«Έρχεται σπίτι». Αυτή η φράση, βγαλμένη από τους στίχους των Lightning Seeds, αντηχεί ξανά στους δρόμους της Αγγλίας. Οι παμπ είναι ασφυκτικά γεμάτες, οι σημαίες με τον Σταυρό του Αγίου Γεωργίου κυματίζουν στα μπαλκόνια και η χώρα μοιάζει να δονείται από μια συλλογική προσμονή. Η εθνική ομάδα ανδρών διεκδικεί το Μουντιάλ και το μόνο που επιθυμεί η πλειονότητα των φιλάθλων είναι να απολαύσει τη μαγεία του «βασιλιά των σπορ».

Όμως, πίσω από τις κλειστές πόρτες χιλιάδων βρετανικών νοικοκυριών, η φράση αυτή δεν αποτελεί υπόσχεση ποδοσφαιρικής δόξας, αλλά μια απειλή που προκαλεί τρόμο. Γιατί μαζί με το ποδόσφαιρο, στο σπίτι επιστρέφει και η βία.

Για τις οργανώσεις προστασίας γυναικών, όπως η Solace, η Women’s Aid και η Refuge, η ποδοσφαιρική ευφορία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με μια διαχρονική κρίση. Τα δεδομένα δεν αφήνουν περιθώρια για αμφισβήτηση. Η μελέτη του Πανεπιστημίου του Λάνκαστερ έχει αποκαλύψει μια σοκαριστική εξίσωση: όταν η εθνική Αγγλίας χάνει έναν αγώνα, τα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας αυξάνονται κατά 38%. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι τα περιστατικά αυξάνονται κατά 26% ακόμη και όταν η ομάδα κερδίζει ή φέρνει ισοπαλία.

Τα στοιχεία αυτά δεν ανήκουν στο παρελθόν και επιβεβαιώνονται δραματικά στο σήμερα. Μετά το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του 2024, η αστυνομική έρευνα που αποκάλυψε το BBC κατέγραψε 351 περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας που συνδέονταν άμεσα με το ποδόσφαιρο σε Αγγλία και Ουαλία. Σε περιοχές όπως το Χέρεφορντσιρ, το Γούστερσιρ και το Σροπσίρ, η οργάνωση West Mercia Women’s Aid ανέφερε αύξηση των κλήσεων στη γραμμή βοήθειας κατά 20% κατά τη διάρκεια του Ιουνίου, με τις αιχμές να σημειώνονται την ημέρα των αγώνων και την επομένη αυτών.  Όπως επισημαίνει η οργάνωση Rise UK, μόνο το 24% των εγκλημάτων ενδοοικογενειακής βίας καταγγέλλεται στην αστυνομία. Ο φόβος, η ντροπή και ο τρόμος της αντιποίνων κρατούν το υπόλοιπο 76% στο σκοτάδι.

Φταίει το ποδόσφαιρο;

Είναι ζωτικής σημασίας να ξεκαθαρίσουμε ότι το ποδόσφαιρο δεν προκαλεί τη βία. Εκατομμύρια άνθρωποι παρακολουθούν έναν αγώνα χωρίς να γίνουν επιθετικοί. Η κακοποίηση είναι μια συνειδητή επιλογή του δράστη.

Η καθημερινότητα γύρω από τις ανάγκες του κακοποιητή, η ψευδαίσθηση ότι είναι ο «αρχηγός του νοικοκυριού», η αντιμετώπιση της συντρόφου ως υπηρέτριας και η απαίτηση για άμεση ικανοποίηση (συμπεριλαμβανομένου του σεξ) υπάρχουν ήδη. Το ποδόσφαιρο απλώς του δίνει το «πρόσχημα» για να ξεσπάσει.

Ωστόσο, τα μεγάλα αθλητικά τουρνουά λειτουργούν ως ο απόλυτος τοξικός καταλύτης. Ο μεθυστικός συνδυασμός του οπαδικού φανατισμού, το συναισθηματικό στρες του παιχνιδιού, η κατακόρυφη αυξήση της τεστοστερόνης και, κυρίως, η κατανάλωση αλκοόλ και ναρκωτικών ουσιών, ξεκλειδώνουν και γιγαντώνουν προϋπάρχουσες κακοποιητικές συμπεριφορές.

Η Εθνική Επικεφαλής της Εισαγγελικής Υπηρεσίας του Κράτους (CPS), Ολίβια Ρόουζ, επισήμανε ότι οι εισαγγελικές αρχές αναμένουν αυτή την έξαρση και διαμηνύουν ότι το 80% των υποθέσεων που παραπέμπονται από την αστυνομία οδηγείται σε δίωξη. Όμως, η καταστολή από μόνη της δεν αρκεί όταν το πρόβλημα είναι βαθιά πολιτισμικό.

Η κανονικοποίηση της τοξικότητας

Ας στρέψουμε τον φακό εκεί που η κοινωνία εθελοτυφλεί. Στην κανονικοποίηση της τοξικότητας. Πρόσφατα, μετά από νίκη της Άρσεναλ, ένα βίντεο στο TikTok έγινε viral, προτρέποντας τις γυναίκες να «εκμεταλλευτούν την καλή διάθεση των συντρόφων τους για να τους ζητήσουν δώρα». Παράλληλα, η βουλευτής του κόμματος Reform, Σάρα Πότσιν, προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων γράφοντας στο Χ: «Για χάρη της ασφάλειας των γυναικών, πρέπει η Αγγλία να συνεχίσει να κερδίζει».

Αυτές οι προσεγγίσεις, είτε παρουσιάζονται ως «ανάλαφρα αστεία» είτε ως πολιτικά σχόλια, είναι άκρως επικίνδυνες. Όπως σωστά απάντησε η οργάνωση Refuge, τέτοιες δηλώσεις επιτρέπουν στους δράστες να μετατοπίζουν την ευθύνη από τους ίδιους στο αποτέλεσμα ενός αγώνα. Συντηρούν μια κουλτούρα όπου η σωματική και ψυχολογική ακεραιότητα μιας γυναίκας εξαρτάται από ένα δοκάρι ή μια απόφαση διαιτητή.

Η κυβέρνηση έχει κηρύξει τη βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών «εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης». Ωστόσο, η πραγματικότητα τη διαψεύδει. Με δραματική υποχρηματοδότηση των δομών προστασίας, σοβαρές δυσλειτουργίες στο σύστημα ποινικής δικαιοσύνης και τη συζήτηση για την πρόληψη να βρίσκεται σταθερά στα χαμηλά της κοινοβουλευτικής ατζέντας, η πολιτεία αποτυγχάνει να προσφέρει βιώσιμες λύσεις.

Δεν μπορείς να θεραπεύσεις ό,τι κάνεις ότι δεν βλέπεις

Εκστρατείες όπως το #StopItComingHome της Solace και το #TheOtherKickOff της Women’s Aid, που αναδεικνύουν την ώρα που ο κακοποιητής επιστρέφει στο σπίτι μετά το παιχνίδι, προσπαθούν να σπάσουν τη σιωπή. Χρησιμοποιούν τα στατιστικά στοιχεία ως «όπλο» απέναντι στην ωμή πραγματικότητα.

Το δικό μας συμπέρασμα είναι πως η αγάπη για τον αθλητισμό δεν μπορεί και δεν πρέπει να λειτουργεί ως πλυντήριο εγκλημάτων. Αν θέλουμε να είμαστε μια προοδευτική κοινωνία, πρέπει να μάθουμε να κάνουμε τις «άβολες συζητήσεις». Πρέπει να σταματήσουμε να γελάμε με TikTok βίντεο που κανονικοποιούν τον φόβο. Πρέπει να απαιτήσουμε από το κράτος δομές πρόληψης και όχι απλώς ευχολόγια κατόπιν εορτής.

Γιατί η μεγαλύτερη παγίδα είναι να πιστέψουμε ότι αυτό είναι ένα πρόβλημα που αφορά «κάποιους άλλους». Κάποιους περιθωριακούς, υπερβολικά μεθυσμένους χούλιγκανς σε μια μακρινή παμπ. Η πραγματικότητα, όμως, μας κοιτάζει κατάματα στον καθρέφτη. Οι κακοποιητές δεν είναι μια ξένη, αφηρημένη απειλή. Είναι οι συνάδελφοι που κάθονται στο διπλανό γραφείο, οι φίλοι με τους οποίους τσουγκρίζουμε τα ποτήρια μας, οι γείτονες που ακούμε να φωνάζουν πίσω από τη μεσοτοιχία.

Το να στρέφουμε το βλέμμα αλλού, περιμένοντας απλώς να λήξει το τουρνουά για να «ηρεμήσουν τα πνεύματα», μας καθιστά συνένοχους. Η σιωπή της κοινωνίας είναι το πιο ασφαλές καταφύγιο για τον δράστη. Όταν επιλέγουμε να μην παρέμβουμε «για να μην ανακατευτούμε στις ξένες οικογένειες», όταν προσπερνάμε ένα σημάδι, μια κραυγή ή έναν πνιγμένο λυγμό, γινόμαστε το απαραίτητο δεκανίκι μιας κουλτούρας που θυσιάζει την ασφάλεια των γυναικών στον βωμό της δημόσιας διασκέδασης.

Διαβάστε επίσης:

Η Γεωργία Παΐζη σκηνοθετεί το «Καλό Κορίτσι» γιατί «Για να σταθείς απέναντι στο τέρας, θες παρέα»

Παγκόσμια Ημέρα Εξάλειψης της Βίας κατά των Γυναικών: Η βία που δεν υποχωρεί

Εσείς που καπηλεύεστε τις νεκρές αδελφές μας