Στις 30 Οκτωβρίου, όταν μία γυναίκα από το ακροατήριο παρενέβη κατά τη διάρκεια της τοποθέτησής της, η κα Μπακογιάννη της απάντησε:

«Κλείσ’ το ρε πουλάκι μου το στόμα σου ένα λεπτό, κλείσ’ το».

Στις 5 Νοεμβρίου, μιλώντας στον ΣΚΑΪ, δήλωσε:

«Έχασα την ψυχραιμία μου πριν από 15 ημέρες στα Χανιά. Έκανα λάθος και ζητώ συγγνώμη. Δεν πρέπει να χάνεις την ψυχραιμία σου».

Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι καθόταν 3,5 ώρες και άκουγε και ότι έχασε την ψυχραιμία της όταν προσπάθησε να μιλήσει για το σχέδιο αναβάθμισης του νοσοκομείου.

Ας δούμε 3 σημεία που έχουν ενδιαφέρον:

1. Η καθυστέρηση. Η συγγνώμη ήρθε περίπου 15 ημέρες μετά το περιστατικό. Προφανώς η δημόσια κατακραυγή ήταν τόσο έντονη που «ανάγκασε» την κα Μπακογιάννη σε αναδίπλωση ή στην απόκτηση ενσυναίσθησης, το μικρό πακέτο, των λίγων ωρών.
2. Η αιτιολόγηση. Το «καθόμουν 3,5 ώρες και άκουγα» λειτουργεί ως εξήγηση της συμπεριφοράς της. Δεν αναιρεί τη συγγνώμη, αλλά τη συνοδεύει με μια υπενθύμιση ότι υπήρχαν και λόγοι που την οδήγησαν στην έκρηξη για να βρει ένα άλλοθι για την αγορά του μικρού πακέτου.
3. Η αναγνώριση του λάθους. Εδώ υπάρχει κάτι που δεν πρέπει να παραβλέψουμε: είπε ξεκάθαρα «έκανα λάθος», προφανώς γιατί πιέστηκε πολύ και από την δική της εικόνα που έχει η ίδια δημιουργήσει, του πολιτικού που αναλαμβάνει το πολιτικό κόστος. Βέβαια, στην περίπτωση του 2021, τα πράγματα ήταν λίγο διαφορετικά.

Με αφορμή λοιπόν αυτό το πιο πρόσφατο παράδειγμα, θα μπορούσαμε να πούμε ότι υπάρχει μια λέξη που οι πολιτικοί στην Ελλάδα χρησιμοποιούν όλο και συχνότερα, αλλά φαίνεται να κατανοούν ή να αγνοούν ως προς την ουσία της, όλο και λιγότερο: η συγγνώμη.

Μια λέξη που κανονικά προϋποθέτει αυτοκριτική, αναγνώριση ευθύνης και, κυρίως, την ειλικρινή διάθεση να μην επαναληφθεί το λάθος. Στον πολιτικό λόγο, όμως, έχει αποκτήσει μια εντελώς διαφορετική λειτουργία. Έχει γίνει εργαλείο διαχείρισης κρίσεων, επικοινωνιακό αντίδοτο στην κοινωνική οργή και, σε αρκετές περιπτώσεις, ένας ευγενικός τρόπος για να μη ζητήσει κανείς πραγματικά συγγνώμη.

Έτσι, ακούμε συγγνώμες για τις «όποιες αδυναμίες», για όσους «ένιωσαν προσβεβλημένοι», για τις παρερμηνείες των δηλώσεων, για τα λάθη των προηγούμενων κυβερνήσεων, για τις ευθύνες που ανήκουν σε όλους. Συγγνώμες που συχνά συνοδεύονται από μια διευκρίνιση, μια δικαιολογία ή μια επίθεση σε εκείνους που τόλμησαν να τις ζητήσουν.

Και κάπως έτσι, η συγγνώμη χάνει το νόημά της. Δεν απευθύνεται πλέον σε εκείνον που αδικήθηκε, αλλά στην κοινή γνώμη που πρέπει να κατευνάσει. Δεν αναγνωρίζει την ευθύνη, αλλά επιχειρεί να την περιορίσει. Δεν αποτελεί πράξη αυτοκριτικής, αλλά μέρος μιας επικοινωνιακής στρατηγικής.

Στην ελληνική πολιτική σκηνή έχουμε δει πολλές τέτοιες συγγνώμες. Κάποιες ειπώθηκαν, άλλες υπονοήθηκαν και ορισμένες παρουσιάστηκαν ως ήδη ειπωμένες, χωρίς ποτέ να ακουστούν πραγματικά.

Ίσως, τελικά, να έχουμε φτάσει στο σημείο να μη χρειαζόμαστε πια πολιτικούς που ξέρουν να ζητούν συγγνώμη. Χρειαζόμαστε πολιτικούς που καταλαβαίνουν τι σημαίνει. Να μην έχουν δηλαδή μια φυσική ή τεχνητή αγνωμοσύνη.

Φωτογραφία: ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ/EUROKINISSI

Διαβάστε επίσης:

Τεχνητή νοημοσύνη: Όταν η γνώση γίνεται προνόμιο

«11 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΚΗΣ ΤΗΣ ΧΡΥΣΗΣ ΑΥΓΗΣ: ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΤΗΣ»

Συγκέντρωση, Τετάρτη 11 Νοέμβρη: Κανένας άνθρωπος χωρίς σπίτι, κανένα σπίτι χωρίς άνθρωπο