Ας πούμε ότι δεν είναι το μοτίβο του βομβαρδισμού της Γάζας όσα χρόνια μπορώ να θυμηθώ τον εαυτό μου να παρακολουθεί αυτή τη γωνιά του πλανήτη. Ας πούμε ότι δεν είναι τα πυρηνικά στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι και το από τότε μόνιμο άνοιγμα της πόρτας της κολάσεως. Ας πούμε ότι δεν είναι οι φωτιές όπου γης, ούτε το επιεικώς ανούσιο newsfeed που μας ταΐζουν τα ΜΜΕ. Ας πούμε, εν τέλει, ότι δεν είναι όλες εκείνες οι διακοπές που πήγαν κατά διαόλου, όλοι εκείνοι οι χωρισμοί κι οι επιστροφές με τσακισμένα αισθήματα, με ρημαγμένο ψυχικό κόσμο.

Ας το πούμε κι ας το συμφωνήσουμε.

Ας πούμε ότι Αύγουστος είναι μια σταγόνα ιδρώτα που κατεβαίνει σαν μπάλα φλίπερ σε κάθε ραγάδα αγαπημένου κορμιού. Είναι σκιά δέντρων και μια καρέκλα θαλάσσης από κάτω. Είναι παγωμένη μπύρα και κοκτέιλ σε μπαράκι μικρού νησιού. Ας πούμε ότι είναι μια κοντή φούστα –ή καθόλου φούστα- κι ένα μακρύ πουκάμισο φορεμένα όλη μέρα· και στη θάλασσα και στο δωμάτιο και στο μπιτς μπαρ. Είναι γνωριμίες που μπορεί να εξελιχθούν σε ζωές και ζωές που επαναπροσδιορίζονται και ξαναρχίζουν. Ας πούμε ότι είναι το απέραντο, το άπειρο του νυχτερινού ουρανού και το μέρος δίχως φωτορύπανση που βρίσκεις για να τον παρατηρήσεις. Είναι ένα ραδιόφωνο με μπαταρίες που συντονίζεται κάθε βράδυ στον ίδιο μουσικό παραγωγό κι είναι δυο-τρία κειμενάκια που γράφεις κι έχουν άλλο βηματισμό από αυτόν που συνήθως μπλέκονται οι λέξεις σου. Ας πούμε εν τέλει ότι είναι τα βιβλία που διαβάζεις, που παίρνεις μαζί σου, που ξεφυλλίζεις, που αφιερώνεις, που χαρίζεις.

Ας το πούμε κι ας το συμφωνήσουμε.

Και με αυτή την ευκαιρία παρακάτω είναι 6+1 προτάσεις μου για βιβλία που αξίζει να μπουν στη βαλίτσα του Αυγούστου:

1. Το αήττητο καλοκαίρι της Λιλιάνα, Κριστίνα Ριβέρα Γκάρσα, εκδόσεις Carnivora

Η Κριστίνα Ριβέρα Γκάρσα γράφει για τη δολοφονία της αδερφής της, γράφει για τη γυναικοκτονία της Λιλιάνα. Από την αρχή γνωρίζεις τι έχει συμβεί κι όμως σε κάθε σελίδα λες «δεν μπορεί, κάτι θα έγινε, κάπως θα έγινε και θα τη γλίτωσε». Ένα βιβλίο που γράφτηκε και δεν άφησε έναν ακόμη δολοφόνο μιας γυναίκας στο Μεξικό να ξεφύγει. Ένα βιβλίο που δεν αφήνει να ξεχαστεί το χαμόγελο ενός κοριτσιού που ένας άντρας θεώρησε κτήμα του. Η Κ.Ρ. Γκάρσα έγραψε συγκλονιστικά, έκανε τεράστια έρευνα, κέρδισε το Πούλιτζερ του 2024 στην κατηγορία Απομνημονεύτα/Αυτοβιογραφία.

2. Μια μέρα της ζωής του Άμπεντ Σαλάμα, Νέιθαν Θρωλ, εκδόσεις ΔΩΜΑ

Είναι βιβλία που δε σου δίνουν πολλά περιθώρια να φανείς γενναίος, κουλ, αδιάφορος, σκληρός. Είναι βιβλία που σε κολλάνε στον τοίχο και δεν ξεμπερδεύεις μαζί τους όσος καιρός και να περάσει. Ο Νέιθαν Θρωλ, Αμερικανός δημοσιογράφος που ζει στην Ιερουσαλήμ, έγραψε ένα τέτοιο. Περιγράφοντας ένα πραγματικό γεγονός, ένα αυτοκινητιστικό δυστύχημα που συνέβη το 2012 λίγο έξω από την Ιερουσαλήμ, χώνεται ως τα μπούνια σε όσα συμβαίνουν στη Δυτική Όχθη και τις –υπό ισραηλινή κατοχή- ζωές των Παλαιστίνιων. Δείχνει την τρέλα του να ζεις ως πολίτης β’ κατηγορίας μέσα ή έξω από το τείχος. Δείχνει το –τόσο συχνά- αδύνατο της επιβίωσης υπό τέτοιους όρους. Ως πραγματικός δημοσιογράφος, συνομιλεί με κάθε εμπλεκόμενο και στήνει ένα σαρωτικό ανάγνωσμα. Το αφήνεις μόνο αφού το διαβάσεις. Του συγκλονισμού…

3. Μια μάσκα στο χρώμα του ουρανού, Basim Khandaqji, εκδόσεις Σάλτο

Ο Basim Khandaqji έζησε 20 χρόνια στις ισραηλινές φυλακές. Όντας φυλακισμένος σπούδασε κι έγραψε πολυάριθμα βιβλία, αναμεσά τους και το «Μια μάσκα στο χρώμα του ουρανού» με το οποίο κέρδισε το Διεθνές Βραβείο Αραβικής Λογοτεχνίας του 2024. Το βιβλίο γράφτηκε λίγο-λίγο, δύο σελίδες τη φορά, την ώρα της καταμέτρησης στις φυλακές. Ένας άθλος που μας χάρισε αυτό το λογοτεχνικό διαμάντι.

Ο Παλαιστίνιος ήρωας βρίσκει την ταυτότητα ενός Ισραηλινού και με αυτή (και με τη βοήθεια των ασκενάζικων χαρακτηριστικών του) υιοθετεί ένα σιωνιστικό προσωπείο προσπαθώντας να καταλάβει τη ζωή από την πλευρά του κατακτητή. Όσο όμως μπαίνει πιο βαθιά σε αυτόν τον ρόλο τόσο μοιάζει να του γίνεται πιο δύσκολο να κρατήσει την καθαρή ματιά του, να τον απεκδυθεί όταν θα έρθει η ώρα.

4. Intercity 62 Βαγόνι 4 Θέση 65, Αντώνης Αντωνίου, εκδόσεις Σάλτο

«Η τηλεδιοίκηση κόστιζε 60.000 ευρώ.

ΕΞΗΝΤΑ ΓΑΜΗΜΕΝΑ ΧΙΛΙΑΡΙΚΑ. ΠΟΙΑ ΖΩΗ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ ΓΙΑ ΕΞΗΝΤΑ ΧΙΛΙΑΡΙΚΑ ΡΕ;

Ποια ζωή να συνεχίσω; Τι να κοιτάξω μετά απ’ αυτό; Ποιος ο λόγος να νιώσω τυχερός; Που έζησα από κάτι που κόστιζε λίγο πάνω από χίλια ευρώ για κάθε νεκρό;»*

Ο Αντώνης Αντωνίου, ο ομόσταυλος Αντώνης του TheUntold, επιβάτης και πολυτραυματίας του μοιραίου τρένου των Τεμπών, γράφει για εκείνο το βράδυ. Γράφει όμως και για όσα προηγήθηκαν στη ζωή του και τον οδήγησαν εκείνο το βράδυ να πάρει το τρένο. Τέλος, γράφει για όσα ακολούθησαν και τον άλλαξαν ως άνθρωπο, μεταμορφώνοντάς τον στον Αντώνη που είναι σήμερα.

Ένα βιβλίο μιας ανάσας. Μιας κομμένης ανάσας. Ένα βιβλίο μαρτυρία, ένα ντοκουμέντο που θα έχουν ως πολύτιμο εκείνης της βραδιάς -αλλά και των τελευταίων είκοσι χρόνων- οι ιστορικοί του μέλλοντος.

5. Το βύζαγμα της νύχτας, Σπύρος Αραβανής, εκδόσεις Απόπειρα

«Φριχτοί κι απάνθρωποι

γιατί αναπαράγεστε;»*

Ο Σπύρος Αραβανής στην πρώτη του ποιητική συλλογή δεν αφήνει τίποτα προστατευμένο. Βγάζει κάθε συναίσθημα, κάθε σκέψη στην πρώτη γραμμή, κατεβάζει τις ασπίδες τους και προσκαλεί λέξεις φίλιες και λέξεις εχθρικές σε γνωριμία. Το σμίξιμό τους αφήνει επίγευση νύχτας, μελαγχολίας, οργής αλλά και πάντα μιας αχνής αισιοδοξίας. Χαίρομαι που ενώ γνώριζα τον ωραίο άνθρωπο Σπύρο Αραβανή, γνώρισα και την όμορφη ποίησή του.

6. Η ψυχοκόρη της Λευκάδας, Κώστας Καλάνης, εκδόσεις Fagotto books

Εδώ είναι η έκπληξη των αναγνωσμάτων μου των τελευταίων μηνών. Ένα βιβλίο που γράφτηκε τη δεκαετία του 1940 σε τρία μέρη, που πρωτοεκδόθηκε μαζεμένο το 1987 κι επανεκδόθηκε φέτος από τις εκδόσεις Fagotto books.

Μια ιστορία σχεδόν συνηθισμένη εκείνης της εποχής (μια ψυχοκόρη σε έναν μικρό τόπο, τη Λευκάδα, ερωτεύεται το γιο της οικογένειας που δουλεύει, μένει έγκυος, εκδιώκεται απ’ το σπίτι, γεννάει το παιδί του… ), δίνεται με τόσο όμορφη λογοτεχνική γραφή, που αναρωτιόμουν πολλές φορές όταν το διάβαζα γιατί δεν είναι ένα βιβλίο γνωστό πλάι σε άλλα κλασικά έργα της εποχής. Σίγουρα ένα διαμάντι που βγήκε στην επιφάνεια και θα σταθεί επάξια πλάι σε άλλα σημαντικά έργα της επτανησιακής λογοτεχνίας.

6+1. Τουσιτάλα, Ηλίας Γεροντόπουλος, εκδόσεις Agrafina

Εδώ κάνω ένα μικρό φάουλ (όχι όπως αυτά της Αργεντινής στο Μουντιάλ, από τα άλλα, τα κανονικά, που κανείς δε ματώνει): δεν έχω τελειώσει το βιβλίο! Για την ακρίβεια το ξεκίνησα χτες και είμαι στην 150^η σελίδα. Και τότε, χωρίς να έχω ολοκληρωμένη εικόνα γιατί το προτείνω;

Γιατί… ομόσταυλε του TheUntold κι εσύ, Ηλία Γεροντόπουλε, ΤΙ ΒΙΒΛΙΟ ΕΧΕΙΣ ΓΡΑΨΕΙ; Τι απίθανος τρόπος γραφής και τι ήρωας είναι αυτός ο Τουσιτάλα; Διαβάζω και μου αρέσει και γελάω και προχωράω κι ας κάνω άλλες δουλειές διαβάζω λίγες σελίδες ακόμη και συνεχίζω. Δε θέλω να αφήσω μόνο του τον Τουσιτάλα μην και κάνει καμία επιπλέον τρέλα και δεν είμαι εκεί! Μην και μου τη σκάσει και κάνει ένα ακόμη θαύμα.

Σύντομα θα το τελειώσω και ξέρω ότι θα επιβεβαιωθώ για την ομορφιά που ήδη απλόχερα μου έχει δώσει, γι’ αυτό και με σιγουριά σας λέω: Διαβάστε το!

Υγ. Τουσιτάλα! Θέλω ήδη να ονομάσω έτσι μια γάτα, ένα σκύλο, ένα πρόβατο, τα ανίψια μου, την κοπέλα μου…

*Τα πλάγια γράμματα είναι λέξεις του συγγραφέα από το βιβλίο

Φωτογραφία: Μαρία Γαλάτη

Τι κάνουν 7.000 άνθρωποι πάνω στο βουνό;