοκρατία είναι βίαιες ή καταστροφικές πράξεις, όπως οι βομβιστικές επιθέσεις διαπράττονται από ομάδες με σκοπό να εκφοβίσουν έναν πληθυσμό ή μια κυβέρνηση ώστε να ικανοποιήσει τα αιτήματά τους”. Τι είναι λοιπόν “τρομοκράτης”;».